Гордон Джейкоб: Англиялық композитор және педагогтың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Ағылшын композиторы (1895–1984)

Гордон Персиваль Септимус Джейкоб CBE (5 шілде 1895 – 8 маусым 1984) – ағылшын композиторы және педагог. 1924 жылдан 1966 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін ол Лондондағы Корольдік музыка колледжінің профессоры болды және музыка туралы төрт кітап пен көптеген мақала жариялады. Композитор ретінде ол өте жемісті болды: оның туындыларының тізімі 700-ден асып, көбінесе оның өзінің шығармаларынан тұрады, бірақ басқа композиторлардың шығармаларының оркестрлік нұсқалары мен аранжировкалары да көптеп кездеседі. Оның оркестрлік нұсқасын жасаған композиторлар қатарында Уильям Бёрд, Эдвард Элгар және Ноэль Ковард бар.

Өмір және мансап

Джейкоб Лондонның Жоғарғы Норвуд қаласында дүниеге келді, Стивен Джейкоб пен оның әйелі Клара Лаураның он баласының жетіншісі және кенжесі. Стивен Джейкоб, Калькуттадағы Үндістан мемлекеттік қызметінің шенеунігі, Гордон үш жасқа толғанда қайтыс болды. Оның үлкен ағаларының бірі – Арчибальд Джейкоб, хор композиторы, аранжировщик және «Музыкалық қолжазба» (OUP, 1937) кітабының авторы. Джейкоб Дулуич колледжінде білім алды және Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Корольдік патшалық полкіне (Батыс Суррей) қатарына қосылды. 1917 жылы 800 адамдық батальондағы 60 аман қалғанның бірі болған ол тұтқынға түсті. Түрмеде ол лагерь кітапханасынан гармония оқулығын оқып, композиция жаза бастады. Ол түрмедегі әріптестерінен құралған оркестр үшін түрлі аспаптармен шығармалар жазды. Соғыстан кейін ол музыкамен айналысуға бет бұрмас бұрын журналистиканы оқыды. Ол корреспонденциялық курсқа қатысып, ARCM дипломын алды және 1920 жылы Корольдік музыка колледжінің (RCM) күндізгі студенті болып қабылданды. Ол жерде Чарльз Вильерс Стэнфорд пен Ральф Вон Уильямстың (композиция), Герберт Хоуэллстің (музыка теориясы) және Адриан Боулттың (дирижерлік) шәкірті болды, одан ол дирижерлік техникасының «экономикасы мен шешімділігін» үйренді. 1924 жылы студенттік курсын аяқтағаннан кейін Гордон музыканы оқытумен айналысты, алдымен Біркбек және Морли колледждерінде, содан кейін RCM-де, ол 1966 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін жұмыс істеді. Ол музыка теориясы, композиция және оркестрлеу пәндерінің профессоры болды. Оның RCM-дегі студенттерінің арасында Малкольм Арнольд, Рут Гипс, Имоген Холст, Сирил Смит, Филипп Кэннон, Памела Харрисон, Джозеф Хоровиц, Бернард Стивенс және Джон Уоррак болды. Алайда, 1960-шы жылдары Эдмунд Руббра, Арнольд Бакс, Джон Ирландия және тіпті Уильям Уолтон сияқты авангард емес композиторлардың музыкасы BBC-де сұранысқа ие болған жоқ. Осы онжылдықта композитор табысының көп бөлігі эфирде ойналған музыка үшін авторлық төлемдерден түсетін. Ұрпағының көптеген өкілдері сияқты, Джейкоб та BBC-нің оның музыкасын ойнатуға құштар болмауынан зардап шекті. Ол АҚШ-тан тұрақты тапсырыстар ала алды, себебі оның музыкасы университеттердегі үрмелі аспаптар оркестрлерінде танымал болды. Оның өмірбаянын жазған (және бұрынғы шәкірті) Эрик Уэзерелл Джейкобтың композитор ретінде неміс дәстүрінен гөрі 20-ғасырдың басындағы француз және орыс үлгілеріне көбірек ұшырағанын жазды. Уэзерелл Джейкобтың «құрылымның айқындығы мен әрбір аспаптың мүмкіндіктері мен шектерін жақсы білетін аспаптық жазуына» тоқталды. 1920-1930 жылдары Джейкоб хорлық қоғамдар мен мектеп хорлары үшін музыка жазды, бұл оған тұрақты табыс әкелді, сонымен қатар одан да маңызды шығармалар жасады. 1920-ші жылдардағы шығармаларынан Уэзерелл виолаға арналған концертті (1926), одан кейін фортепианоға арналған концертті (1927) және Бірінші симфонияны (1929) – Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан Джейкобтың сүйікті ағасының естелігіне арналған туындыларды атап өтті. 1930 жылдардағы ірі шығармалардың арасында Леон Гуссенс үшін гобойға арналған концерт (1935) және «Бастапқы тақырыпқа арналған вариациялар» (1937) бар. 1930 жылдары Джейкоб, басқа жас композиторлармен бірге, Садлер Веллс балет компаниясы (қазіргі Корольдік балет) үшін шығармалар жазды. Оның бір түпнұсқа балеті (студенттік жұмысынан басқа, «Буштағы еврей» (1928)), – олар үшін жазылған «Ремус аға» (1934) болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Джейкоб бірнеше үгіт-насихат фильмдеріне музыка жазды, ал соғыс аяқталғаннан кейін ол «Эстер Уотерс» (1948) көркем фильмінің музыкасын жасады. Бойд Нил оркестрі үшін жазылған «Сымды оркестрге арналған симфония» (1943) әуені соғысқа қатысты жеке көзқарасты көрсетеді. Джейкобтың екінші симфониясы 1946 жылдың 1 мамырында BBC студиясында орындалды, бір сыншы оны «бәлкім, осы композитордан шыққан ең ынталандыратын туынды» деп санады. Сыншы шығарманың сезімінің қарқындылығына тоқталды, ол бірінші бөлімдегі романтикалық көтерілістен бастап, екі ортаңғы бөлімдегі қайғы мен ашуға дейін, соңғы пассакалиядағы ерлікке дейін өрбуімен ерекшеленді. 1951 жылы, Ұлыбритания фестивалі жылы төрт жаңа шығарма пайда болды: «Фестивальге арналған музыка» (мырыш және әскери оркестрлер үшін), флейта мен мүйіз үшін концерттер және «Жақсы мұра» кантатасы. Джейкобтың соңғы жылдары жазған түпнұсқалық композицияларының арасында алғаш рет Сафрон Уолдендегі Өнер фестивалінде орындалған және кейіннен BBC телеарнасында таратылған Киелі кітаптағы Әйүп кітабының драмалық бейімделуіне арналған музыкалық қосымшалар болды.

