Кіріспе
1954 жылғы фильм
1954 жылғы «Джонни Гитара» фильмі – Николас Рей режиссерлік еткен, Джоан Кроуфорд, Стерлинг Хейден, Мерседес МакКембридж, Эрнест Боргнин және Скотт Брейди бас рөлдерде ойнаған 1954 жылғы американдық вестерн. Оны Republic Pictures компаниясы өндірді және таратты. Сценарий Рой Чанслордың осы аттас романы негізінде жазылған. 2008 жылы «Джонни Гитара» фильмі Конгресс кітапханасы тарапынан «мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар» деп танылып, АҚШ Ұлттық кино қорына енгізілді.
the 1954 film
Johnny Guitar is a 1954 American Western film directed by Nicholas Ray and starring Joan Crawford, Sterling Hayden, Mercedes McCambridge, Ernest Borgnine and Scott Brady. It was produced and distributed by Republic Pictures. The screenplay was adapted from a novel of the same name by Roy Chanslor. In 2008, Johnny Guitar was selected for preservation in the United States National Film Registry by the Library of Congress as being "culturally, historically, or aesthetically significant".
Сюжет
Аризона штатының мал өсіруші қалашығының шетінде, агрессивті және қатал мінезді Вена есімді салон иесі жергілікті малшылармен және қала тұрғындарымен шиеленісті қарым-қатынаста болады. Ол жақын жерде салынып жатқан темір жолды қолдап қана қоймай, "Билеуші балаға" (оның бұрынғы сүйіктісі) және оның серіктеріне салонға жиі келуге рұқсат береді. Қала тұрғындары, Джон МакИверс басшылығымен және Эмма Смолл (Венаның бір кезде "Билеуші баланың" махаббаты үшін бәсекелес болған) Венаны қаладан қууға бекінеді, ал пошта дилижансын тонау (бұл қылмысқа қате түрде "Билеуші бала" айыпталады) оларға тиімді сылтау ұсынады. Вена оларға қарсы тұрады, оған сол күні кездесуге келісілген, құпия және жаңа келген Джонни Гитар көмектеседі. МакИверс Венаға, Джонни Гитарға, "Билеуші балаға" және оның серіктеріне 24 сағат уақыт береді. Джонни Венаның бұрынғы жары және шын аты Джонни Логан есімді, бұрынғы қарақшы екені белгілі болады. Олардың арасында құштарлық пен жеккөрушілік сезімдері қалыптасады. "Билеуші бала" және оның тобы Калифорнияға қашу үшін қаржы жинау мақсатымен қала банкін тонап алады, Вена сол кезде кездейсоқ түрде сол жерде болады. Бірақ жол теміржол құрылысшыларымен динамитпен жарылып, бұғатталғандықтан, олар құпия жасырынған жеріне (құны таусылған күміс кеніне) суарнадан қашады. Эмма қала тұрғындарын Венаның қалғандарымен бірдей кінәлі екеніне көндіреді, ал жасақ оның салонына шабуыл жасайды. Вена тағы бір ауызша қақтығыста жеңіске жеткендей көрінеді, сол кезде үстелдің астынан жарақат алған банкті тонаушылардың бірі, Түркия есімді жас жігіт табылады. Эмма ер адамдарды Вена мен Түркияны дарға асуға көндіреді және салонды өртейді. Соңғы сәтте Вена, бірақ Түркия емес, Джонни Гитардың араласуымен дарға асылудан құтылады. Вена мен Джонни жасақтан қашып, "Билеуші баланың" жасырынған жеріне паналап келеді. Оларды іздеп тауып, "Билеуші баланың" соңғы екі серігі ішкі кикіреуден қаза табады; Барт, Джонни оны "Билеуші баланы" сатқындықпен өлтіруге тырысқанда қолынан қаза табады. Қантөгіске тоқтау беруді жасақтың басшысы МакИверс бұйырады. Эмма Венаны жекпе-жекке шақырып, Венаның иығына оқ атып жаралайды; "Билеуші бала" Эмманы шақырады, бірақ ашулы және қызғанышпен толған Эмма оқпен басына атып өлтіреді. Содан кейін Вена Эмманы басына оқ атып өлтіреді. Жасақ Джонни мен Венаға жасырынған жерлерін тастап кетуге рұқсат береді және олардың кетуін бақылайды.
Өндіріс
Кроуфорд пен Ник Рей Paramount студиясында "Лиссабон" атты фильм түсіруге жоспарлаған, бірақ сценарий қанағаттандырмады. "Жонни Гитар" романының автор Рой Чанслор оны Кроуфордқа арнаған болатын, ал Кроуфорд осы романға құқығын иеленгендіктен, сценарийді Republic студиясына әкелді және студияны Рейді оны бейімдеуге шақыруға көндірді. Кроуфорд Эмма Смолл рөліне Бетт Дэвис немесе Барбара Стэнвик тартылса екен деген тілекте болды, бірақ олардың гонорары тым жоғары болды. Клэр Тревор да осы рөлге қарастырылған, алайда ол басқа фильмде болғандықтан қабылдай алмады. Соңында Николас Рей МакКэмбриджді шақырды. Көпшілік Кроуфордпен жұмыс істеудің оңай екенін, оның әрқашан кәсіби, жомарт, шыдамды және мейірімді болғанын айтты. Кроуфорд пен МакКэмбридж арасындағы келіспеушіліктер ерте пайда болды, бірақ Рей бастапқыда алаңдамады. Олардың бір-бірін ұнатпайтындығын "құдайдың сыйы" деп санады және бұл драматикалық шиеленіске зор үлес қосады деп ойлады. Ол кейіннен осы жағдайдың Кроуфордпен арадағы проблемаларға себеп болғанын мойындады.
