Қасиетті Жәкейлі литургиясы – византия және батыс сирия тәртібіндегі христиан дінінде қолданылатын ежелгі құлшылық. Антиохия және Иерусалим шіркеулерінің тарихымен байланысты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Джеймс литургиясы – Византиялық және Батыс Сириялық ритуалды қолданатын шығыс христиандарының христиандық литургиясының бір түрі. Оған Иерусалим шіркеуінің дәстүрі әсер еткен, бұл Иерусалимдік Кириллдің мистагогиялық катехизистерінен көрініп тұр. Ол төртінші немесе бесінші ғасырдан бастап Антиохия шіркеуінде кеңінен таралып, Антиохияның бұрынғы Базилий литургиясын ығыстырды. Қазіргі күні бұл Сирия православие шіркеуінің, Маланкара православие сирия шіркеуінің, Маронит шіркеуінің, Сирия католик шіркеуінің, Сиро-Маланкара католик шіркеуінің және Батыс Сириялық ритуалды қолданатын басқа шіркеулердің негізгі литургиясы болып табылады. Ол сондай-ақ Шығыс православие шіркеуінде және Мелкиттік католик шіркеуінде кейде қолданылады. Маланкара Мар Тома Сирия шіркеуі бұл литургияның әулиелердің шаفاعәті мен өлгендерге дұға ету бөлігін алып тастаған реформаланған нұсқасын қолданады. Литургия Иерусалимдегі еврей христиандары арасындағы әділ Жақыпқа және патриархқа жатқызылады. Антиохияның тарихи литургиялары Александриялық және Каппадокиялық қолданыстарға бөлінеді. Олардың ішінде Сент-Джеймс литургиясы Александриялық қолданыстан дамыған литургиялардың бірі болып табылады; басқалары – Қасиетті Василийдің копт анафорасы, Қасиетті Василийдің Византиялық литургиясы және Қасиетті Иоанн Златоуст литургиясы. Қасиетті Иоанн Златоуст пен Қасиетті Василийге жатқызылған литургиялар бүгінде Шығыс православие, Византиялық ритуалды лютерандар және кейбір Шығыс католик шіркеулері сияқты барлық Византиялық ритуалды христиандар арасында ең көп қолданылады.
The Liturgy of Saint James is a form of Christian liturgy used by some Eastern Christians of the Byzantine rite and West Syriac Rite. It is influenced by the traditions of the rite of the Church of Jerusalem, as the Mystagogic Catecheses of Cyril of Jerusalem imply. It became widespread in Church of Antioch from the fourth or fifth century onwards, replacing the older Basilean Liturgy of Antioch. It is still the principal liturgy of the Syriac Orthodox Church, the Malankara Orthodox Syrian Church, the Maronite Church, the Syriac Catholic Church, Syro Malankara Catholic Church and other churches employing the West Syriac Rite. It is also occasionally used in the Eastern Orthodox Church and Melkite Catholic Church. The Malankara Mar Thoma Syrian Church uses a reformed variant of this liturgy, omitting intercession of saints and prayer for the dead. The liturgy is attributed with the name of James the Just and patriarch among the Jewish Christians at Jerusalem. The historic Antiochene liturgies are divided between Alexandrian and Cappadocian usages. Among these, the Liturgy of Saint James is one of the liturgies that evolved from the Alexandrian usage; others include Coptic Anaphora of Saint Basil, the Byzantine Liturgy of Saint Basil and the Liturgy of Saint John Chrysostom. The liturgies attributed to Saint John Chrysostom and Saint Basil are the ones most widely used today by all Byzantine Rite Christians, including the Eastern Orthodox, Byzantine Rite Lutherans, and some Eastern Catholic Churches.
Қолжазба дәстүрі
Оның жазылған күні әлі де даулы, бірақ көптеген мамандар белгілі түрінің төртінші ғасырда жазылғанын айтады, себебі анафора Базилий анафоралық отбасының ежелгі египеттік түрінен және Иерусалимдік Кирилдің катехизистерінде сипатталған анафорамен біріктірілген болып көрінеді. Ең ерте қолжазба – 9 ғасырға жататын Ватикан граекусы 2282 (Vaticanus graecus 2282) кодексі, ол Антиохия диоцезіндегі Дамаск қаласында діни қызметте қолданылған. Оның жалғыз ғылыми басылымы – Дом Б. Чарльз Мерсье Patrologia Orientalis, 26-том (1950) еңбегінде жарияланған.
Its date of composition is still disputed, but most authorities propose a fourth century date for the known form, because the anaphora seems to have been developed from an ancient Egyptian form of the Basilean anaphoric family united with the anaphora described in The Catechisms of St. Cyril of Jerusalem. The earliest manuscript is the ninth century codex, Vaticanus graecus 2282, which had been in liturgical use at Damascus, in the diocese of Antioch. The only critical edition is the one published by Dom B. Charles Mercier in the Patrologia Orientalis, vol. 26 (1950).