Jacob was born in Upper Norwood, London, the seventh son and youngest of ten children of Stephen Jacob, and his wife, Clara Laura, née Forlong. Stephen Jacob, an official of the Indian Civil Service based in Calcutta, died when Gordon was three. One of his older brothers was Archibald Jacob, choral composer, arranger and author of Musical Handwriting (OUP, 1937). Jacob was educated at Dulwich College, and enlisted in the Queen's Royal Regiment (West Surrey) at the outbreak of the First World War. He was taken POW in 1917 after being one of 60 survivors from a battalion of 800. In the prison camp he studied a harmony textbook in the camp library and began composing. He wrote for an orchestra of his fellow prisoners, with assorted instruments. After the war he studied journalism before turning to music. He took a correspondence course, gained an ARCM diploma and was accepted as a full time student at the Royal College of Music (RCM) in 1920. There, he was a pupil of Charles Villiers Stanford and Ralph Vaughan Williams (composition), Herbert Howells (music theory) and Adrian Boult (conducting), from whom he learned the "economy and decision" of his podium technique. At the end of his student course in 1924, Gordon became a teacher of music, briefly at Birkbeck and Morley Colleges, and then at the RCM, where he remained until his retirement in 1966. He was professor of music theory, composition and orchestration. Among his students at the RCM were Malcolm Arnold, Ruth Gipps, Imogen Holst, Cyril Smith, Philip Cannon, Pamela Harrison, Joseph Horovitz, Bernard Stevens and John Warrack. but music by non avant garde composers, including Edmund Rubbra, Arnold Bax, John Ireland and even William Walton, was demonstrably out of favour with the BBC during the 1960s. By this decade a large proportion of a composer's income came from royalties for broadcasts, and like others of his generation, Jacob suffered from the BBC's disinclination to play his music. He was fortunate in having a steady stream of commissions from the US, where his music was popular with university wind bands. His biographer (and former pupil) Eric Wetherell writes that as a composer, Jacob was influenced more by early 20th century French and Russian examples rather than the German tradition. Wetherell writes of Jacob's "clarity of structure and instrumental writing that shows a keen awareness of the capabilities and limitations of every instrument". In the 1920s and 1930s Jacob composed music for choral societies and school choirs, which provided a steady income, in between more ambitious compositions. From his works of the 1920s, Wetherell singles out a viola concerto (1926), a piano concerto followed (1927) and the First Symphony (1929) dedicated to the memory of Jacob's favourite brother who was killed in the First World War. Large scale works from the 1930s include an oboe concerto for Léon Goossens (1935) and Variations on an Original Theme (1937)

