Солтүстік Уэльстегі темір жол желісі

Кіріспе

Конви аңғары желісі (Llinell Dyffryn Conwy) – Уэльстің солтүстік-батысындағы темір жол желісі. Ол Лланддунодан Лланддуно торабы (Cyffordd Llandudno) арқылы Бленау Ффестиниогоға дейін созылады және бастапқыда Лондон және Солтүстік-Батыс темір жолының бір бөлігі болды, 1879 жылға дейін кезең-кезеңмен ашылды. Желінің басты мақсаты – Ffestiniog кеніштерінен теңіз арқылы экспорттау үшін Deganwy-дегі (кейде St George's Dock деп аталады) арнайы салынған кемежайға шифер тасымалдау болды. Бұл желі сонымен қатар Лланрвст қаласындағы сауда үшін жүк тасымалдау мүмкіндігін ұсынып, Лондоннан Холихедке дейінгі А5 тас жолындағы Бетус-и-Койдтағы кең мүмкіндіктер арқылы Сноудониядағы көптеген шалғайдағы елді мекендерге және дамып келе жатқан туристік индустрияға қызмет көрсетті. Лланддуно мен Бленау Ффестиниог арасындағы қашықтық 27 мильден (43 км) аспаса да, сапар бір сағаттан асады, себебі маршрут қисық және тік болып келеді (әсіресе Бетус-и-Кодтан оңтүстікке қарай). Желі бойындағы көптеген станциялар талап бойынша тоқтау станциялары ретінде қарастырылады.

Тарих

Лландуно тоғысынан Лланрустке дейінгі алғашқы бөлім (қазіргі Солтүстік Лланруст) Конвей және Лланруст темір жолы ретінде салынған және 1863 жылы ашылған. LNWR 1863 жылы басқарып алған, ал 1868 жылы Betws y Coed қарайғы кеңейтуін ашқан. Келесі кеңейту Blaenau Ffestiniog қарай болды, ондағы ірі шифер кен орындарының өнімдеріне қол жеткізу үшін. Бастапқыда LNWR Lledr аңғары арқылы Blaenau Ffestiniog-қа дейін 2 фут (61 см) енді тарамды темір жол салуды ұсынған, оны "Bettws & Festiniog Railway" деп атау жоспарланған; 1870 жылдың қараша айында рұқсат сұралған. Құрылыс басталғаннан кейін, кеңейту стандартты өлшемде салынатыны шешілді, бұл пойыздың үздіксіз өтуіне мүмкіндік берді. 1874 және 1879 жылдар аралығында Moel Dyrnogydd астындағы теміржол туннелі қазылды, ал 1879 жылдың шілдесінде туннель кіреберісі жанында алғашқы аялдама ашылды. Кейіннен желі қала ішіндегі аялдамаға дейін шамамен бір мильге дейін созылды, ол 1881 жылдың 31 наурызында ашылды. Blaenau Ffestiniog-тың басқа стандартты өлшемді темір жолы, Bala және Ffestiniog темір жолы 1961 жылы жолаушылар және жүк тасымалы үшін жабылды, ал оның бір бөлігі Llyn Celyn суқоймасын құру кезінде су астында қалды. Trawsfynydd-те салынып жатқан атом электр станциясы үшін теміржол байланысы қажет болды, сондықтан Blaenau Ffestiniog North-тен бұрынғы Blaenau Ffestiniog Central станциясы орнына жүк тасымалы үшін қосымша желі салынды. Ffestiniog теміржолының қайта жаңартылуымен 1982 жылы жолаушылар қызметтері ескі Central станция орнындағы жаңа бірлескен станцияға көшірілді. 1995 жылы Trawsfynydd атом электр станциясына жүк тасымалы тоқтатылды, ал электр станциясы тоқтатылуда. Желінің солтүстік бөлігіндегі River Conwy-ға жақын орналасуы жылдар бойы су тасқынынан туындайтын үнемі проблемаларға әкелді. 2004, 2005 және 2019 жылдары болған су тасқындары желінің ұзақ уақыт жабылуына себеп болды, ал жол төсегі мен жағалаулар қайта құрылды; 2004 жылғы су тасқыны желіні сол жылдың 22 мамырына дейін тоқтатты. Желі 2015 жылдың 27 желтоқсанынан бастап жеті аптаға жабылды, себебі Boxing Day күні болған қатты жаңбырдан кейін 100-ден астам жерде су тасқынынан зақымдалды. 2017 жылдың ақпан және сәуір айлары аралығында Doris даулынан кейін желі тағы жабылды, себебі Pont y Pant маңындағы жолға ағаш құлады. Қалпына келтіру жұмыстары кезінде инженерлерге 300 тоннадан астам тас пен құлаған өсімдіктерді жылжыту қажет болды. 2019 жылдың наурыз айында Gareth даулы салдарынан инфрақұрылымға ауыр зақым келгендіктен желі қайтадан жабылды. Теміржол желісі 2019 жылдың 24 шілдесінде Лланруст маңындағы Ұлттық Эстедфодқа уақытында ашылды. 2020 жылдың 8-9 ақпанында Сиара даулының қатты жаңбыры Лланрусттің солтүстігіндегі Conwy сағасының жанындағы жол төсегін зақымдап, желіні тағы да жапты. Баласт бірнеше учаскеде шайылып кетті. Жөндеу жұмыстары мен осал жерлердегі қосымша шаралар жүргізілгеннен кейін желі 28 қыркүйекте қайта ашылды. Жөндеу жұмыстарының барысына COVID-19 пандемиясы да әсер етті. Ffestiniog туннелі соңғы жылдары инфрақұрылым операторы Network Rail үшін қиындықтар туғызды, себебі туннельдің төбесіне судың келтірген зақымын және одан кейін болған тас құлауын жөндеу үшін екі рет (2017 жылдың қазаны және 2019 жылдың қаңтары) жабылды.

