Кіріспе
Ішкі экономиканы қорғау үшін мемлекеттік араласуды жақтаған идеология. Экономикалық ұлтшылдық немесе ұлттық экономика – экономикаға мемлекеттік араласуды, соның ішінде ішкі бақылауды және еңбек, тауарлар мен капитал қозғалысына тарифтер мен шектеулер сияқты саясаттарды басымдыққа қоятын идеология. Экономикалық ұлтшылдықтың негізгі ұстанымы – экономика ұлттық мақсаттарға қызмет етуі керек. Экономикалық ұлтшылдық – қазіргі заманның маңызды идеологиясы, ол экономикалық либерализм мен экономикалық социализмге қарсы тұрады. Экономикалық ұлтшылдар жаһандануға қарсы және кейбіреулері шектеусіз еркін сауданың пайдалылығына күмән келтіреді. Олар протекционизмді қолдайды және өзін-өзі қамтамасыз етуді жақтады. Экономикалық ұлтшылдар үшін нарық мемлекетке бағынышты болуы керек және мемлекеттің мүдделерін қамтамасыз етуі керек (мысалы, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және әскери күшті арттыру). Меркантилизм доктринасы – экономикалық ұлтшылдықтың маңызды түрі. Экономикалық ұлтшылдар халықаралық сауданы нөлдік жиынтық ретінде қарастырады, онда мақсат салыстырмалы пайда табу (өзара пайдаға қарағанда). Бұл фразаның мемлекеттік ұлттық араласуды сипаттау үшін бұрыннан бері қолданылып келгенін көрсететін дәлелдер бар. Оның алғашқы қолданылуының бір мысалы ретінде, 1985 жылы тілші Уильям Сафайр президент Рейганның ұлттық стратегиялық қорғаныс жобасы – зымыранға қарсы қорғаныс жүйесін қорғай отырып, былай деп жазды: «Біздің ортақ белгіміз – ұлтшылдық, әскери және экономикалық патриотизм, ол бізді ұлттық қорғанысқа бейімдейді». 1800 жылдардың ортасы мен соңында итальяндық экономикалық ойшылдар Фридрих Лист теорияларына көңіл бөлді. Италиялық экономистер, әсіресе Алессандро Росси басшылығымен, ұлттық протекционизмді қолдайтын саясаттар күш алды. Бұрын Италия үкіметі Франциямен сауда жасауға басымдық беріп, итальяндық өнеркәсіпті назардан тыс қалдырған және Еуропаның басқа державаларының колониялары арқылы жаңғыруы мен ықпалын қанағаттанғандай көрінген. Мата және керамика өндірушілер сияқты түрлі топтар Италия үкіметіне қысым көрсетуді бастады, және үкімет тарифтерді енгізгенімен, өнеркәсіпшілер оның жеткіліксіз екенін сезінді. Индустрияландыру және протекционизммен экономикалық ұлтшылдықты күшейту Италияны 1887 жылы экономикалық дағдарысқа итермелеп, итальяндық өнеркәсіптің проблемаларын көрсетті. Австро-Венгрия империясының құлауы, көбінесе Бірінші дүниежүзілік соғыстағы жеңіліске байланысты болғанымен, австриялықтар мен славяндар арасындағы экономикалық және саяси интеграцияның болмауы да себеп болды.
Economic nationalism or nationalist economics is an ideology that prioritizes state intervention in the economy, including policies like domestic control and the use of tariffs and restrictions on labor, goods, and capital movement. The core belief of economic nationalism is that the economy should serve nationalist goals. As a prominent modern ideology, economic nationalism stands in contrast to economic liberalism and economic socialism. Economic nationalists oppose globalization and some question the benefits of unrestricted free trade. They favor protectionism and advocate for self sufficiency. To economic nationalists, markets are to be subordinate to the state, and should serve the interests of the state (such as providing national security and accumulating military power). The doctrine of mercantilism is a prominent variant of economic nationalism. Economic nationalists tend to see international trade as zero sum, where the goal is to derive relative gains (as opposed to mutual gains). there is evidence that the phrase has been in use since earlier times to describe nationalist intervention by the state. In an early instance of its use, speechwriter William Safire in 1985, in defending President Reagan's proposal of the national Strategic Defense Initiative missile defense system, wrote, "Our common denominator is nationalism – both a military and economic patriotism – which inclines us to the side of pervasive national defense." In the mid to late 1800s, Italian economic thinkers began to gravitate towards the theories of Fredrich List. Led by Italian economists like Alessandro Rossi, policies favoring nationalist protectionism of industries gained momentum. The Italian government had previously been ignoring Italian industry in favor of trade with France, and it seemed content to watch other European powers modernize and gain influence through their colonies. Various groups began to put pressure on the Italian government, from textile to ceramic manufacturers, and although the Italian government imposed tariffs the industrialists felt that it was not enough. The push for economic nationalism with industrialization and protectionism quickly spun Italy into an economic crisis in 1887, exposing Italian industrial woes. The fall of the Austro Hungarian Empire, while mostly caused by the empire's defeat in World War I, was also caused by the lack of economic and political integration between Austrians and Slavs.
