Кіріспе

Айрис Мердоктың "Қызыл және жасыл" романы. 1965 жылы жарық көрген бұл оның тоғызыншы романы. Оқиға 1916 жылғы Пасха көтерілісіне дейін Дублиндегі соңғы аптада өтеді және ол оның жалғыз тарихи романы болып табылады. Романның кейіпкерлері – күрделі байланыстардағы англо-ирландтық отбасының мүшелері, олар діни нанымдары мен Англия мен Ирландия арақатынастары туралы пікірлерімен ерекшеленеді. Роман Пасха көтерілісіне дейін болған оқиғаларды терең зерттеумен бірге күрделі жыныстық комедияны ұштастырады. Ол жарық көрген кезде сыншылар тарапынан әртүрлі бағалар алды.

Сюжет

Роман 1916 жылғы Пасха көтерілісіне дейінгі аптада Дублинде өтеді. Барлық кейіпкерлер күрделі байланысқан англо-ирландтық отбасының мүшелері. Әңгіме Эндрю Чейз Уайттың король Эдуардтың атты әскерінің жас лейтенанты екенін көрсетеді. Ол полкімен Францияға аттанмас бұрын отбасымен Ирландияда демалыс өткізеді. Мердок, протестант ата-анасынан Дублинде туғанымен, бала кезінде Ирландиядан кетіп, өмірін Англияда өткізді. Ол роман жазуға дайындалу үшін ирланд тарихын жан-жақты зерттеді. Роман барысында ирланд тарихы және ұлтшыл саясат туралы көптеген пікірталастар мен талқылаулар болады, оларды негізінен Кристофер Беллман және Пэт пен Катал Дюмай жүргізеді. Романның маңызды тақырыбы – инцест, ол Мёрдоктың туындыларында да жиі кездеседі, онда "бір отбасы мүшелерінің бір жақын адамға деген инцестуалдық бәсекесі кең таралған", сондай-ақ нақты инцестуалдық қарым-қатынастар да бар. Ол Эндрюмен бірге жатып, оны "Милли тәте" деп атап, оның жүрегіне тиіп, немере інісі Пэтті азғыруға тырысады, сонымен қатар Эндрюдің әкесі, өзінің жартылай бауырымен сексуалдық қатынаста болғанын айтады. Роман Мёрдоктың "романтикалық кезеңінің" бір бөлігі ретінде сипатталады, онда ол "некеге байланысты жауапкершілік, міндеттемелер мен байланыстар, немесе "Қызыл және жасыл" романындағы діни шақыру" туралы ойлармен мазаланады. Осы орайда Барнабас Драмм Миллиді сағынып, ізгі әйелі Кэтлинге наразы болып, діни шақыру арманынан бас тарта алмайды және өзін "діни қызметке жарамсыз дін қызметкері" сезінеді. Пікірлер қарама-қайшы болды, бірнеше сыншылар Миллиге қатысты "жатын бөлмесіндегі фарс" кітапқа зиян келтірді деп есептеді. "Нью-Йорк Таймс" газетінде Джон Боуэн "Қызыл және жасыл" романын "механикалық роман" деп сипаттады, онда "жасандылық үстіне жасандылық қойылған", бұл "осындай деңгейдегі романистке" лайық емес. "Нью-Йорк Таймс" газетінің тағы бір рецензенты келіспей, "Қызыл және жасыл" романын "керемет және қызықты" деп атады, онда Милли Киннард – "ерекше қаһарман" және "Сартр мен Стендаль әдістерін біріктіретін стиль" бар. "Time" журналының рецензенты романға әсер етпеді, оны "оның ең жақсы немесе ең нашар кітабы" деп атады. Ол оның көркем суреттемелерін мақтады, бірақ кейіпкерлерін "сексуалдық жағынан шатасқан, түсіндірілмейтін кінә сезімімен мазаланған және адамдар ретінде тиімсіз және сенімсіз" деп сипаттады. Мёрдоктың өмірбаян авторы Питер Конради ирландтық сын-пікірлердің "жалпы алғанда жақсы" болғанын, оның ішінде Irish Times газетінде Сеан О Фаолейннің жазған рецензиясы бар екенін атап өтті. Бенедикт Кили оны американдық оқырмандарға "ағылшын және ирланд" кейіпкерлерін түсінуге көмектесетін нұсқаулық ретінде ұсынды және Мёрдоктың "ағылшын жаңбыры мен ирланд жаңбырының арасындағы айырманы ғылыми дәлдікпен" ажырата білу қабілетін мақтады.