Кіріспе
әдебиет және әлеуметтік ғылымдардағы қозғалыс. Польша позитивизмі – Польшаның бөлінген кезеңінде, Польшадағы романтизмнен кейін және Ресей империясына қарсы 1863 жылғы қаңтар көтерілісін басудан соң 19 ғасырдың соңында үстемдік құрған әлеуметтік, әдеби және философиялық бағыт. Позитивизм дәуірі 20 ғасырдың басына дейін, сондай-ақ модернистік «Жас Польша» қозғалысының пайда болуына дейін жалғасты.
Polish Positivism was a social, literary and philosophical movement that became dominant in late 19th century partitioned Poland following Romanticism in Poland and the suppression of the January 1863 Uprising against the Russian Empire. The Positivist period lasted until the turn of the 20th century and the advent of the modernist Young Poland movement.
Шолу
1863 жылғы көтерілістен кейін көптеген ойлы поляктар Ресей империясы, Пруссия патшалығы және Австро-Венгрия империясынан күш қолданып тәуелсіздік алуға одан әрі тырысуға қарсылық білдірді. 1868 және 1873 жылдар аралығында «Жетілікті шолу» (Przegląd tygodniowy) және «Ақиқат» (Prawda) журналдарында жарияланған қарсылықтың формалары туралы пікірсайыстарда олар – көбінесе өте тартынды және толық емес – бұрынғы поляк романтизмінің әдеби стилін қабылдаудан бас тартты.
Мақсаттар
Сол кезеңнің жетекші польшалық философы, журналист, әңгімеші және романда жазушы Болеслав Прус ("Аутпост", "Кукла", "Жаңа әйел" және "Фараон" романдарының, сондай-ақ 1873 жылғы "Жаңалықтар мен өнертабыстар туралы" көреген зерттеуінің авторы) өзінің отандастарына Польшаның әлемдегі орны оның ғылыми, технологиялық, экономикалық және мәдени салалардағы жетістіктерге қосқан үлесімен анықталатынын айтты. Польшалық позитивистердің қозғалған әлеуметтік мәселелеріне барлық қоғам мүшелеріне, оның ішінде шаруалар мен әйелдерге тең құқық беру; Польшаның еврей азшылығын ассимиляциялау; бөліскен елдердің польша мектептерін жабуынан туындаған сауатсыздықпен күресу; және Германияның Культуркампфына қарсы және неміс қоныс аударушыларымен поляктарды ығыстыруға қарсы Германия басқаратын Польшадағы поляк халқын қорғау кірді. Польшалық позитивистер ұлттық ерекшелікті сақтаудың және құрылысшыл патриотизмді нығайтудың нағыз жолы көтерілістер емес, еңбек екендігіне сенді. "Правда" газетінің редакторы Александр Святоховский: "Адамзаттың [алдында] тұрған барлық үлкен мәселелерді тек білім беру арқылы шешуге болады, ал бұл білім міндетті болуы керек" деп мәлімдеді.