Кіріспе

1863 жылғы Американдық Азамат соғысының шайқасы, 1863 жылғы наурыздағы шайқас.

Алди шайқасы 1863 жылдың 17 маусымында Вирджиния штатының Лудун округінде Американдық Азамат соғысының Геттисбург науқаны аясында болды. Генерал-майор Дж.Э.Б. Стюарттың атты әскері генерал Роберт Лидің Конфедерациялық жаяу әскерін Шенноа аңғарындағы Көк таулардың қорғаныш артында солтүстікке қарай жорық жасағанда күзетті. Генерал Дэвид Макмертри Грегг дивизиясының алғы шебінде генерал Джадсон Килпатриктің бригадасы Алди ауылына жақын полковник Томас Т. Мунфордтың әскерлерімен кездесіп, төрт сағатқа созылған қатал шайқасқа түсті. Екі тарап та полктер мен эскадрильялармен атты шабуылдар жасады. Килпатрик түстен кейін күшейтілді, ал Мунфорд соңында Миддлбургке шегінді.

Өмірбаян

1863 жылдың көктемінің соңында Одақ әскерінің командирі Джозеф Хукер мен оның атқыштар әскері командирі бригада генералы Альфред Плестон арасында генерал-майор Дж.Е.Б. Стюарттың кавалериялық қорғанысын бұзып, 3 маусымнан бері қозғалыста болған Солтүстік Вирджиния армиясын табу үшін Шенноа аңғарына кіре алмағандықтан шиеленіс күшейді. 17 маусымда Плестон Стюарттың қорғанысын бұзуға шешім қабылдады. Осы мақсатқа жету үшін ол бригада генералы Дэвид МакМ. Греггтің дивизиясын Манассас торабынан батысқа қарай, Кіші Өзен жолымен Алдиге қарай жылжытты. Алди тактикалық тұрғыдан маңызды болды, өйткені ауылға жақын жерде Кіші Өзен жолы Ашбидің қақпасы және Сникердің қақпасы жолдарымен қиылысты, олар тиісінше Ашби және Сникер қақпалары арқылы Көк таулардың аңғарына шықты.

Шайқас

Сол күні таңертең полковник Манфорд 2-ші және 3-ші Вирджиния кавалериясын шығысқа қарай Лудон аңғары арқылы Аппервиллден Миддлбург арқылы Булл Ран тауларындағы Алдиге барлау және азық іздеу миссиясына жетекшілік етті. Ол жаудың қозғалысын бақылау үшін Альдиде пикеттер тізбегін орнатып, екі полкін қаладан солтүстік-батысқа қарай Сникерс Гэп тас жолында, Фрэнклин Картердің шаруашылығында орналастырды. Сағат 14:00 шамасында Греггтің 2-ші және 4-ші Нью-Йорк, 6-шы Огайо, 1-ші Мэн, 1-ші Род-Айленд және 1-ші Массачусетс полкінен құралған алдыңғы колоннасы, бригадалық генерал Джадсон Килпатрик басқаруымен Алдиге жетті. Ауылдың батысында 1-ші Массачусетс полкі Мунфордтың пикеттерімен кездесіп, оларды кері шегіндірді. Сол кезде Мунфордтың қалған бригадасы (1-ші, 4-ші және 5-ші Вирджиния кавалериясы, полковник Уильямс Картер Уикхэм басқаруымен) Довер Миллске, Альдидің батысындағы Кішкентай өзендегі шағын елді мекенге келді. Уикхэм полковник Томас Л. Россерге 5-ші Вирджиния полкін алып, Альдиге жақын лагерь табуға бұйрық берді. Олар шығысқа қарай жылжығанда Массачусетс жасағымен кездесіп, оларды оңайлықпен Альди арқылы негізгі одақтық әскерлерге кері шегіндірді. Россер қаптал атушыларын (капитан Рубен Ф. Бостон басқаратын I ротаның 50 адамын) Уильям Адамның шаруашылық үйінің шығысына орналастырғаннан кейін, Альдиден шығатын екі жолды бақылайтын төбеге батысқа қарай орналасты және федералистердің, сондай-ақ Мунфорд пен Уикхэмнің келуін күтті. Россер батысқа қарай шегінгенде, 1-ші Массачусетс полкі, 4-ші Нью-Йорк полкінің көмегімен, шалқаруға қарсы шабуыл жасады. Россердің қатары берік тұрды және ол сол жағында орналастырылған қаптал атушылардың өткір атысымен бірге қарсы шабуылға шықты, федералистерді оңай кері шегіндіріп, Ашби Гэп тас жолын бақылауға алды. Килпатрик назарын Сникерс Гэп тас жолына аударды. Артиллериялық қақтығыс басталды, екі жақтан да жақын арада атты әскерлер келді. Аса қаһарлы шайқас басталды, бастапқыда Мунфордтың пайдасына бұрылды, себебі федералистердің шабуылдары тас қабырға бойында орналасқан қаптал атушылардың тынымсыз атысымен тоқтатылып, кері қайтарылды. 1-ші Массачусетс кавалериясы Сникерс Гэп тас жолындағы соқыр бұрылыста қоршалып, жойылды, қатысқан сегіз ротадан 294 адамының 198-і қаза тапты. Генри Ли Хиггинсон басқарған бір топ қолға-қол шайқаста жартылай жойылды. Алаш күштерінің күші басым болғанда, 6-шы Огайо полкі Бостонның Ашби Гэп тас жолындағы жасағын басып, оның көптеген әскерлерін тұтқындады немесе өлтірді. Шамамен сағат 20:00-де Мунфорд командасын батысқа қарай Миддлбургке қарай шегіндіргенде шайқас тоқтады.