The first section from Llandudno Junction to Llanrwst (now called North Llanrwst) was built as the Conway and Llanrwst Railway and opened in 1863. The LNWR took over in 1863 and opened the extension to Betws y Coed in 1868. The next extension was to Blaenau Ffestiniog to access the output of the large slate quarries there. At first the LNWR proposed a 2 foot (61 cm) narrow gauge railway via the steeply graded Lledr Valley to Blaenau Ffestiniog, to be called the "Bettws & Festiniog Railway"; authorisation was sought in November 1870. After construction began, it was decided that the extension would be built to standard gauge, allowing through running of trains. Between 1874 and 1879 the railway tunnel underneath Moel Dyrnogydd was bored, and in July 1879 a terminus was initially opened by the tunnel entrance. The line was subsequently extended by the best part of a mile to a terminus in the town, which opened 31 March 1881. Blaenau Ffestiniog's other standard gauge railway, the Bala and Ffestiniog Railway, was closed to all traffic in 1961, and a portion was flooded in the creation of the Llyn Celyn reservoir. A rail connection was desired for the nuclear power station under construction at Trawsfynydd, and a connecting line was built from Blaenau Ffestiniog North to the site of the demolished Blaenau Ffestiniog Central station for freight use. With the reconstruction of the Ffestiniog Railway, passenger services were relocated to a new joint station on the site of the old Central station in 1982. Regular freight traffic to Trawsfynydd nuclear power station ceased in 1995, and the power station is being decommissioned. The line's proximity to the River Conwy at its northern end has led to periodic problems with flooding over the years. In 2004, 2005 and 2019 floods resulted in prolonged closures whilst the trackbed and embankments were rebuilt; the 2004 floods put the line out of action from early February until 22 May that year. The line was again closed from 27 December 2015 for seven weeks, after the formation was damaged by floodwater in more than 100 places following heavy rain on Boxing Day. A further closure occurred between February and April 2017 after Storm Doris, when a tree fell on the track near Pont y Pant. Engineers had to move over 300 tonnes of rock and fallen vegetation during the recovery work. In March 2019 the line closed again due to severe damage to infrastructure caused by Storm Gareth. The railway line reopened on 24 July 2019, in time for the National Eisteddfod near Llanrwst. Storm Ciara's heavy rainfall on 8–9 February 2020 once again damaged the trackbed near the Conwy estuary north of Llanrwst, closing the line yet again. Ballast was washed away in several sections. The line reopened on 28 September following repair work and additional mitigation work in vulnerable locations. Progress of the repair work was partly affected by the COVID 19 pandemic. The Ffestiniog tunnel has also given infrastructure operator Network Rail difficulties in recent years, with two separate closures (October 2017 and again in January 2019) to repair water damage to the tunnel roof and a subsequent rockfall.

