Уильям Роланд Хартстон: Шахматшы, жазушы және математик

Кіріспе

Шахмат жазушысы, ағылшын дәрігері Уильям Роланд Хартстон (12 тамыз 1947 жылы туған) – Daily Express газетіндегі Beachcomber бағанын жазған ағылшын журналисі. Ол сонымен қатар 1962 жылдан 1987 жылға дейін жарысқа қатысқан шахматшы, ең жоғары Elo рейтингі 2485 болған. 1972 жылы Халықаралық шебер атағын алған, бірақ қазір шахмат авторы және телеарнадағы ойын жүргізушісі ретінде белгілі.

Өмірбаян

Хартстон Англияның Уиллесден қаласында дүниеге келді. Кейіннен Лондон қалалық мектебінде оқыды, ал одан кейін Кембридж университетінің Джесус колледжінде математиканы зерттеді. 1973 және 1975 жылдары Ұлыбритания шахмат чемпионатында жеңіске жетті. Халықаралық жарыстарда көптеген сәтті өнер көрсеткенімен, Халықаралық гроссмейстер атағына ие болу үшін қажетті нәтижелерге минимал айырмамен жетпеді. Хартстон шахмат жиынтығының барлық фигураларын бір ақ мұнараның үстіне тізуді алғаш рет іске асырған адам болды. Кембридж университетінің Джесус колледжінде математиканы оқыды, бірақ шахмат ойнауға көп уақыт кеткендіктен сандар теориясы бойынша докторлық диссертациясын аяқтамады. 1970 жылдардың басынан бастап Хартстон BBC үшін көптеген телешоуларға қатысты, көбінесе әлем чемпионаттарында сарапшы және талдаушы рөлінде болды, соның ішінде Фишер – Спасский (1972), Карпов – Корчной (1978), Каспаров – Шорт (1993) және Каспаров – Ананд (1995). 1990 жылдың 7 желтоқсанында ол Роб Керлинг жүргізген және гроссмейстер Джон Спильман қатысқан «Your Move» атты тәжірибелік интерактивті BBC2 эфирінде пайда болды. Осы жаңашыл эпизодта Спильман көрермендерге қарсы шықты, олар арнайы телефон желісі арқылы өз ходтарын жіберді, ал көрермендер жасаған ход демократиялық дауыс беру арқылы шешілді. Спильман жеңіске жетті, бірақ көрермендер де жақсы қарсылық көрсетті. Эфир шамамен үш сағатқа созылды, жоспарланған уақытынан екі есеге жуық. Ол екі рет BBC-нің «Мастер ойын» байқауында жеңіске жеткеннен кейін Леонард Барденнен резидент сарапшы лауазымын иеленді. 1980 жылдары BBC-нің «Шахмат ойна» телесериалын жүргізді. Соңғы жылдары ол шығармашылық салаларға кеңейді, «The Independent» газеті үшін және «Mind Sports Olympiad» үшін шығармашылық ойлау бойынша жарыстар ұйымдастырды. «Daily Express» газеті үшін «Beachcomber» бағанасын жазды және шахмат, математика, юмор және тривиа туралы кітаптар жазды. Сондай-ақ ол BBC Radio 4 және кейде теледидарлық «Puzzle Panel» бағдарламасында тұрақты қонақ болды және Radio 4-те «The Museum of Curiosity» сериясының 8-ші эпизодында пайда болды. Шахмат және медиамен байланысты қызметтерінен басқа, Хартстон математик және өнеркәсіптік психолог. 1980 жылдары ол Кембридждегі Өнеркәсіптік оқыту зерттеу бөлімінде командалардың динамикасын зерттеу үшін Мередит Белбинмен жұмысқа алынды. «Daily Express» үшін «Beachcomber» бағанасын және басқа да мақалаларды жазуды жалғастыра отырып, ол қазір тоқтатылған «wakkipedia.com» пайдасыз ақпараттар сайтының құрылуына да қатысты. Оның соңғы жарияланымдарының бірі – «Жұмбақтардың қысқаша тарихы: Сфинкстен Судокуға дейін әлемдегі ең таңғажайып 120 ақыл-ой құралы» (2019). 2013 жылдың 2 сәуірінде Хартстонның букмекерлік компания «William Hill» тапсырысымен жүргізілген зерттеуде «Grand National» атты жарыстың жеңімпазын болжау формуласын «жетілдіргені» туралы хабарланды. Бұл жеңімпаз формула туралы әңгіме көптеген адамдардың құрбан болған сәуірдің ақымақ әзілі деп есептелді. 2013 жылы Хартстон және оның досы Йозеф Коллар «Channel 4» телеарнасының «Gogglebox» бағдарламасында тұрақты «көрермендерге» айналды. 2023 жылы оның «Келіңдер, келіңдер! Юмордың әмбебап теориясын іздеу» кітабы «Watkins Media» баспасынан жарық көрді.