In the 1930s Jacob, along with several other young composers, wrote for the Sadler's Wells Ballet Company (now The Royal Ballet). His one original ballet (other than a student work, The Jew in the Bush (1928)), was Uncle Remus (1934), written for them. During the Second World War, Jacob wrote music for several propaganda films, and after the war he provided the score for the feature film Esther Waters (1948). A more personal take on the war is evident in the austere Symphony for Strings (1943), written for the Boyd Neel Orchestra. Jacob's Second Symphony, premiered on 1 May 1946 at a BBC studio recording, was considered by one reviewer to be "perhaps the most stimulating work that has yet come from this composer". The reviewer remarked on the work's intensity of feeling, ranging from romantic excitement in the first movement, through poignancy and fury in the two middle movements to a mood of heroism in the final passacaglia. Four new works appeared in 1951, the year of the Festival of Britain: Music for a Festival (for brass and military bands), concertos for flute and for horn, and the cantata A Goodly Heritage. Among the original compositions from Jacob's later years was incidental music to a dramatised adaptation of the biblical Book of Job, first performed at the Festival of the Arts, Saffron Walden, and later broadcast by the BBC.

Қаулылар

Жақыптың алғашқы маңызды жетістігі студенттік жылдары жазылған: Фицвильям Виргинал кітабына негізделген оркестрге арналған Уильям Бёрд сюитасы. Боулт алғашқы орындалысын 1923 жылдың ақпан айында өткізді. "Таймс" газеті оны "тамаша бейімделу" деп атап, оны тағы да естуді үміттенедінін білдірді. 1932 жылы "Таймс" газетінің музыка сыншысы Джейкобтың аранжировкасының түпнұсқа музыканы тыңдаушыға жаңа нұсқаның композитордың нағыз ниеті болғандай сезінуіне мүмкіндік беретін музыкаға айналдыруында "бір түрлі сиқыр" бар екенін айтты. Джейкобтың көптеген балеттік партитуралары бұрыннан бар туындыларды аранжировкалау болды, мысалы, "Лес Сильфид" (1932, Шопеннің музыкасын пайдаланып), "Карнавал" (1932, Шуман), "Аппариция" (1936, Лист) және "Мамзель Анго" (1947, Лекок). 1958 жылы Ноэль Ковард Лондон фестиваль балеті үшін "Лондон таңы" атты бір актілік туындысын жазды, оны Джейкоб оркестрледі. 1968 жылы Джейкоб Фредерик Эштонның "Маргарита мен Арман" балетінің музыкасын қайта оркестрледі, бұл Лист музыкасының бұрынғы оркестрлеуін жасаған Хэмфри Серльдің жұмысын алмастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Джейкоб ITMA комедиялық шоуы үшін танымал әуендерді аранжировкалаған бірнеше композитордың бірі болды. Соғыстан кейін, Боулттың ұсынысымен, Джейкобқа музыка баспасы Элгардың орган сонатасын (1946) оркестрлеуге тапсырыс берді. 1947 жылы бір рет орындалғаннан кейін бұл нұсқа 1988 жылға дейін тағы орындалмады, сонда Вернон Хендли басқарған Корольдік Ливерпуль филармониялық оркестрі оны CD-ге жазды. Жазбаны қарап шыққан Эдвард Гринфилд оркестрленген нұсқаны "Элгардың 0-шы симфониясы" деп атау толыққанды негізделгенін айтты. Джейкобтың ұлттық әнұранының кернейлік фанфаралық аранжировкасы 1953 жылы Елизавета II патшайымның тәж кию рәсімінде, 2022 жылы оның қоштасу рәсімінде және 2023 жылы Карл III пен Камилланың тәж кию рәсімінде қолданылды.

Жазбалар

Гордон Джейкобтың веб-сайтындағы дискографияда оның шығармаларының сексеннен астам жазбасы тізілген, олардың кейбіреуі басқа композиторлардың музыкасының өңдеулері, мысалы, Элгардың орган сонатасы және Вон Уильямстың ағылшын халық әндерінің сюитасы, бірақ көбінесе Джейкобтың өзінің түпнұсқа шығармалары. Олардың ішінде: бірінші және екінші симфониялар, Кішкентай симфония және «Севильский шаштараз шайтанға барады» сияқты оркестрлік шығармалар; екі виолалық концерт, сондай-ақ фагот, кларнет, флейта, валторна, фортепиано (екі концерт), гобой, тромбон және трубаға арналған концертант шығармалар; және көптеген аспаптардың әртүрлі комбинацияларымен камералық шығармалар.