Салдары

Мунфорд Альдиді жеңіліс деп санамады, себебі оның шегінуі Стюарттан кері қайту туралы бұйрық алған кезбен дәл келіп жатты, себебі Миддлбургте көптеген одақтық атты әскерлер көрінді. Одақтың жоғалғандары 305 қаза тапқан және жараланғандарды құрады, ал Конфедерация 110 мен 119 арасында жоғалды. Альди – Ашбидің Gap Turnpike бойындағы шағын шайқастардың біріншісі болды, онда Стюарттың әскерлері Плезонтонның Лудон аңғарындағы шабуылын сәтті кешіктіріп, оған Ли армиясын табу мүмкіндігін бермеді. Луиджи Пальма Ди Чеснола, 4-ші Нью-Йорк атты әскер полкінің полковнигі шайқас кезінде тұтқынға алынып, 1864 жылдың мамырына дейін Либби түрмесіне жіберілді. Ол Альди шайқасындағы ерлігі үшін Құрмет медалімен марапатталды.

Жауынгерлік алаң

Соғыс алаңы толық қорғалмағанмен, оның көп бөлігі сақталған күйде. Алди және оның диірмендері шайқас кезінде болғандай көрінеді. АҚШ 50-ші тас жолының кеңейтілуі Ашбидің Gap тас жолы бойындағы шайқас алаңының бір бөлігіне зиян келтірді. Сникердің Gap тас жолы (қазіргі 734-ші тас жол) бойындағы тас қабырға мен шаруа қожалықтары бұрынғы қалпында сақталған. 1-ші Массачусетс полкінің қырылған соқыр бұрылысындағы тас қабырға орнында, соғыстағы еңбегін құрметтеу үшін аман қалғандар орнатқан ескерткіш тұр. 2012 жылдың 8 мамырында Губернатор Боб МакДоннелл бес акр жерді Азаматтық соғыс қоры сатып алатынын, ал кейіннен парк басқармасы пассивті тарихи-мәдени орталық ретінде пайдаланатынын жариялады. Бұл жер Лудун және Фаукьер округтерінің шекарасында орналасқан және 1863 жылдың 17-21 маусымындағы Алди, Миддлбург және Аппервилл шайқастары үшін маңызды болды. Азаматтық соғыс қоры (Америкалық шайқас алаңдары қорының бөлімшесі) және оның серіктестері 2001 жылдан бері төрт рет сатып алу арқылы шайқас алаңының бөліктерін сатып алып, сақтап келді.