Кіріспе

1984 жылғы Underwurlde ойыны – Ultimate Play the Game компаниясының ZX Spectrum және Commodore 64 платформалары үшін шығарған Sabreman сериясындағы 1984 жылғы әрекетке толы, оқиғалық платформа ойыны. Ойыншы саяхатшы Сабреманды бастион мен оның үңгірлеріндегі платформалар арасында секіріп, күзетшілерден қашып құтылу жолын іздейді. Underwurlde шамамен 600 экрандық аудандарды қамтиды. Сол кездегі басқа ойындардан өзгешелігі, Сабреманға жаулар тисе де ешқандай зиян келтірмейді, кері итеріледі. Underwurlde – бұл сериядағы екінші ойын, Sabre Wulf және Knight Lore арасында орналасқан, және 1984 жылдың соңында ZX Spectrum үшін соңғысынан бұрын шығарылды. Тағы бір жасаушы, Firebird, келесі жылы ойынды Commodore 64 платформасына көшірді. Сарапшылар бастапқы ZX Spectrum нұсқасын жоғары бағалады. Олар ойын әлемінің кеңдігіне назар аударды және Сабреманның көпіршікпен саяхаттаған бөліктерін ұнатып қабылдады. Кейінірек сыншылар ойынның қиындығына тоқталды. Commodore 64 нұсқасы түпнұсқасына ұқсас болғанымен, пікірлер қарама-қайшы болды – бір сыншы бұл ойынның шығарылған уақыт аралығында ескіргенін айтты. Your Sinclair Underwurlde ойынын ZX Spectrum үшін жасалған ең жақсы 20 ойынның қатарына қосса, оқырмандары оны ең жақсы 100 ойын тізімінің төменгі жағына орналастырды. Кейіннен ойын Rare компаниясының 2015 жылғы Xbox One ретроспективтік жинағы Rare Replay-ге енгізілді.

Ойын процесі

Underwurlde – бұл бүйірден қаралатын платформалық ойын. Ойыншы Саберманды басқарады, ол қамал мен оның үңгірлерінде платформалар арасында секіріп, шығу есігінің күзетшілерін асып өту жолын іздейді. Саберман әр күзетшіге сәйкес келетін нақты қаруды – пышақ, қанжар және шырақ – пайдалануы керек. Ойыншы QWERTY пернелерін қолданып, ойыншының кейіпкері экрандағы көрінетін аймақтың шегіне жетіп, басқа аймаққа ауысатын бірнеше экрандардан өтеді, барлығы 597 экран бар. Саберман сағаттармен, құстармен және тостармен әшекейленген қамалдан бастайды, бірақ кейіпкер бірнеше тік экрандар арқылы үңгірлерге түсуі керек. Ойыншы оны тік жардан түсіргенде Саберман автоматты түрде төбеге арқан іледі. Ойыншы содан кейін Саберманды оңнан солға немесе солдан оңға қозғап, басқа жарға секіре алады. Үңгірдің түбінде Саберман көпіршікпен жоғары көтеріле алады. Бұрынғы ойындардан айырмашылығы, Саберман жаулардан зақым алмайды, олардың тиісімен кері итеріледі. Дегенмен, Саберманды тік жардан құлатса, ол қаза табады. Ойыншы жеті өмірмен бастайды, ал ойын барысында кейбір қосымша заттарды табуға болады. Көк асыл тастар Саберманды кез келген биіктіктен құлаудан қорғайды. Жаулардың ішінде гарпиялар мен гаргульялар бар, оларды Саберманның қаруымен жоюға болады. Бірінші күзетшіні асып өткеннен кейін, бүркіттер пайда болып, Саберманды ұшырып алып тастай алады. Underwurlde-де үш әртүрлі аяқталу мүмкіндігі бар, олардың әрқайсысы Саберман сериясының жоспарланған үш жалғасының сюжеттерімен байланысты. Ойыншы жинаған заттардың саны, жеңілген жаулар және барған бөлмелердің пайызы бойынша есептелген ұпай алады. Ойын пернетақта мен джойстик басқаруын қолдайды, және әзірлеушінің басқа ойындары сияқты, Underwurlde-ге қоса берілген нұсқаулар түсініксіз болды, ойыншыны басқаруды және реттілікті өздігінен анықтауға қалдырды. Ойынның Commodore 64 нұсқасы түрі мен геймплейі жағынан түпнұсқасына ұқсас.

