Кіріспе

USS Shark – 1821 жылдан бастап 1846 жылы Колумбия тас жолынан өте алмай батып кеткенге дейін АҚШ Әскери-теңіз күштеріндегі шхуна болды.

Құрылыс

"Акула" кемесі Вашингтон әскери-теңіз кемежайында Генри Стирс жобасы бойынша салынды. Ол Кариб теңізіндегі қақпақтықпен күресу үшін арналған еді. Кеме толық желкенмен жүргенде, желдің күшіне білінетін болса, мұрты төмендеп, суға батып кетуге бейімділігі болған. 1821 жылдың 11 мамырында Мэтью К. Перриге "Акула" кемесіне командирлік етуге бұйрық берілді. Кеме 17 мамырда суға жіберілді және 1821 жылдың 2 маусымында экипажын қабылдауға дайын болды.

Атлантикадағы құлдыққа қарсы іс-шаралар

"Акула" кемесі 15 шілдеде Вашингтон әскери-теңіз кемежайынан Нью-Йоркке бағыт алды. Ол жерде Африканың батыс жағалауына тасымалдау үшін доктор Элай Айерсті қабылдады. 7 тамызда "Акула" құл саудасы мен қақпайлықты жою мақсатында алғашқы саяхатын бастады. Мадейра, Канар және Кабо-Верде аралдары арқылы өтіп, доктор Айерсті қазан айында Сьерра-Леонеге жеткізді. "Акула" Батыс Үндістан арқылы Нью-Йоркке оралып, 1822 жылғы 17 қаңтарда келді. "Акула" 26 ақпанда Нью-Йорктен теңізге шығып, Батыс Үндістандағы қақпайлық пен құл саудасын тоқтату үшін коммодор Джеймс Биддлдің эскадрильясына қосылды. 25 наурызда лейтенант Перри қазіргі Флорида штатындағы Ки-Вест қаласын АҚШ атынан ресми түрде иеленді. Ол аралды әскери-теңіз министрі Смит Томпсонның құрметіне Тепсон аралы деп атады, ал портын коммодор Джон Роджерс құрметіне Порт Роджерс деп атады. Коммодор Биддлдің бұйрығымен "Акула" 14 тамызда Нассаудан Африканың батыс жағалауына тағы бір саяхатқа шықты. 1822 жылғы 12 желтоқсанда ол Норфолкке (Виргиния штаты) қайтып келді. 1823 жылғы ақпанда "Акула" тағы да Батыс Үндістанға бағыт алды. Ол шілде айының басында жөндеу үшін Нью-Йоркке келді. 5 қазанда ол Нью-Йорктен коммодор Джон Роджерс пен үш теңіз дәрігерін алып, Ки-Вестке, оның теңіз базасы ретіндегі жарамдылығын анықтау үшін сапарлады. 1823 жылғы 16 қарашада Роджерс пен оның серіктерін Норфолкке түсіргеннен кейін, ол Батыс Үндістандағы саяхатын жалғастырды. 1824 жылғы 13 мамырда Нью-Йоркке оралды. Нью-Йорк әскери-теңіз кемежайында жөндеуден өткеннен кейін "Акула" 1825 жылғы 5 қазанда қайтадан теңізге шықты. Ол 1826 жылғы 29 тамызға дейін Батыс Үндістан мен Мексика шығанағында саяхаттап, содан кейін Норфолкке келді. 28 қарашада ол құл кемелерінен босатылған құлдарды қорғау үшін Африка жағалауына бағыт алды. Босатылған құлдардың Либерияда қауіпсіз орналасқандығына көз жеткізгеннен кейін, ол Кариб теңізі арқылы қайтып, 1827 жылғы 5 шілдеде Нью-Йоркке келді. Жұмысты шхуна 24 шілдеде Ньюфаундленд балық шаруашылығында американдық мүдделерді қорғау үшін саяхатқа шықты және 6 қазанда оралды. Содан кейін ол Батыс Үндістандағы қызметін жалғастырды, ол құлдыққа және қақпайлыққа қарсы патрульдеулерді, сондай-ақ Батыс Африкадағы американдық елді мекендерді тексеру үшін мерзімді сапарларды қамтыды.

Жерорта теңізі

1833 жылы "Акула" Вест-Индияда "Эксперимент" шхунасымен ауыстырылды және Жерорта теңізіне бағыт алды, онда ол келесі бес жыл бойы американдық сауданы қорғау мақсатында кең аумақта теңіз шараларын жүргізді. 1838 жылдың 22 қаңтарында Гибралтардан АҚШ-қа шығып, Вест-Индия арқылы өтіп, 24 наурызда Норфолк теңіз портына жетті.