Қазіргі заманғы қызметтер

Лланддуно тоғысуынан Бленауға дейінгі теміржол желісі бір рельстік және Ұлыбританиядағы ең ұзын бір рельстік теміржол туннелін қамтиды (4 км-ден астам (2,2 миль)). Желінің теңіз деңгейінен 241 метр биіктіктегі ең жоғары нүктесі туннельдің ортасында орналасқан, ал екі жақтағы еңіс Понти-Пант арқылы оңтүстікке қарай бағытталған пойыздар үшін 1/47 (2,1%) және Бленау станциясынан солтүстікке қарай шығу кезінде 1/43 (2,3%) құрайды. Llandudno Junction және Llandudno арасындағы қызмет Солтүстік Уэльс жағалау желісінен Llandudno қос рельстік желісін пайдаланады. Солтүстік Ланрвсттегі толық сигналды өткізу тізбегі Лланддуно тоғысуы мен Бленау Ффестиниог арасындағы соңғы тізбек болып табылады және тармақ бойындағы пойыздар екі жақтағы бір рельстік учаскелерге арналған белгілерді алмастыру үшін сигналдық постта тоқтауы керек. Қазіргі уақытта желіде дүйсенбіден сенбіге дейін Лланддуно мен Бленау Ффестиниог арасында (және кері бағытта) күніне екі бағытта 6 пойыз қатынайды. Жексенбі күндері қызмет екі бағытта да 4 пойызға дейін азаяды; бұл қызмет енді жыл бойы, 2019 жылғы қысқы кестеге дейін тек жазда ғана емес, жұмыс істейді. Пойыз қызметін Transport for Wales Rail жүзеге асырады және ол Conwy Valley Railway (Rheilffordd Dyffryn Conwy) деп таныстырылады. Қызметтің ерекшелігі – Conwy аңғарындағы пойыздарда, сондай-ақ Сноудониядағы жергілікті автобустарда жаңа "Tocyn Taith" күндізгі билетінің қолжетімділігі. 2007 жылдың 20 мамырынан бастап Conwy және Gwynedd тұрғындары Conwy аңғары теміржолымен Llandudno мен Blaenau Ffestiniog арасында, сондай-ақ Llandudno Junction мен Llandudno арасындағы барлық Transport for Wales Rail қызметтерінде Уэльс үкіметінің қаржыландыруының нәтижесінде тегін саяхаттауға құқылы. 2008 жылғы ұсыныс Blaenau Ffestiniog-тен жағалауға тас көмірін тасымалдау үшін желіні жаңартуды көздеген. Gwynedd кеңесі қолдаған бұл ұсыныс Blaenau Ffestiniog қаласында 50 жұмыс орнын құруға мүмкіндік берген. 2013/14 жылдары желі бойынша 116 500 жолаушы саяхат жасады, бұл Llandudno Junction, Deganwy және Llandudno негізгі станцияларындағы кіру-шығуларды есепке алмағанда. Бұл 2012/13 жылғы 112 134 көрсеткішпен салыстырғанда шамалы өсімді білдірді. Статистикалық мәліметтер 2013/14 жылдары Blaenau Ffestiniog станциясының 44 828 жолаушымен ең көп жолаушы өткізгенін, одан кейін Betws y Coed станциясы 35 400 жолаушымен екенін көрсетеді. Басқа станцияларда жолаушы ағыны өте төмен, мысалы, Dolgarrog 2013/14 жылы тек 828 жолаушыны қабылдады. 2018 жылдың қазан айында операциялар жаңа франшиза иегері KeolisAmey Wales-ке берілді, ол 2019 жылдың соңында желіде British Rail Class 230 D пойызын пайдалануды жоспарлап, сол кезде қолданылып келген British Rail Class 150 пойыздарын алмастыруды көздеген; алайда, бұл өзгеріс жүзеге аспады. Франшиза 2021 жылдың ақпанында мемлекеттік меншікке қайтарылды және 2022 жылдың соңынан бастап желіде British Rail 197 класындағы екі вагонды пойыздар пайдаланыла бастады.

