Кіріспе

Франк Ллойд Райттың қысқы үйі мен мектебі, Скоттсдейл, Аризона, АҚШ. Аризонадағы Талиесин мүлігі.

Табиғи жарық дизайнде де маңызды рөл атқарды. Сурет салу бөлмесінде Райт шатыр ретінде мөлдір кенеп қолданды (кейіннен Аризонаның күнінің күшті тозуынан пластикпен ауыстырылды). Оңтүстікке қараған асханада Райт қабырғаларды еденнен төбеге дейін салмай, төбені қабырғалардан сәл шығарып жасады, бұл арқылы күн сәулесінің тікелей түсуіне жол бермей, бірақ бөлмеге көлденең жарық түсуін қамтамасыз етті. Райт табиғи жарықтың оның шәкірттерінің жұмыс ортасын жақсартады және ғимараттың ішін табиғи ортамен байланыста ұстайды деп сенді. Талиэзин Весттің әр бөлігі Франк Ллойд Райттың жеке қолтаңбасын тасымалдайды. Висконсиннен жаздан қайтып келген сайын Райт бірден балғасын алып, кешенді аралап шығатын. Ол әр бөлмеде жүріп өзгерістер енгізіп, шәкірттеріне дөңгелек арбалары мен құралдарымен ілесіп жүретін еді. Ол үнемі жобасын өзгертіп, жетілдіріп, туындаған мәселелерді шешіп, жаңа жағдайларға бейімделіп отырды. Жылдар бойы ол асхананы кеңейтті, сондай-ақ кабаре театрын, музыкалық павильонды және көптеген басқа бөлмелерді қосты. Барлық жиһаз бен әсемдеулерді Райт жасады, ал көпшілігін шәкірттері салды. Райттың дизайндегі керемет ерекшелігі – кабаре театры. Стандартты тас-бетон қоспасынан, алтыбұрышты пішінде салынған театр, көрермендеріне біреу "95% акустикалық кемелділік" деп атағандай, тамаша дыбыс беру мүмкіндігін ұсынады. Соңғы қатарда отырған адам сахнадағы спикердің ең жұмсақ сөзін де ести алады.

Электр желілері туралы дау

Талиэсин батысындағы көрініс оның табысына өте маңызды болды. 1940 жылдары Райт эстетикалық себептермен жоғары кернеулі электр сымдарына қарсы күресті. 1940 жылдардың соңында Талиэсин батысынан электр сымдары көріне бастағанда, Райт президент Гарри С. Трумэнға хат жазып, оларды жерге көмуді талап етті; алайда бұл күрес жеміссіз аяқталды. Сондықтан ол қысқа ғана уақытқа Тусон қаласында жаңадан салуды ойластырғанмен, "арқасын бұрып", кіреберісті басты ғимараттың арт жағына көшірді.

Райт қабір орны

1959 жылы 9 сәуірде Финиксте қайтыс болғаннан кейін Райт өзінің тілегі бойынша Висконсин штатындағы Талиэсинге жақын Ллойд Джонс зиратындағы Біріккен шіркеудің қасына жерленді. Үшінші әйелі Ольгиваннаның өмірден баю алдындағы тілегі – Райт, ол және оның бірінші некесінен туған қызы бірге өртеніп, Талиэсин-Уэстте салынып жатқан естелік бақшаға қойылуы еді. Ольгиванна Райттың мәйітін жылжыту үшін заңдық шаралар қабылдамағанмен, сондай-ақ басқа отбасы мүшелерінің және Висконсин заң шығарушы органының қарсылығына қарамастан, 1985 жылы Талиэсин қоғамының мүшелері Райттың мәйітін қабірінен алып, кремациялап, Скотсдейлге жіберді, ол жерде кейін естелік бақшаға қойылды. Висконсиндегі бастапқы қабір орны қазір бос, бірақ Райттың есімімен әлі де белгіленген.

Мұра

Өзінің өмірі бойы Райт ғимараттар кешенін үнемі өзгертіп, кеңейтіп отырды, олардың барлығын студенттер салған. Райттың ең танымал ғимараттарының көптегені Талиэсин Весттегі жобалау бөлмесінде жобаланды, соның ішінде Нью-Йорктегі Гуггенхайм мұражайы және Темпедегі Аризона мемлекеттік университетінің Грейди Гаммедж аудиториясы. Талиэсин Вест Франк Ллойд Райт қорының және оның бірнеше бағдарламаларының штаб-пәтері болып табылады. Бұл құрылыс 1974 жылғы 12 ақпанда Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді және 1982 жылғы 20 мамырда Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 2008 жылы АҚШ Ұлттық паркі қызметі Талиэсин Вестті және Франк Ллойд Райтқа тиесілі тағы тоғыз мүлікті Дүниежүзілік мұра тізіміне ілігу үшін алдын ала тізімге ұсынды. 10 нысан бірлік ретінде ұсынылды. Ұлттық паркі қызметінің веб-сайтында 2008 жылғы 22 қаңтарда жарияланған баспасөз хабарламасында былай делінген: "Алдын ала тізімді дайындау – бұл нысанды Дүниежүзілік мұра тізіміне ұсыну процесінің қажетті алғашқы қадамы". Түзетулер енгізілгеннен кейін, Талиэсин Вест және тағы жеті мүлік 2019 жылдың шілдесінде "Франк Ллойд Райттың 20 ғасыр сәулеті" деген атаумен Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.