Кіріспе

Луиза Боган (11 тамыз 1897 – 4 ақпан 1970) – американдық ақын. Өмірі бойы ол өлеңдер, көркем проза және сын-пікірлер жазды, сондай-ақ «The New Yorker» журналының поэзия сыншысы болды. Оның білімі Бостон университетіне қабылдануға мүмкіндік берді. 1916 жылы ол бірінші курс бітіргеннен кейін университетті тастап кетті.

Мансап

Боган – алты поэзия жинағының авторы, оның ішінде «Бұл өлімнің денесі» (1923), «Жинақталған өлеңдер: 1923–1953» (1954) және «Көк сағалар: өлеңдер, 1923–1968» (1968). Ол сонымен қатар бірнеше прозалық және аударма кітаптардың авторы. Боганның марапаттарына Гуггенхайм қорының екі стипендиясы, Йель университетінің 1955 жылғы Боллинген сыйлығы, Америка ақындары академиясы мен Ұлттық өнер қорының ақшалай сыйлықтары кіреді. 1945 жылы ол Конгресс кітапханасының поэзия жөніндегі кеңесшісі болып тағайындалды. 1930 және 1940 жылдары әйел ақын болу қиын болды, сонымен қатар Луиза Боган үшін төменгі орта таптық ирландтық тегі мен білімінің шектеулі болуы көптеген күмәндер мен қайшылықтар тудырды. Ол тіпті мансабының басында әйел ақындарды сынға алудан бас тартты және «Өте қатты тәжірибеден білгенімдей, егер сын мақтаулы болмаса, бір әйел ақын екіншісін сынға алуда қиындыққа тап болады» деді. Боган өзінің алғашқы өлеңдер жинағын 1923 жылы «Бұл өлімнің денесі» деген атпен жариялады. Оның екінші жинағы «Қара жаз» алты жылдан кейін, 1929 жылы жарық көрді. Ол сонымен қатар Эрнст Юнгер, Гёте және Жюль Ренардың шығармаларын аударды. Боганның өмірінің соңында оның жинақталған шығармаларының бір томы «Көк сағалар: өлеңдер 1923–1968» «Ұйқы» және «Әйелдер» сияқты өлеңдерімен жарық көрді. Оның өлеңдері «The New Republic», «The Nation», «Poetry: A Magazine of Verse», «Scribner’s» және «Atlantic Monthly» журналдарында жарияланды. Оның «Жинақталған өлеңдер: 1923–1953» жинағы 1955 жылы «Боллинген» сыйлығын, ал 1959 жылы Америка ақындары академиясының сыйлығын жеңіп алды. Ол 1931 жылдан бастап, өлімінен аз уақыт бұрын, 1970 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «The New Yorker» журналының поэзия сыншысы болды, сонда: «Жаман өлеңдерге енді ешқандай мәлімдеме жасамаймын. Ешқандай жасырын бәсекелестік болмайды. Ешқандай жақсырақ болу үшін күреспеймін» деді. Ол ақын Теодор Реткеге жақтас және дос болды. Эдмунд Уилсонға жазған хатында ол 1935 жылы, Ретке Лафайетт колледжінен қуылғаннан және Мичиганға оралғанға дейінгі аралықта, олар екеудің арасындағы құмарлыққа толы қарым-қатынас туралы айтты. Сол кезде ол оның «өте, өте кішкентай лирикасын» бағаламаған сияқты; ол бұл қарым-қатынасты, ең көп дегенде, өзінің жұмысы үшін мүмкін көз ретінде қараған сияқты (Луиза Боганның жинақталған хаттарын қараңыз: Қыз не өмір сүрді). Оның көптеген өмірбаяндық шығармалары өлімінен кейін «Journey around My Room» (1980) жинағында жарық көрді. Элизабет Франктың Луиза Боган туралы өмірбаяны «Луиза Боган: Портрет» 1986 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Рут Андерсонның дыбыстық поэмасы «I Come Out of Your Sleep» (Sinopah 1997 XI-де қайта қаралып, жазылған) Боганның «Little Lobelia» өлеңінен алынған сөйлеу дыбыстарынан құрылған. «Мен ғажайып ғаламның азап оське айналып жатқанына сенбеймін; әлемнің таңғажайып сұлулығы бір жерде таза қуанышқа негізделген болуы керек!» – Луиза Боган. «Медуза» – уақыт тұжырымын зерделейтін сөйлеушінің тасқа айналуы туралы өлең, оны әртүрлі жолдармен түсіндіруге болады. Өлеңде сөйлеуші Горгон Медузаның көрінісіне куә болғаннан кейін табиғат пен өмірдің қалай жалғасатыны туралы ой жүгіртеді, себебі «су әрқашан түседі және түспейді» және «шөп үнемі шөпке өседі», ал «Мен мұнда көлеңкедей тұрам» және «еш нәрсе қозғалмайды». Өлеңнің көптеген түсіндірмелері бар болғанымен, оның күңгірттігінің себебі Боганның күйзелісі мен жалғыздығы болуы мүмкін, оның бірінші күйеуінен ажырасқаннан кейін қызымен бірге кедейлікте өмір сүргендігінен туындаған. Медузаның қарауынан тасқа айналу және уақытта жоғалу сезімі – бұл өзін құлдырап, өз жағдайын өзгерте алмайтындай сезінген жағдайдағы құлдырау мен үмітсіздік сезімімен ұқсас. Миддлбери колледжінің әдебиет профессоры Брет С. Миллиер Боганның поэзиясын «Адалдыққа, әсіресе жыныстық сатқындыққа үнемі назар аударылатын тақырып» деп сипаттайды. Күйеуі мен қоғамның сатқындыққа ұшырағанын сезінген уақытта, Боган өзін «Медуза»дағы сөйлеуші секілді сезінеді, ол жақсы өмірге қарай көздерін бұра алмайтын өлі сахнаға қамалады.