Кіріспе

Бразилиялық аспап виола кайпира, көбінесе виола немесе бразилиялық виола (португал тілінде – ел гитарасы), – бес жұп иырылған, он сапты бразилиялық гитара. Ол Сан-Паулу штатында пайда болды, онда ол музыка каипираның негізі ретінде кеңінен таралған. Музыка каипира – Бразилияның оңтүстік-орталық аймағындағы Каипира аймағынан шыққан халықтық ел музыкасының бір түрі.

Шығу тегі

Бұл аспаптың бастауы португалдық виолалардан. Виолалар латын гитарасының тікелей ұрпағы болып табылады, ал латын гитарасы өз кезегінде лют сияқты аспаптардан туындаған араб-парсы мәдениетіне қатысты. Португалиялық виолалар Бразилияға жетіп, иезуиттер оларды жергілікті халықты дінге баулу кезінде, сондай-ақ португалдық бразилиялық қоныс аударушылар мен малшылардың ойын-сауығы үшін пайдалана бастады. Кейіннен, Бразилияда көптеп кездесетін асыл ағаштардан гитаралар жасала бастады. Бұл, дәстүр бойынша Португалияда таралған көптеген халық гитараларының бірі болуы мүмкін. Мысалы, брага виоласы мен амарантина виоласы – Португалияның солтүстігіндегі он ішекті гитаралардың екі түрі, олар каипира виоласына жақын. Кейбір адамдар каипира виоласын Бразилияның ұлттық аспабы деп есептейді, ал басқалары домбыраға ұқсас пандеироның одан әлдеқайда лайықты екенін айтады. Бразилияның Вашингтондағы елшілігі Бразилияның ресми символдарының қатарында ұлттық гүлді тізімдеген, бірақ ұлттық музыкалық аспапты көрсетпеген. Бір анық нәрсе – каипира виоласы виоладан бұрын Сан-Паулуда пайда болды және Инезита Баррозо айтқандай, музыка каипираның, яғни Сан-Паулудың халық музыкасының негізі болып табылады.

Әуелі күйлеу және орындау

Көптеген қосымшалар қолданылады; ашық қосымшалар жиі кездеседі. Көптеген болат тілшелі гитарлардан айырмашылығы, оның тілшелері плектрді пайдаланудың орнына, классикалық және фламенко гитараларында қолданылатын техникаға ұқсас оң қолдың саусақтарымен тартылады.

Танымалдық

Виола Бразилияның дерлік барлық музыкалық түрлерінде, елдің кез келген жерінде кездеседі (бірақ кейбір аймақтарда маңызы төмендеп барады). Көбінесе ол Каипира музыкасымен (бразилиялық кантри музыкасы), Солтүстік-Шығыс музыкасының кейбір түрлерімен және халық музыкасымен байланысты. Бұрын виола хоро, самба және максикс сияқты қалалық музыканы ойнау үшін қолданылған, бірақ қазір акустикалық гитара оны ығыстырды. Бразилиялық виоланың белгілі орындаушылары: Зе Коко до Риашао (Минас-Жерайс штатынан шыққан композитор), Тонинхо Рамос (Минас-Жерайс штатынан шыққан, Францияда тұратын композитор) және Альмир Сатер (Мато-Гросу-ду-Сул штатынан шыққан сәтті әнші-күйші). 2004 жылы Ұлттық виола ойнаушылар қауымдастығы (Associação Nacional dos Violeiros) құрылды және Мәдениет министрлігі виола дәстүрін сақтауды ұлттық маңызы бар мәселе деп жариялады.