Даму

Ultimate Play the Game ойындарының жасалу жолдары туралы көп мәлімет жоқ, себебі ол компания бұқаралық ақпарат құралдарының назарынан қашып жүрді. Оның негізін қалаушылар, ағайынды Тим мен Крис Стамперлер, уақыттарын үнемдеу және ойындары өздері үшін сөйлеуі үшін сыртқа жабық болды. Бірақ «Сабреман» сериясы танымал болған сайын, олардың үндемеуі серияның құпиялылығын арттырды. «Underwurlde» алдындағы нұсқасы және «Сабреман» сериясының бірінші ойыны «Sabre Wulf» өте ұқсас болғандықтан сынға ұшырады, себебі екеуі де жоғарыдан қарап ойналатын әрекет пен дағды ойындары еді. «Retro Gamer» журналы «Underwurlde» жалғасы бұл кемшілікті жойғанын, себебі ол платформалық ойын ретінде бүйірден көрініспен жасалғанын жазды. Ал Стампер ағайындылары үшінші «Сабреман» ойыны, атақты «Knight Lore» ойынын екі алдыңғысынан бұрын аяқтағанын мәлімдеді. Алайда, ойындардағы кодты жақында талдау көрсеткендей, бұл асыра сілтеу болуы мүмкін, себебі «Knight Lore» ойынындағы жүйелер әлдеқайда жақсырақ оңтайландырылған. Стамперлер негізінен ZX Spectrum үй компьютері үшін ойын жасады және басқа платформалардың аппараттық архитектурасын жақсы білетін сыртқы дамытушыларға ойындарын басқа компьютерлерде жұмыс істеуі үшін тапсырды. Мысалы, Firebird компаниясы «Sabre Wulf» және «Underwurlde» ойындарының Commodore 64 нұсқаларын шығарды. Ойын 1984 жылғы мереке қарсаңында «Knight Lore» ойынынан бұрын, ZX Spectrum үшін шығарылды, ал Commodore 64 нұсқасы бір жылдан кейін жарық көрді.

