Кіріспе

Польша-Украина соғысындағы польшалық бала-әскерлер Львовтың бүркіттері (Orlęta lwowskie) – 1918-1919 жылдардағы Польша-Украина соғысы кезінде Шығыс Галисиядағы Львов қаласын қорғаған польшалық бала-әскерлерді атауға қолданылатын лақап.

Өмірбаян

Қазір украин тілінде Львов (Львов) деп аталатын қала, Австрия-Мажарстан империясы тарағанға дейін Лемберг деп аталып, император Карлдың Галиция және Лодомерия Корольдігінің астанасы болған. Корольдікте поляктар басым этникалық топ болды, бірақ Шығыс Галицияда украиндықтар көпшілікті құрады (61%), ал поляктар едәуір азшылықты (27%) құрады және еврейлермен бірге қалаларда үстемдік құрды. Лембергте, 1910 жылғы австриялық халық санағына сәйкес, қала халқының 51% римдік католиктер, 28% еврейлер және 19% украиндық грек католиктері болды; қала халқының 86% поляк тілінде, ал 11% украин тілінде сөйледі. Габсбург монархиясының соңғы күндері, 1918 жылдың 1 қарашасында, австрия армиясының украин солдаттары Лембергтегі қоғамдық ғимараттар мен әскери қоймаларын басып алып, қаланың барлық жерінде украин туларын көтерді және жаңа украин мемлекетінің құрылғанын жариялады. Украиндық азшылық бұл жариялауды қуана қарсы алса, қаланың еврей халқы оған көбінесе бейтарап қарайды, ал қаланың поляк көпшілігі украин билігіне өткендеріне қатты таң қалды. Бұл әскери төңкеріске жауап ретінде поляктар қаланың барлық жерінде көтеріліс ұйымдастырды. Польшаның жоғары мектеп оқушылары мен барлаушыларының 200-ге жуығы қаланың батыс шетіндегі мектепте қарсылық ошағын құрып, Ұлы соғыстың опыты бар украиндық жауынгерлерін тек 64 ескірген мылтықпен жеңуге қол жеткізді. Алғашқы қақтығыстардан кейін қорғаушыларға жүздеген еріктілер қосылды, олардың көп бөлігі скауттар, студенттер және жастар болды. Соғыстың бірінші күні поляк қатарына 1000-нан астам адам қосылды.

Сипаттама

Олардың арасында көптеген жас еріктілер болды, олар Львовтың бүркіттері (Lwów Eaglets) деп белгілі болды. Бастапқыда бұл термин 1918 жылдың 1-22 қарашасы аралығында қалада болған шайқастарға және 1918 жылдың 23 қарашасынан 1919 жылдың 22 мамырына дейінгі украин әскерінің қамалға алуына қатысқандарға ғана қатысты. Бірақ уақыт өте келе терминнің қолданысы кеңейіп, Польша-Украина соғысы мен Польша-Большевик соғысында Польшаның мүддесі үшін Шығыс Галисия аймағында шайқасқан барлық жас сарбаздарды қамтуда. Львовтың жас поляк азаматтарынан өзге, Польша-Украина шайқасында Пшемысль үшін күрескендер де жиі "Пшемысль бүркіттері" (Przemyskie Orlęta) деп аталады.

Зират

Польша-Украина қақтығысынан кейін Львовтың жас қорғаушылары (бүркіттер) Личаков зиратының бөлігі болып табылатын Львов қорғаушыларының зиратына (поляктардың арасындағы танымал атауы: Cmentarz Orląt Lwowskich) жерленді. Қорғаушылар зиратында жасөспірімдер мен ересектердің, соның ішінде Франция мен АҚШ-тан келген шетелдік еріктілердің денелері сақталды. Львов қорғаушылары зиратын Львов сәулет институтының студенті Рудольф Индрух жобалаған, ол өзі де бүркіттердің қатарында болған. Зираттағы ең танымал бүркіттердің бірі – қаланың ең жас қорғаушысы, 14 жасар Джерзи Битшан, оның есімі Польшаның соғыстар аралық кезеңіндегі символға айналды. Бүркіттер пантеонында алты жасар Освальд Аниссимо да жатыр, ол әкесі Михалмен бірге украин милициясымен өлімге кесілді. Екінші дүниежүзілік соғыста Польшаға жасалған кеңес басқыны кезінде Шығыс Галицияны Кеңес Одағының аннексиялауынан және этностық поляктарды провинциядан қуғынға салудан кейін, 1971 жылы қабірлер қиратылып, Львов қорғаушыларының зираты қалалық қоқыс полигонына, содан кейін жүк көлігі паркіне айналдырылды. Кеңес Одағының тарауынан және тәуелсіз Украинаның құрылуынан кейін, жергілікті ұлтшылдардың қарсылығына қарамастан, зиратты қалпына келтіру жұмыстары басталды. Алайда, 2004 жылғы Украинадағы апельсин революциясына поляктардың қолдауы көрсетуі жергілікті қарсылықты әлсіретті, және 2005 жылдың 24 маусымында зират поляк-украин бірлескен салтанатты шарасында ресми түрде қайта ашылды. Львовтың соңғы тірі қалған бүркіті, майор Александр Салацкий (1904 жылдың 12 мамырында туған) 2008 жылдың 5 сәуірінде Тыхи қаласында қайтыс болды.