Үй медиасы
2016 жылдың 20 қыркүйегінде Olive Films фильмін Blu-ray және DVD форматында, өзінің "Olive Signature" жинағының бөлігі ретінде шығарды. Бұл шығарылымға Мартин Скорсезеден алынған архивтік кіріспе, Джефф Эндрюдің аудио түсіндірмесі және бірнеше қосымша материалдар кіреді.
Кассалық жинақ
Театрлардағы алғашқы көрсетілімі кезінде "Джонни Гитара" Солтүстік Америкада 2,5 миллион долларлық табыс әкелді.
Сыншыл реакция
Variety журналы: "Бұл [Кроуфорд] ат пен джинсыны басқа біреуге қалдырып, қала жарығын фон ретінде таңдауы керектігін көрсетеді. [Фильм] тек орташа көңіл көтеру ғана. [Сценарий авторы] кейіпкерлердің ұсақ-түйектері мен психологиялық мәселелеріне тым көп ден қойып, барлығын диалогқа сығымдайды, сондықтан [сурет] атқа шабуға мүмкіндік таппайды. Оқиғадағы кейіпкерлерге тереңдік жетпейді, бұл кейіпкерлердің беткейлігі сценарий мен режиссураның көп уақытын алатын талпынысқа қайшы келеді." The New York Times газетінің Bosley Crowther сыншысы Кроуфордтың сыртқы келбетіне назар салып, "Одан Шейндегі қатал Хефлиннен де аз әйелдік сезім көрінеді. Әдеттегідей, актриса кітапхана алдындағы арыстандар сияқты жыныстық белгісіз, ал ашылмаған қырғыш пышақтар сияқты өткір және романтикалық тұрғыдан алыс." деп жазды. Ол фильмді "батыс клишелері арқылы жай ғана серуендеу немесе кейде атпен жүру" ретінде сипаттады. Түсі сәл жаман, ал Аризона пейзажы орташа деңгейде. Бұл сәтсіздік деп есептейік. Мисс Кроуфорд осылай кетіп қалды." Harrison's Reports фильмді "өз түрінің ең жақсы туындыларының бірі" деп бағалады. Бұл фильмде романтика, жеккөрушілік және зорлық-зомбылық үйлеседі, Trucolor технологиясының ең жақсы үлгісінде түсірілген, бірақ көптеген "сөзді" эпизодтарға байланысты назарды ұстап тұрады. Алайда бұл елеулі кемшілік емес және оны фильмнің ұзақтығын қысқарту арқылы түзетуге болады.
Сахналық музыкалық бейімдеу
Фильм мен романға негізделген сахналық мюзикл 2004 жылы Бродвейден тыс сахнада дебют жасады. Оның либреттосын америкалық теледидар продюсері Николас ван Хугстратен жазды, ән сөздерін Джоэл Хиггинс, ал музыкасын Мартин Сильвестри мен Джоэл Хиггинс жазды. Мюзикл түпнұсқалық қойылымы үшін көптеген сыйлықтарға ұсынылып, әлемнің түкпір-түкпірінде қойылды. Лицензияны Concord Theatricals арқылы алуға болады.
Танымал мәдениетте
Фильм қысқаша "Жандар жүйке бұзылуының қарсаңында" фильмінде Кармен Мора мен Фернандо Гийлен сомдаған кейіпкерлер испан тіліне фильмді дубляждаумен айналысады. Серджио Леоненің "Бір кезде батыста" фильміндегі Вена мен Джилл МакБэйн (Клаудия Кардинале) кейіпкерлерінің өмір жолдары ұқсас (екеуі де бұрынғы проституткалар болуы мүмкін, кейін салон иелеріне айналады), және екеуі де су көзіне жақын болғандықтан, сол жерге теміржол станциясы салынатын жерді иеленеді. Сонымен қатар, Хармоника (Чарльз Бронсон), Стерлинг Хейденнің басты кейіпкері сияқты, музыкалық лақап атымен танылатын, сырлы, қару қолдану шебері. "Батыстағы" негізгі сюжет (батыс қоныс аударушылары мен теміржол компаниясы арасындағы қақтығыс) "Джонни Гитар" фильмінен алынған болуы мүмкін. Жан Пол Белмондо мен Кэтрин Денев ойнаған Франсуа Труфоның "Миссисипидің сиреньі" (La Sirène du Mississippi) фильміндегі кісі өлтіруші жұп Лионда "Джонни Гитар" фильмін көріп, көрсетілімнен кейін көшеде осы фильм туралы әңгімелейді. "Боннанза" сериалының 12.1-ші эпизодында "Вирджиния қаласының құлауы" Венаның бары тағы да өртеніп кетеді. Бұл кадрлар әсерлі, және көптеген фильмдер мен телешоуларда қолданылған. 1971 жылғы "Жергілікті қарушыңызды қолдаңыз" батыс пародиасында Купер өзінің жас қарушы рөлін пародиалайды. Sunn O))) альбомындағы "White1" әнінде "My Wall" әнінде "Джонни Гитар" жиі еске алынады. Фильм Жан-Люк Годардың 10-шы көркем фильмі "Пьерро Ле Фу" (1965) басты кейіпкері және "La Chinoise" (1967) фильмінде Анри, фильмді қорғағаны үшін революциялық топтан қуылған кейіпкері тарапынан айтылады. "Weekend" (1967) фильмінде "Джонни Гитар" - радиотелефон арқылы берілетін сигнал. Фильмнен алынған кадрлар Гай Дебордың "Көрермендер қоғамы" еңбегінде қолданылған. Фильмнің тақырыптық әні "Fallout: New Vegas" видео ойынында Мохаве шөлінің аймағындағы радиодан естіледі. Музыкант Джонни "Гитара" Уотсон фильмнің құрметіне сахналық есімін қабылдады.