Тынық мұхит эскадрильясы

"Акула" 1839 жылғы 22 шілдеде Хэмптон-Роудстан теңізге шығып, Тынық мұхиты эскадрильясының міндетін атқарды. Ол Магеллан бұғазы арқылы шығыстан батысқа өтіп, АҚШ әскери кемесінің алғашқысы болды. Бұл оқиға 1839 жылғы 13 желтоқсанда Перудің Кальяо қаласына жол тартқанда орын алды. Келесі бес жыл бойы ол Перу жағалауында америкалық азаматтардың және мүліктің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге көп уақыт жұмсады, себебі елде азаматтық тәртіпсіздіктер болып жатқан еді. 1841 жылы Әскери-теңіз министрі "Акуланың қимылын көргендердің бәрі Америка туына деген құрмет сезімін күшейтті" деп мәлімдеді. Сонымен қатар, ол Панамадағы жағдайды бақылау және пошта алу үшін солтүстікке сирек сапарлар жасады. 1846 жылғы 1 сәуірде "Акула" кемесі Колумбия өзеніне зерттеу сапарына дайындалу үшін жөндеу жұмыстарына Гавайидің Гонолулу қаласына жіберілді, "сол аймақ туралы нақты ақпарат алу және американдық тудың болуымен азаматтарымызды қуанту" мақсатында. 1846 жылғы 12 шілдеде "Акула" Колумбия өзенінің сағасына жетті. Кешке қарай Генри Сполдинг, Аса Лавджой және Уильям Грей кішкентай қайықпен келді. Колумбия өзенінде тұрақты кеме жүргізуші болмағандықтан, олар Форт-Джорджқа жету үшін Джеймс Д. Соулсты жұмысқа алуды ұсынды. Ол Колумбияда жүк тасушылар мен қоныс аударушылардың ең көп қолданатын кемесі – "скоу" деп аталатын кемені жақсы білген. Сол кезде Соулс "әлемдегі ең қиын өзендердің біріне тап болды". Кеме командирі, лейтенант Нил М. Хоуиссон келесі оқиғаларды былай сипаттады:

"USS Shark" кемесі кемелден босағаннан кейін Форт-Джорджтің басшысы Александр Латтиді күтті. Ертесіне таңертең Латти кемені өзінің жүк тасу бекетіне жеткізуге көмектесті. Латти сол жылы Хадсон Бэй компаниясынан босатылды.

Суға бату

Бірнеше апта бойы Форт-Ванкувер маңында болғаннан кейін кеме 8 қыркүйекте Колумбияның аузына оралды. Чарльз Уилкс жүргізген соңғы сараптамадан бері Колумбия арнасы орнын өзгерткенін білгендіктен, келесі күн жаңа байқаулар жасауға және өтуге басқа да дайындықтарға жұмсалды. Басқа рульші табу мүмкін болмады, 10 қыркүйекте "Акула" кемесі Колумбия өзенінен шығуға тырысты. Айынышты жағдай, кеме тағы бір белгісіз аймаққа соғылып, күшті ағыспен толқындарға ие болды және батып кетті. Саульс осы оқиғаның куәсі болған болуы мүмкін, бірақ оның реакциясы тарихи құжаттарда сақталмаған.

Салдары

"Акула" кемесі толығымен қирады, бірақ оның барлық экипажы аман қалды. Кеме жойылғанын естіген соң, Ванкувер бекінісіндегі Корольдік теңіз күштері мен Гадсон шығанағы компаниясының офицерлері дереу көмек көрсету жөніндегі шараларды үйлестіріп, азық-түлік, темекі және киім-кешек сияқты көмек жіберді. Лейтенант Хоуисон көп ұзамай Ванкувер бекінісіне оралды, онда ол қосымша жабдықтар алды және 16 қарашада Гадсон шығанағы компаниясының "Cadboro" шхунасын жалдады. Ол 1847 жылғы 27 қаңтарда Сан-Францискоға жетті. Сауал соты лейтенант Нил М. Хоуисонды кемесінің жойылғаны үшін ешқандай кінәлі емес деп таныды.

Өнер бұйымдары

Орегон штатында құлаған шхунамен байланысты бірнеше артефакттар көпшілікке көрсетілуде. Шхунаның капистаны мен бір каронада Орегон штатының Кэннон-Бич қаласындағы Кэннон-Бич тарих орталығында қойылған. Каронада 1898 жылы Арч Кейптен солтүстікке қарай төрт-бес шақырым жерден табылған және Кэннон-Бичке осы атауын берген. 2008 жылдың 16 ақпанында Арч Кейп, Орегон жағажайларында "Акулаға" тиесілі деп саналатын тағы екі каронада табылды. Жаңадан табылған каронадалар Техас A&M университетінің Теңіз археологиясы және консервация орталығында қалпына келтіріліп, қазір Орегон штатының Астория қаласындағы Колумбия өзені теңіз мұражайында көрсетілуде. Теңіз мұражайының көрмесінде "Акула" кемесінен шыққан деп есептелетін офицердің қылышы, сондай-ақ, "Акула тасы" деп аталатын үлкен тасқа кеме апатынан аман қалғандардың қашап жазған сөздері мен күндері жазылған.