Қабылдау

Қараушылар ZX Spectrum Underwurlde-дің бастапқы нұсқасын ұсынды. Сыншылар ойын әлемінің ауқымын атап өтті және Сабреман көпіршіктермен саяхаттайтын бөлімдерді бағалады. Retro Gamer ойынның шамамен 600 экрандық ауысуын "ұлы" деп сипаттады. Ойын шыққан кезде Computer and Video Games бұл платформадағы ең кең әлем болуы мүмкін екенін айтты. Кейінгі шолулар ойынның ерекше қиындығын атап өтті. Crash журналы ойынды "Crash Smash" деп бағалады. ZX Spectrum журналы Crash Underwurlde-ді "керемет" деп, Ultimate-тің ең жақсы ойыны деп санады. Журналдың үш сыншысының әрқайсысы Сабреманның ойын ішіндегі навигациясының әртүрлі ерекшеліктерін бағалады, бірақ көбінесе жанартаулық көпіршіктерге мініп, құстармен ұшуды ұнатыпты. Тағы бір сыншы Сабреманның секіруін Bugaboo (Бөбе) секіруімен салыстырып, ойынның қиындық деңгейінің дұрыс теңдестірілгенін айтты. Crash-тің үш сыншысы да QWERT пернетақта контроллерінің басқаруы осы ойында жақсы жұмыс істейтінін, бірақ басқаларында ыңғайсыз екенін атап өтті. Олар сондай-ақ Underwurlde-дің егжей-тегжейлі графикасы мен дыбысын жоғары бағалады. Бір рецензент ойында көшбасшылар тізімі болмағанын байқады, бірақ бұл ойын әлемінің кеңдігі үшін жасалған компромисс деп болжады. Crash-тен айырмашылығы, Computer and Video Games басқару ұнамады, бұл рецензенттің ойынға басты сын-пікірі болды. ZX Spectrum-тің тағы бір рецензенты Крис Борн (Sinclair User) ойынның жылдам, түрлі-түсті және "вертикальді Atic Atac" сияқты екенін айтты. Commodore 64 журналы Zzap!64-тің рецензиялары әртүрлі болды. Jaz Rignall бұл Commodore 64-тегі ең жақсы аркадалық ойындардың бірі екенін айтты, себебі ол ZX Spectrum нұсқасын апталар бойы ойнату үшін мазасыздық пен құмарлықтың дұрыс тепе-теңдігін ұсынды. Бірақ Gary Penn ойынды ZX Spectrum үшін алғаш шыққанда орташа деңгейлі деп санады және бір жылдық порттың дыбыстары ескірген, музыкасы дұрыс келмейтін және жалпы алғанда Commodore 64-тің ең жақсы ойындарының қатарына кірмейтінін ойлады. Gary Liddon Commodore 64 нұсқасы платформаның басқа нұсқаларымен салыстырғанда "қарапайым" көрінетінін айтты, бірақ бұл ZX Spectrum үшін қалыпты жағдай. Журнал тік үңгірлерді басып өтудің қиындығын және құстардың ашуын тудыратынын, әсіресе олар Сабреманды құлатып, өлтіретінін жазды. Zzap!64 сыншылары ойынның жақсы ұсынылғанын, бірақ қолжетімділігі төмен, жасына қарағанда қымбат және анимациясы нашар екенін сезінді. Нәтижесінде, олар ойынды әзірлеушінің 1985 жылғы алдыңғы екі ойынынан жақсы деп санады, бірақ одан да жақсы болуы мүмкін еді. Computer and Video Games журналының Commodore 64 нұсқасы туралы пікірі басқаша болды: бұл нұсқа әзірлеушінің стандарттарына сай және бір жылдық күтіге лайық. Журнал Firebird-тің порттағы жұмысына жоғары баға берді.

Мұра

1990 жылдардың басында Your Sinclair журналы бұл ойынды ZX Spectrum-ның ең жақсы 100 ойынының бес пайызына кірген деп бағалады. Стюарт Кэмпбелл Underwurlde сол дәуірде бірдей сүйіліп, жек көрілген ойын болды деп жазды. Сабреманның тікелей зақымға төзімділігі жаңалық болғанымен, Кэмпбелл ойынның "аса жоғары деңгейдегі ашу-ызасын" еске алды. Бірақ журнал оқырмандары бұл ойынды платформадағы ең жақсы 100 ойын тізімінде төменгі жаққа жатқызды. Кейін Underwurlde 2015 жылы шыққан Xbox One ретроспективалық жинағы Rare Replay-ге қосылды, онда сыншылар оны Ultimate Play the Game және оның ізбасары Rare компанияларының 30 ойынының арасындағы ең нашарларының бірі деп бағалады. Game Informer журналынан Кайл Хиллиард Ultimate-тің Underwurlde сияқты алғашқы ойындары жинақта ең нашар болғанын, бірақ олардың қосылғанына қуанғанын жазды. Жаңа Зеландияның "The Nelson Mail" газеті былай деп бастады: "Қазіргі заманғы стандарттармен алғанда, Underwurlde сияқты ойындар соншалықты қиын және көнеріп кеткен, тіпті оларды ойнауға тырысу күлкілі болып көрінеді; бұл индустрияның қаншалықты дамығанын көрсететін өткен шақтан қалған ерекше дүниелер".