Кіріспе

Америка Құрама Штаттарының Ұлттық тарихи паркі

Ұлттық ескерткіш

Сан-Хуан аралының Ұлттық тарихи паркі, сондай-ақ «Америка және Англия лагерлері» деп те белгілі, Вашингтон штатындағы Сан-Хуан аралындағы Ұлттық парк қызметіне тиесілі және осы қызметпен басқарылады. Парк аралдың иелігі үшін болған шекаралық дау – Шошқа соғысы кезіндегі британдық және АҚШ армиясы лагерлерінің орналасқан жерлерінен тұрады. Лагерь аумақтары 1961 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде тағайындалды.

Бастапқы есеп айырысу

Сан-Хуан аралы Пьюгет саундында орналасқан, Сан-Хуан аралдары тобының негізгі аралдарының батыс бөлігі. Бұл аралдар тобы Ванкувер аралынан (Канададағы Британ Колумбиясының бөлігі) Харо бұғазымен, ал Вашингтон штатының құрлығынан Росарио бұғазымен бөлінеді. Аралдарда алғаш рет шамамен 11 000 жыл бұрын, соңғы мұз дәуірінің соңында континенттік мұздық қабатының шегінуімен қоныстанған. Бұл алғашқы тұрғындар алты орталық жағалау Салиш тайпасының ата-бабалары болды. Археологиялық дәлелдерге сәйкес, аралдарда 6000–8000 жыл бұрын аң аулау және жинау ісі жүргізілген, ал Англиялық және Америкалық лагерь аймақтарында табылған қабық үйінділері еуропалықтар келгенге дейін гүлденген ауылдар болғандығын көрсетеді. Еуропалықтардың зерттеулері 1770 жылдары аймаққа шешек ауруын әкеліп, жергілікті халықты қырып салған. Екі тарап та өзінің аумақтық талаптарын іске асыруға тырысты, американдықтар Сан-Хуан аралында қоныс тепті, ал британдық «Гудзон Бэй» компаниясы аралдың оңтүстік ұшында ферма құрды. 1859 жылы америкалық адам британдыққа тиесілі шалақ шошқаны өлтіріп, «Шошқа соғысы» деп аталатын халықаралық жанжалға себеп болды. Америкалық қоныс аударушылар әскери қорғау сұрады, нәтижесінде американдық лагерь құрылды, ал британдықтар Корольдік теңіз күштерінің кемелерін жіберді. Ақылға келгендер жеңіп, екі тарап та дау дипломатиялық жолмен шешілгенге дейін аралда лагерьлерін сақтайтындығы туралы келісімге келді. 1860–1872 жылдары британдық Корольдік теңіз жаяу әскері аралдың солтүстік-батыс бөлігіндегі лагерьді басып алды. Америкалық гарнизонға «Роберт ережелері» кітабының авторы Генри Мартин Роберт кірді. Әскери оккупация кезеңі бейбіт өтті; екі лагерьдің арасында жол салынды, ал Сан-Хуан ауылындағы американдықтар екі лагерьпен де сауда жасады. 1871 жылғы Вашингтон шартының аясында екі ел аралдар мәселесін неміс императоры Вильгельм I төрелік ететініне келісті. Келесі жылы ол шекараны Харо бұғазы деп жариялап, аралдарды АҚШ-қа берді. Америкалық лагерьте үш белгіленген жаяу жол бар, оның бірі Финлейсон тауының шыңына дейін жетеді. Англиялық лагерьге Белл Пойнт жолы, Янг Хилл жолы және Митчелл Хилл жолдарының желісі кіреді. Америкалық лагерьге Хуан Де Фука бұғазындағы Оңтүстік жағажайы, Олимпиада тауларының көрінісі және Гриффин шығанағындағы 4 шілде жағажайы кіреді.

Жабайы табиғат

Американың Камп-прериясында әлемдегі жалғыз тірі арал мәрмәрлі көбелегі (Euchloe ausonides insulana) қоныстанады. Бұл көбелек 1998 жылы қайта табылар алдында 90 жыл бойы жойылып кеткен деп есептелді және 2020 жылы қорғауға алынды. Америкалық Кампта жиі кездесетін құстардың арасында ақбас бүркіт, кәдімгі тұрымсық, арлекин үйрек, американдық алтынқұс, үлкен мүйізді сұңқар және балықшыл бар. Түлкілер де жиі көрінеді, әсіресе Америкалық Камп-прериясында, онда олар қоянды аулайды. Екі саябақтан да кейде касатка, горбатый кит және сұр китті көруге болады.