Hartston was born in Willesden, Middlesex, England, and attended the City of London School before studying Mathematics at Jesus College, Cambridge. He won the British Chess Championship in 1973 and 1975. In international competition, he had many strong performances but failed, by the smallest possible margin, to achieve the results required for the title of International Grandmaster. Hartston became the first person to stack the pieces from an entire chess set on top of a single white rook. He studied mathematics at Jesus College, Cambridge but did not complete his PhD on number theory as he spent too much time playing chess. From the early 1970s, Hartston made many TV appearances for the BBC, usually in the role of expert commentator and analyst on world title matches, including Fischer Spassky '72, Karpov Korchnoi '78, Kasparov Short '93 and Kasparov Anand '95. On December 7, 1990, he was featured in an experimental interactive BBC2 broadcast called Your Move, which was hosted by Rob Curling and featured grandmaster Jon Speelman. In the groundbreaking one off episode, Speelman was pitted against the audience, who would use a special telephone line to submit their moves, with the move played by the viewers being decided by a democratic vote. Speelman won the match, although the viewers put up a good fight. The broadcast went for approximately three hours, about double the time that it had been scheduled for. He twice won the BBC's The Master Game competition before taking over from Leonard Barden as its resident expert. During the 1980s he presented the BBC series Play Chess. In recent years he has diversified into a number of creative areas, running competitions in creative thinking for The Independent newspaper and the Mind Sports Olympiad. He wrote the off beat Beachcomber column for the Daily Express and has written books on chess, mathematics, humour and trivia. He has also been a regular guest on the BBC Radio 4 and occasional TV programme, Puzzle Panel and appeared in Series 8 of The Museum of Curiosity also on Radio 4. Aside from his chess and media related activities, Hartston is a mathematician and industrial psychologist. During the 1980s, he was recruited by Meredith Belbin, at the Industrial Training Research Unit in Cambridge, to research the dynamics of teams. While continuing to write the Beachcomber column and other features for the Daily Express, he was also behind the launching of the now defunct wakkipedia. com Internet site of useless information. His latest publication is A Brief History of Puzzles: 120 of the World's Most Baffling Brainteasers from the Sphinx to Sudoku (2019). On 2 April 2013 it was reported that Hartston had "perfected" a formula for predicting the winner of the Grand National horse race, in a study commissioned by bookmaker William Hill. The story of the winning formula has since been widely thought to be an April Fools joke for which many have fallen. In 2013 Hartston and his friend Josef Kollar became regular 'viewers' on the Channel 4 programme Gogglebox. In 2023 his book Knock, knock! In pursuit of a grand unified theory of humour was published by Watkins Media.

Жеке өмір

Хартстон британдық үш шахмат чемпионының біріншісі болды, ол әйел гроссмейстер Жана Беллинге (қызметтік аты Малипетрова) (1970 жылдың қаңтарында Кембридж қаласында) үйленді. Екінші әйелі Элизабет Баннерменнен (1978 ж.) екі ұлы – Джеймс пен Николас дүниеге келді.