The line from Llandudno Junction to Blaenau is single track, and includes the longest single track railway tunnel in the United Kingdom (over 2.2 mile (4 km)). The line's summit 790 feet (241 m) above sea level is located midway through the tunnel and the gradients either side of it are as steep as 1 in 47 (2.1%) on the southbound ascent through Pont y pant and 1 in 43 (2.3%) on the climb out of the terminus at Blaenau for northbound trains. Between Llandudno Junction and Llandudno the service uses the double track Llandudno branch line from the North Wales Coast Line. The fully signalled passing loop at North Llanrwst is the last remaining between Llandudno Junction and Blaenau Ffestiniog and trains on the branch must stop at the signal box there to exchange tokens for the single line sections on either side. The line is currently served by 6 trains per day in both directions from Monday to Saturday between Llandudno and Blaenau Ffestiniog (and vice versa), with the first two southbound services of the day starting (and first northbound service turning back) at Llandudno Junction and terminating in Blaenau Ffestiniog. The service is reduced to 4 trains per day in both directions on Sundays; this service now operates all year round, rather than in summer only as it did up until the winter 2019 timetable change. The train service is operated by Transport for Wales Rail and is being marketed as the Conwy Valley Railway (Rheilffordd Dyffryn Conwy). A feature of the service is the availability on Conwy Valley trains as well as on local buses in Snowdonia of the new "Tocyn Taith" day ticket. From 20 May 2007, Concessionary Travel Pass holders resident in Conwy and Gwynedd have been able to travel free of charge on the Conwy Valley Railway line between Llandudno and Blaenau Ffestiniog, as well as between Llandudno Junction and Llandudno on all Transport for Wales Rail services, as a result of funding provided by the Welsh Government. A 2008 proposal would have seen the line upgraded to take slate from Blaenau Ffestiniog to the coast. The proposal, supported by Gwynedd Council, could have created 50 jobs in Blaenau Ffestiniog. In 2013/14 an estimated 116,500 passenger journeys were made on the line, excluding exits and entries at the main line stations of Llandudno Junction, Deganwy and Llandudno. This was a small increase compared with the figure of 112,134 in 2012/13. Figures show that Blaenau Ffestiniog is the busiest of the line's stations with 44,828 passengers in 2013/14, followed by Betws y Coed with 35,400. Other stations have very low footfall with Dolgarrog attracting just 828 passengers in 2013/14. In October 2018 operations transferred to the new franchise holder KeolisAmey Wales, who announced that they would use a British Rail Class 230 D Train on the line in late 2019, replacing the British Rail Class 150 then used on the line; however, this change never materialised. The franchise was nationalised in February 2021 and, from the end of 2022, British Rail Class 197 two car units were used on the line.

Қоғамдық темір жол

Бұл – қауымдық теміржол серіктестігі ретінде белгіленген.

