Кіріспе

Вильярреал (ресми түрде) — Испанияның шығысындағы Валенсия қауымдастығының бөлігі болып табылатын Кастеллон провинциясындағы қала және муниципалитет. Қала теңіз деңгейінен 42 метр биіктікте, провинцияның астанасынан (Castelló de la Plana) оңтүстікке қарай 7 километр жерде орналасқан. Вильярреалды Кастелло-де-ла-Планадан Милларс өзені бөліп тұрады. 2010 жылғы мәліметтерге сәйкес, қаланың халқы 51 367 адамды құрайды, олардың көпшілігі қалалық аумақта тұрады, ол оның 55,4 шаршы километрлік ауданының шамамен 10,7 пайызын құрайды. Халық саны бойынша облыстың екінші ірі қаласы (астанадан кейін) және Валенсия қауымдастығында он бесінші орында. Қала 1274 жылы Арагон королі I Яков Реконкиста кезінде қазіргі Валенсиядағы мұсылман жерлерін қайтарып алу науқаны барысында патшалық мәртебесімен негіленді. Кейіннен апельсин өсіруге арналған ауыл шаруашылығы орталығына, ал соңғы кезде керамика өнеркәсібінің орталығына айналды. Бұл қалада испан композиторы және романтика дәуірінің классикалық гитарисі Франсиско де Асис Таррега и Эйсеа (1852–1909) дүниеге келген. Ол Gran Vals шығармасының авторы, оның бір бөлігі танымал Nokia телефон қоңырау үні ретінде қолданылған. Қазіргі заманда Вильярреал қаланың атын алып жүрген футбол клубымен әйгілі. Қаланың кішкентай болуына қарамастан, клуб Еуропа лигасының жеңімпазы атанды, Чемпиондар лигасының жартылай финалына екі рет жетті және бірнеше рет Испанияның үздік клубтарының қатарында болды.

Этимология

Кастилиялық испан Вильярреалы мен Валенсиялық Вила Реал екеуі де "Патшалық ауыл" деген мағынаны білдіреді, себебі қаланың негізін Арагон королі I Жаков қалады. Орта ғасырлар бойы, көптеген еуропалық елді мекендер сияқты, ол ресми түрде латыншаланған Villae Regalis деген атпен танылды. Валенсия Парламентінің 1592 жылғы гобеленінде қала өкілі ескі валенсиялық атымен – Вилареал деп бейнеленген. Испания орталықтанған XVIII ғасырдың соңында кастильдік атау басымдық алды. Қала 1939 жылы, Испания Азамат соғысынан кейін, Вильярреал де лос Инфантес (Инфантестің патшалық қаласы) деп қайта аталды, бұл басқа испандық елді мекендермен шатастырмау үшін жасалды. Кейде қала осы толыққанды атымен де аталады. 2006 жылдың 27 ақпанында муниципалитет кеңесі Валенсиялық атауды муниципалитеттің жалғыз ресми аты деп бекітті. Осы келісім 2007 жылдың қаңтарында Boletín Oficial del Estado басылымында жарияланды, ал Villarreal/Vila real екі атаулы ресми қолданысы жойылды. Қала тұрғындары валенсия тілінде vila realencs (еркек) немесе vila realenques (әйел) деп, ал испан тілінде villarrealenses деп аталады.

Тарих

Вильярреал 20 ақпанда 1274 жылы Арагон королі I Яков құрды (содан бері корольдік мәртебесі сақталған), Шығыс Испанияны маврлардан қайтарып алу мақсатында күшін нығайту үшін. Қала, бұрынғы Виа Аугуста жолы бойында, Валенсиядан 65 км солтүстікке қарай және сол кездегі мұсылман бекінісі Бориананың шетінде стратегиялық тұрғыда орналастырылды. Вильярреал патшалық мәртебемен құрылды, Валенсия Парламентінде және Корольдік делегациясында өкілдігі болды, сондай-ақ корольдік туын өз байрағы ретінде пайдалану құқығына ие болды. Вильярреал Валенсия Парламентінің корольдік секторының бөлігі болды және оның істеріне белсенді қатысты. Алғашқы қала қабырғалармен қоршалған, бірақ 14-шы ғасырдан бастап халық санының өсуіне байланысты осы шекарадан тысқары қарай кеңейді. 15-шы ғасырға тән демографиялық және экономикалық теңсіздіктер 16-шы ғасырдың басында христиан халқы мен мудехарлар (христиандық Испанияда тұратын мұсылмандар) арасындағы үздірсіз қақтығыстармен жалғасты. 16-шы ғасырда құдықтар қазылып, су алу және құрғақ жерді суармалы егістікке айналдыру арқылы өнімді жерлер кеңейтіліп, жақсартылды, бұл 17-шы ғасырда коммерциялық егіншілік бастауға мүмкіндік берді. Испания мұрагерлік соғысына қатысқаннан кейін, 18-шы ғасырдың екінші жартысында алғашқы өнеркәсіптер, негізінен тоқыма өндірісі құрылды. Сол кезде қала Испанияның саяси құрылымын өзгертетін түрлі көтерілістер мен соғыстарға қатысты. 19-шы ғасырда апельсин өсіру және сауда енгізілді, бұл қалаға үлкен экономикалық өркендеу сыйлады, оған бизнесмендер мен фермерлердің кооперативтері жетекшілік етті. Испания Азамат соғысынан (1936–1939 жж.) кейін апельсин саудасынан түскен табыс бірнеше кәсіпкерге өндірісті әртараптандыру үшін керамикалық плитка фабрикаларын салуға мүмкіндік берді. Керамика қазірге дейін кеңейіп келеді және қазір Вильярреалдың негізгі экономикалық қызметі болып табылады.

Экономика

Вильярреал қаласының экономикасы өткен ғасырдағы апельсин өсіру және саудадан бастап, қазіргі таңдағы ең маңызды табыс көзіне айналған керамикалық плиткалар өндірісіне дейін дамыды. Қала Испанияның 500 ірі компаниясының 4-іне мекенжай болып табылады, олардың барлығы керамикалық плитка саласында жұмыс істейді. Қаладағы басқа да салалар: қаржылық қызметтер, кірпіш және басқа да саз өнімдері, қара металдар. Команда 25 000 орындық "Эстадио де ла Серамика" стадионында ойнайды, ол қала халқының жартысына жуығын қабылдай алады. "Вильярреал" футбол клубының қорғаушысы Жоан Капдевила 2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен FIFA Әлем Чемпионатында Испания құрамасының құрамында ойнады. Капдевила және "Вильярреал" командаласы Маркос Сенна 2008 жылғы UEFA Еуропа Чемпионатында Испания құрамасының құрамында болды.