Тақырыптар
Сент-Джеймс литургиясы көбінесе Сент-Джеймс тойында (25 шілде) және Рождестводан кейінгі бірінші жексенбіде тойланады, ал Шығыс Православ шіркеуінде Иерусалимде дерлік күн сайын тойланады. Сент-Джеймс литургиясы ұзаққа созылады, толық орындалуына бірнеше сағат керек. Құдайлық литургияның оқылуы белгілі бір тәртіптің құлшылық ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады, оның нақты бөлімдері басшы, оқырмандар, хор және жиналған жамағат тарапынан, кейде бірауыздан орындалады. Византия дәстүріндегі басқа да шығармалар сияқты, грек тілінде тойланатын Сент-Джеймс құдайлық литургиясы ағылшын тіліндегі түсіндірмелердің негізін құрайды. Литургияның сириялық түрі әлі де Сирия және Үнді шіркеулерінде қолданылады – Сирия тіліне аудармада, сондай-ақ малаялам және ағылшын тілдерінде. Құрбандықтар кезінде, партитура оқырмандар орындайтын херувим гимнін талап етеді, дін қызметкері құрбандыққа арналған сыйлықтарды алтарга әкелгенде. Латын Католик шіркеуінде бұл шығарма Ыйық Жәрдемді құрметтеудің жеке гимні ретінде танымал болды, ағылшын тілінде «Барлық өлшеулі жан тыныштық сақтасын» деп белгілі.
The Liturgy of St. James is commonly celebrated on the Feast of Saint James (July 25) and the first Sunday after Christmas, and then almost exclusively celebrated on a daily basis in Jerusalem, in the Eastern Orthodox Church. The Liturgy of Saint James is long, taking some hours to complete in full. The recitation of the Divine Liturgy is performed according to the worship rubrics of a particular Rite, with specific parts chanted by the presider, the lectors, the choir, and the congregated faithful, at certain times in unison. Like other compositions in the Byzantine tradition, the Divine Liturgy of St. James as celebrated in Greek forms the basis of the English transcription. In its Syriac form, the Liturgy is still used in the Syriac and Indian Churches Catholic and Orthodox both in a Syriac translation and in Malayalam and English. During the Offertory, the partiture calls for a Cherubic Hymn chanted by readers as the priest brings the gifts to be consecrated onto the altar. In the Latin Catholic Church, this composition became popular as a separate hymn of adoration of the Blessed Sacrament, known in English as Let All Mortal Flesh Keep Silence.
Музыкалық аннотация
Ертедегі шіркеудің әндер жазушылары белгілі бір қауым үшін бір кодексте әнделетін әндердің сөздерін де, музыкалық шкаланың дыбыстарын да құрастырды. Жазба мәтінмен тығыз байланыста жасалған (мысалы, Аризонадағы Сент-Антонидің Солтүстік Америкалық грек православ монастыры жинаған кодэкстерді қараңыз) – орта ғасырларда Батыс нота жүйесі мен шкалалар қалыптасқанға дейін мелодиялық дыбыстар мен олардың ұзақтығын көрсететін неумдар қолданылды. Сирия тілінде құлшылық ететін қауымдарда неумдар, жергілікті грек және славян православиелік шіркеулерінде қолданылатын неумдардың кері бейнесі болып табылады және дұға мәтіндерінің сирия жазуына сәйкес оңнан солға қарай жазылады және оқылады. Ағылшын Гимні 1906 жылы Ральф Воган Уильямстың ағылшын тіліндегі шумағын ұсынып, херубим әнұранының (жоғарыда қараңыз) әуеніне француз халық әуені Picardy-дің әуенімен үйлестірген. "Барлық жан үндемесін сақтасын" деп аталатын әнұран, латын ритуалда сөзбен айтылатын антифонға балама ретінде Рим-католиктері арасында да танымал.
The hymnographers of the early Church composed both the words of the sung prayers and the tones of the musical scale to be sung in a single codex for a particular community. The annotation was recorded in close correspondence to the text (for sample codices, see those collated by the North American Greek Orthodox Monastery of St. Anthony in Arizona) with neumes indicating the melodic tones and their duration used before the adoption of the Western system of staff and scales became established in medieval times. In those communities that worship in Syriac the neumes are mirror images of those used by the authocthonous Greek and Slavic Orthodox Churches and written and read right to left in accordance with the Syriac script of the prayer texts. The English Hymnal features the 1906 Ralph Vaughan Williams arrangement of the English verses of the Cherubic hymn of the Offertory chant (see above) to the melody of the French folk tune Picardy. The hymn known as Let All Mortal Flesh Keep Silence is also popular in the Roman Catholic Latin rite as an alternative to the spoken communion antiphon.