Кіріспе

Швед тілінің дауыссыз фрикациялық фонемасы.

«Sj» дыбысы (sj ljudet) – швед тілінің көптеген диалекттерінің дыбыстық жүйесінде кездесетін дауыссыз фрикациялық фонема. Оның түрлі айшықталулары бар, олардың нақты фонетикалық сипаттамалары пікір тудырады, бірақ олар көбінесе ерекше лабиализациямен сипатталады. Швед тілінде бұл дыбыс әрлеуде бірнеше тәсілмен көрсетіледі, соның ішінде дыбысқа берілген швед тіліндегі жалпы атаудан шыққан диграф, сондай-ақ , , және (алдыңғы дауыстылар алдында). Бұл дыбысты швед тіліндегі «tj» дыбысымен шатастыруға болмайды, ол көбінесе , , немесе (алдыңғы дауыстылар алдында) деп жазылады. Бұл дыбыстар Халықаралық фонетикалық әліпбиде транскрипцияланады. Халықаралық фонетикалық қауымдастығы (IPA) оларды «бір мезгілде және » деп сипаттайды, бірақ бұл айқындама расталмаған және фонетикашылар мұндай айқындаманың тілдің бірінде де кездеспейтініне күмән келтіреді. Басқа сипаттамалық атаулар:

Дауыссыз postalveolo-велярлық фрикатив
Дауыссыз латын-велярлық фрикатив
Дауыссыз дорсо-латын-велярлық фрикатив
Дауыссыз postalveolar және велярлық фрикатив
Дауыссыз коартикуляциялық велярлық және palatoalveolar фрикатив

Ағылшын тілінде, сондай-ақ көптеген басқа тілдердегі ең жақын дыбыс – дауыссыз postalveolar фрикатив (швед сөздеріндегі бұл дыбыс көбінесе ағылшын тіліндегі «sh» әрпімен жазылатын сөздерге сәйкес келеді, мысалы, «shield», «shoot»), бірақ көбінесе ең жақын естілетін шамалау – кейбір ағылшын диалекттерінде кездесетін дауыссыз лабиалданған велярлық шамалау. Аймақтық тұрғыдан қарағанда, бұл дыбыс стандартты тілдегіден көбірек , ал Швеция мен Финляндияның солтүстігіндегіден көбірек болып өзгереді. «Tj» дыбысы (көбінесе ағылшын тіліндегі «ch» әрпімен жазылатын сөздерге сәйкес келеді, мысалы, «chicken», «church») ерекше болып қалады, стандартты тілдегіден (яғни, ) көбірек, ал Швеция мен Финляндияның солтүстігіндегіден көбірек болып өзгереді.

Көлш

Германиядағы Рипуар тілінің Кёльш диалектісінде де осыған ұқсас дыбыс кездеседі, ол стандартты неміс тіліндегі сөздердегі белгілі бір позицияларда артикуляцияланады. Бұл дыбыс пен Кёльш дыбысы арасындағы акустикалық айырманы анықтау қиын, бірақ артикуляциясы айқын түрде ерекшеленеді. Осы дыбысты белгілеу үшін жақсырақ символ бар деген ұсыныс бар, бірақ бұл әлі кеңінен қолданылмаған, және қосымша зерттеулер қажет болуы мүмкін.

Гималай тілдері

Сонымен қатар, транскрипцияланған дыбыс Wutun тілінде сөздің басында және ортасында да кездеседі, онда ол артқы тіл-таңдай/жұмсақ таңдай ұсынысы (glide) деп сипатталған. Бұл символ сондай-ақ Непалдың Бахин тіліндегі дыбысты сипаттау үшін де қолданылады.