Бумен жұмыс істеу

1998 жылы консервациялау дәуірінде жұмыс істейтін алғашқы бу локомотиві Лондоннан Бленау Ффестиниогқа BR Standard 4 Tank No 80079 артында келуі тиіс болды. 1998 жылғы 2 мамырда маршрутқа көтерілудің алғашқы әрекеті сәтсіз аяқталды, себебі локомотив Понт-и-Пант маңында тоқтады және су қорының азаюы салдарынан пойызды құтқаруға және Лландуноға қайтаруға тура келді. Бір күннен кейін жасалған екінші әрекет, бұл жолы алдыңғы алты емес, төрт вагонмен, 80079 локомотивінің 31 жылдан кейін Бленаудағы стандартты калибрлі бу локомотивтерінің біріншісі болуымен сәтті аяқталды. 1999 жылғы 1 мамырда LMS қара 5 No 45407 локомотиві Лланддуно торабынан Бленау Ффестиниогқа дейін "Конви альпинисі" турын жүргізді. 80079 локомотивінен алынған сабақтар бойынша, 45407 локомотиві 5-ші қуат класына (ал BR стандарты 4-ші қуат класына жатады) қарамастан, жеке жұмыс істегенде жолда ең көп дегенде төрт вагонды тарта алады деп шешілді. 45407 алдымен төрт вагонды Блэнауға қиындықсыз жеткізіп, содан кейін жеңіл локомотивті Лландуно торабына қайтарып, қалған төрт вагонды жинады. Содан кейін сегіз вагон Лландуно торабына оралу үшін біріктірілді. Бес айдан кейін, 17 қазанда BR Standard 80079 танк локомотиві маршрутта реванш үшін қайта оралды, бұл жолы ол алты емес, төрт вагонды тартуға тиіс болды және сапарды өзінің класынан 80098 локомотивімен бірге жасады. Тағы да 80079 локомотиві Понт-и-Пант маңында тоқтады, ал 80098 локомотиві, пойыздың екінші бөлігімен Лланрвст қаласында күтіп тұрған, 80079 локомотивін Блэнауға дейін итеру үшін бөлінді. Содан кейін екі локомотив қалған төрт вагонды екі еселенген күйде тартты, содан кейін Лландуноға қайту үшін поездді сегіз вагонға қайта құрды. 2009 жылы, BR Standard танк локомотивтері маршрутты жұмыс істегеннен кейін 10 жыл өткен соң, "Темір жол туристік компаниясы" Вурчестерден Блэнау Ффестиниогқа дейін "Уэльстік таушы" деген атпен арнайы тур ұйымдастырды, онда екі LMS Black 5 локомотиві Лландуно торабынан Блэнауға дейінгі сапарды жүзеге асырды. Сапарға таңдалған "Қара бес" локомотивтері Берт Хиченнің 45231 локомотиві, "Шервуд орманшысы" және Иан Райлидің 45407 локомотиві, "Ланкаширлік атыскер" болды. Локомотивтерге көмекші вагонтар сапар үшін Лландунода қалдырылды, оларға желідегі 1/47 еңістікті жеңу үшін тоғыз вагон қалдырылды. Бұл сапардың сәттілігінен кейін жаз айларында кейде сейсенбі күндері Престоннан Блэнауға дейін "Уэльстік таушы" сапарлары жүзеге асырылады, және бүгінгі күні де бұл сапарлар жалғасуда. 45231 және 45407 локомотивтерімен жасалған сапардан айырмашылығы, тоғыз вагонды тартқанда, бу локомотивтеріне жолдың еңістігі мен қисықтығына байланысты ең көп дегенде алты вагонды тартуға рұқсат етіледі. 2009 жылы Вурчестерден басталған сапардан басқа, көптеген сапарлар Престоннан Блэнауға Уоррингтон мен Фродшам арқылы, содан кейін Честерде Солтүстік Уэльс жағалау желісіне қосылып, Лландуно торабына дейін сапарды жалғастырды. Престоннан Честерге дейін локомотивтер әдеттегі шатырдан бірінші формацияда жүреді, ал Честерден үшбұрышты түйіспеге бұрылғаннан кейін локомотив алдымен Лландуно торабына дейін жүреді, онда тур бағытын өзгертеді.