Философия
Экономикалық ұлтшылдықтың философиялық негіздерін табу қиын, себебі бұл идеологияның тарихы ұзақ және оның әртүрлі топтарға тартымды болу себебінен. Оның төрт негізгі тірегі саяси, мәдени, экономикалық және әлеуметтік тамырларынан туындайды. Бұл төрт тіректің егжей-тегжейі елдің мәртебесіне қарай өзгеруі мүмкін, бірақ әдетте, бір елдің өзінің мәртебесі мен экономикалық тұрақтылығы басқа елге қарағанда маңыздырақ болып табылады. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында бұл протекционизмге, үкіметтің рөлін күшейтуге және тіпті колонизацияға баса назар аударуға әкелді, өйткені бұл басып алынған елдің мәдениеті мен идеологиясын өзгертудің бір жолы болды. Лист экономикалық теория мен ұлттық ерекшеліктің элементтерін біріктірді, ол адамның өмір сапасы елдің жетістігімен байланысты екенін айтты және АҚШ-та тарифтерді жақтаушы болды. Листтің экономика және ұлтшылдық туралы ойлары Адам Смиттің экономикалық теорияларына тікелей қарсы келді, себебі Лист Смит ұлттық ерекшеліктің маңызын азайтып, саяси өмірдің кейбір қиындықтарын ескермейтін жаһандануға баса назар берді деп есептеді.
Сын
Экономикалық ұлтшылдыққа қатысты бір сын көзқарас – американдық профессор және обьективист жазушы Гарри Бинсвангердің пікірі. "Капитализм" журналына жазған мақаласында ол тұтынушылардың жергілікті тауарларды бағалауы жергілікті өндірушілерге монополиялық билік береді, оларға бағаны көтеріп, үлкен пайда табуға мүмкіндік туғызады, ал жергілікті өнімдерді шығаратын фирмалар осы тауар үшін қосымша төлем алуға мүмкіндік алады деп мәлімдеді. Ол жергілікті өндірушілердің өнімдерін артық көретін тұтынушылар жергілікті өндірушілердің пайдакүнемдігінен зардап шегуі мүмкін деген қорытындыға келді, сондай-ақ тұтынушылар жергілікті тауарларды бағалағанда оларға қосымша төлем жасауға болады, сондықтан фирмалар шетелдік тауарларды жергілікті деп көрсетуге мүдделі, егер шетелдік тауарлардың өндіріс құны жергілікті тауарларға қарағанда төмен болса. Америкалық либертариандық зерттеу орталығы – Като институтының өкілі Дэниел Икенсон келтірген бір мысал бойынша, АҚШ-тағы протекционистік саясат шетелдік автомобильдерге тарифтер қойды, бұл жергілікті өндірушілерге (Форд және GM нарығы) автомобиль бағасын көтеруге мүмкіндік берді, бұл американдық тұтынушыларға кері әсер етті, олар таңдау мүмкіндігінен айырылып, бағаның өсуіне тап болды. Экономикалық ұлтшылдыққа қатысты 1920 жылдардың соңына дейінгі ескі сын – американдық әлеуметтанушы Реймонд Лесли Бьюэллдің пікірі, ол бұл мемлекеттер арасындағы бәсекелестікке және соғысқа ықпал еткенін айтты, себебі олар ресурстарға, нарықтарға және теңіз порттарына ие аумақтарды аннексиялауға ұмтылды.