Кіріспе
Адам ауруы (бактериялық инфекция)
| аты = Импетиго
| синонимдері = Меңірек, жаралар ауырулы немесе қышымалы болуы мүмкін. Қауіп факторларына балабақшаға бару, тығыздық, нашар тамақтану, қант диабеті, контактілік спорт түрлері, және маса шағу, экзема, қышыма, немесе герпес сияқты терінің зақымдануы жатады. Жанасу арқылы басқа адамдарға таралуы мүмкін. Ауданның кеңірек зақымдануы жағдайында, цефалексин сияқты ауызға қабылданатын антибиотиктер қолданылуы мүмкін. Антибиотикке төзімді түрлері де кездеседі. Кез келген жаста кездесуі мүмкін, бірақ ең көп таралғаны – кішкентай балалар арасында. Емсіз қалғанда, әдетте үш апта ішінде жақсарады. Асқынуларына целлюлит немесе стрептококктан кейінгі гломерулонефрит жатуы мүмкін.
the bandInfobox medical condition (new)
| name = Impetigo
| synonyms = School sores, The lesions may be painful or itchy. Risk factors include attending day care, crowding, poor nutrition, diabetes mellitus, contact sports, and breaks in the skin such as from mosquito bites, eczema, scabies, or herpes. With contact it can spread around or between people. Antibiotics by mouth, such as cefalexin, may be used if large areas are affected. Antibiotic resistant forms have been found. It can occur at any age, but is most common in young children. Without treatment people typically get better within three weeks. Complications may include cellulitis or poststreptococcal glomerulonephritis.
Жұқпалы импетиго
Импетигоның ең көп таралған түрі, сонымен қатар бұршақ емес импетиго деп аталады, көбінесе мұрын немесе ауыз маңында қызыл жара ретінде басталады, ол тез арада жарылып, ірің немесе сұйықтық шығарады және бал түсті қабықша түзеді, одан кейін қызыл із пайда болады, ол көбінесе із қалдырмай жазылады. Жаралар ауыртпайды, бірақ қышынуы мүмкін. Зақымдалған аймақтағы лимфа түйіндері үлкейіп ісінуі мүмкін, бірақ қызба сирек кездеседі. Жаралға тиіп немесе тырнап алу инфекцияны денеге таратуға оңай себеп болуы мүмкін. Терідегі жаралар қызарып, із калдыруы мүмкін, сондай-ақ теріні сырғытып немесе зақымдаудан пайда болады.
Булолық импетиго
Бұл ауру көбінесе екі жасқа дейінгі балаларда кездеседі, оның белгісі – қол, аяқ және денеде пайда болатын, қызыл және қышымалы (бірақ жаныспайтын) терімен қоршалған, ауырмайтын, сұйықтыққа толы көпіршіктер. Көпіршіктер үлкен немесе кішкентай болуы мүмкін. Жарылғаннан кейін сары түсті қабықшалар пайда болады. Булозды және булозды емес импетигоның екеуі де негізінен S. aureus бактериясынан туындайды, ал булозды емес түріне стрептококк та жиі қатысады.
Таңдау факторлары
Импетиго көбінесе 2–5 жастағы балаларға, әсіресе мектепке немесе балабақшаға баратын балаларға жұғады.
Беріліс
Инфекция зақымданулармен немесе бактерия тасушылармен тікелей байланыс арқылы таралады. Инкубациялық кезең стрептококкқа ұққаннан кейін 1–3 күн, ал стафилококкқа ұққаннан кейін 4–10 күнге созылады. Құрғаған стрептококктар ауада сау теріге жұқпайды. Зақымдалған жерді қысып жаралау арқылы инфекция таралуы мүмкін.
Диагностика
Импетиго көбінесе сыртқы түріне қарап диагностикаланады. Әдетте, ол құрғаған майдан пайда болған бал түсті қабықшалар түрінде көрінеді және жиі қолдарда, аяқтарда немесе бетте табылады.
Дифференциалдық диагностика
Жалпы таралған түріне ұқсас белгілер тудыруы мүмкін басқа жағдайлар: контактты дерматит, жай герпес вирусы, дискоидты қызыл жегі және қышыма. Импетигомен ауырған балалар антибиотикпен емдеуді бастағаннан кейін 24 сағат өткен соң, егер жаралары жабылып, сұйық шығармайтын болса, мектепке оралуға болады.
Емдеу
Антибиотиктер, крем түрінде немесе ауыз арқылы қабылданады, әдетте тағайындалады. Жеңіл жағдайларда мупироцин майымен емдеу мүмкін. 95% жағдайда балаларда антибиотиктердің бір реттік жеті күндік курсы жағдайдың жақсаруына әкеледі. Жергілікті антисептиктер жергілікті антибиотиктерге қарағанда нашар деп есептеледі, сондықтан оларды алмастыру ретінде қолдану ұсынылмайды. Бұл ұсыныс MRSA сияқты резистентті микроорганизмдердің пайда болуына себеп болатын антимикробты препараттардың артық қолданылуын азайтуға бағытталған. Ауыр жағдайларда диклоксациллин, флуклоксациллин немесе эритромицин сияқты ауызға қабылданатын антибиотиктер қажет. Сонымен қатар, амоксициллин калий клавуланатымен, бірінші буын цефалоспориндерімен және тағы да басқа препараттармен біріктіріліп антибиотиктермен емдеу ретінде қолданылуы мүмкін. Пенициллинге қатысты аллергиясы бар немесе метициллинге төзімді Staphylococcus aureus инфекциясы бар адамдар үшін доксициклин, клиндамицин және триметоприм-сульфаметоксазол қолданылуы мүмкін, бірақ доксициклин сегіз жасқа дейінгі балаларға тістердің түсі өзгеру қаупі болғандықтан қолдануға болмайды.
Альтернативтік медицина
Қолда бар дәлелдер альтернативтік медицинаны, мысалы, чай тілінің майы немесе балды ұсынуға жеткіліксіз. Тропикалық климат және төмен әлеуметтік-экономикалық аймақтардағы жоғары халық тығыздығы осы жоғары көрсеткіштерге себеп болады. Ұлыбританияда 4 жасқа дейінгі балалардың импетигомен ауруға шалдығу ықтималдығы орташа көрсеткіштен 2,8%-ға артық; бұл көрсеткіш 15 жасқа дейінгі балаларда 1,6%-ға төмендейді. Жасы ұлғайған сайын импетигоның таралу деңгейі төмендейді, бірақ барлық жастағы адамдар бұған осал болып қалады. Импетиго сөзі – латын тілінде "тері бөртпесі" деген жалпылама сөз, ол "шабуылдау" (impetere) етістігінен туындаған (импетус). Антибиотиктер ашылғанға дейін бұл ауруды антисептик бояу – жәндік қызғылт түсімен емдеуші еді, бұл тиімді ем болды.