1998 the first steam working in the preservation era was to run back to Blaenau Ffestiniog from London behind a BR Standard 4 Tank no 80079. The first attempt up the route on 2 May 1998 ended in failure as the engine stalled near Pont y Pant and due to the water supply running low resulted in the train having to be rescued and then returned to Llandudno. A second attempt a day later, this time with just four coaches instead of the previous six, proved successful, with 80079 becoming the first standard gauge steam locomotive in Blaenau for 31 years. On 1 May 1999 LMS black 5 no 45407 worked "The Conwy Climber" tour from Llandudno Junction to Blaenau Ffestiniog. From the lessons learnt with 80079, it was decided that although 45407 was a power class 5 engine (The BR standard being power class 4) 45407 would take a maximum of four coaches up the line while working solo. 45407 first took four coaches up to Blaenau without problems and then returned light engine to Llandudno Junction to collect the remaining four coaches. The eight coaches were then coupled together for the return trip to Llandudno Junction. Five months later on 17 October the BR Standard tank no 80079 returned for a rematch on the route, this time she was to haul four coaches instead of six, and she was working the trip with another member of her class no 80098. Once again 80079 slipped to a stand near Pont y Pant and 80098, which had been waiting with the second portion of the train at Llanrwst, was detached to bank 80079 up to Blaenau. Thereafter the two engines double headed the remaining four coaches before reforming the train to eight coaches for the journey back to Llandudno. In 2009, after a 10 year gap since the BR Standard tanks had worked up the route, The Railway Touring Company ran a special under the name "The Welsh Mountaineer" from Worcester to Blaenau Ffestiniog with two LMS Black 5s working the train from Llandudno Junction for the journey up the route to Blaenau. The Black 5s chosen for the trip were Bert Hitchen's no. 45231, The Sherwood Forester and Ian Riley's no. 45407, The Lancashire Fusilier. The locos' support coaches were left at Llandudno for the journey, leaving them with a load of nine coaches to take up the line's 1 in 47 gradient. After the success of this trip a number of regular "Welsh Mountaineer" trips are run on some Tuesdays from Preston to Blaenau during the summer months, and today these trips are still running. Unlike the trip with 45231 and 45407 which hauled nine coaches, steam engines on their own are only permitted to haul upo to six coaches, owing to the gradient and curvature of the track. Other than the trip in 2009 which ran from Worcester the majority of trips ran from Preston to Blaenau via Warrington and Frodsham before joining the North Wales Coast Line at Chester for the journey to Llandudno Junction. From Preston to Chester the engines run in the usual chimney first formation and from Chester after turning on the triangular junction the engine runs tender first to Llandudno Junction, where the tour would reverse direction.

Гарет даулымы және қайта ашылу ерекшелігі

2019 жылдың наурыз айында «Гарет» даулы салдарынан жол бойында бірнеше жерде су ағып, жол уақытша жабылды. Дауылдан келген зақымдар желінің бөліктерін ауада қалдырды, себебі жағалаулар шайылып кеткен, ал басқа бөліктері су астында болды, бұл жолды пойыз қатынайтын үшін қауіпсіз емес етті. Зақымдар салдарынан «Уэльс үшін көлік темір жолы» қызметтері тоқтатылды, маршрут бойындағы стансаларда тоқтап тұратын автобустармен ауыстырылды, ал желі барлық пойыз қатынайтын, соның ішінде чартерлік пойыздар үшін жабылды. Жөндеу жұмыстарынан кейін, Лландудно тоғысынан Солтүстік Лланврстке дейінгі жол 2019 жылдың 24 шілдесінде қайта ашылды, ал қалған бөлігі тамыз айында қайта ашылады. Жолдың толық ашылуын атап өту үшін «Transport for Wales Rail» компаниясы «Батыс жағалау темір жолымен» бірлесіп, 3 тамызда Честерден Бленау Ффестиниого дейін Лландудно тоғысы арқылы «Конви Квест» атты пойызды іске қосты. Сапар екі бу локомотивімен жасалуы тиіс еді, саяхат үшін таңдалған екі локомотив Крис Биттің LMS Jubilee Class No. 45690 «Леандер» және Дэвид Смиттің LMS 8F Class No. 48151. 2009 жылғы сапар сияқты, локомотивтер тоғыз вагонды, соның ішінде көмекші вагонды, тармаққа сүйреді, екі локомотив те Лландудно тоғысына дейін жүк вагондары алдында жүрді; бірақ бұл жолы сапар дизельмен тоғысқа дейін емес, бумен толығымен жасалды. Соңғы жылдары маршрутты басып өткен локомотивтерге мыналар жатады: 44932, 45231 «Шервуд орманшысы», 45407 «Ланкашир фюзильері», 45690 «Леандер», 46115 «Шотланд гвардиясы», 48151 және 61994 «Ұлы маркиз».