Кіріспе
Балалардың көшедегі мінез-құлқы Балалардың көше мәдениеті – жас балалар жасаған жиынтық мәдениет. Бұл білімдер бір ұрпақтан екінші ұрпаққа беріліп қана қоймай, әртүрлі топтар арасында да таралуы мүмкін (мысалы, қызығушылықтар арқылы, сондай-ақ ұрпақтар араласуында). Ең көп кездесетін жасы – жеті мен он екі аралығы. Бұл мәдениет ең қанағаттанарлық жағдайды жұмысшы табының қалалық өнеркәсіптік аудандарында байқатады, онда балалар дәстүрлі түрде ұзақ уақыт бойы ешкімнің бақылауызсыз көшеде ойнауға мүмкіндік алады.
Children's street culture refers to the cumulative culture created by young children. Collectively, this body of knowledge is passed down from one generation of urban children to the next, and can also be passed between different groups of children (e. g. in the form of crazes, but also in intergenerational mixing). It is most common in children between the ages of seven and twelve. It is strongest in urban working class industrial districts where children are traditionally free to "play outside" in the streets for long periods without supervision.
Бұқаралық ақпарат құралдарының мәдениетінен айырмашылығы
Балалардың көше мәдениеті балалардың өзі ойлап тауып, көбінесе олардың күшімен сақталады, бірақ оның қызметтерінде медиа мәдениетінің және ойыншықтардың элементтері пайда болуы мүмкін. Оны балаларға арналған коммерциялық медиа мәдениетімен (мысалы, комикстер, теледидар, жаппай өндірілетін ойыншықтар мен киімдер) шатастырмау керек, бірақ олардың арасында ортақ нәрселер болуы мүмкін.
Тарих және зерттеулер
Балалардың көшедегі қызметі әр жерде әртүрлі болғанымен, зерттеулер оның көптеген мәдениеттерде көптеген ортақ белгілері бар екенін көрсетеді. Дәстүрлі құбылыс ретінде, ол 20 ғасырда батыс әлемінде Иона Опи сияқты антропологтар мен фольклоршылар, Роджер Мейн, Хелен Левитт, Дэвид Трейнер, Хамфри Спендер және Роберт Дойсно сияқты көше фотографтары, Колин Уорд және Робин Мур сияқты қала зерттеушілері, сондай-ақ балалық шақ туралы көптеген романдарда жан-жақты зерттелген және сипатталған. Робин Мурдың зерттеулері балалардың үйден "жүріп баратын" қашықтықтағы "шеткергі", қараусыз қалған аумақтарға (қалың бұталар мен қоршаулар, қолданыстан шыққан ғимараттар) мұқтаж екенін көрсетіп береді. Осы мәселені талқылау үшін екі академиялық журнал пайда болды: "Балалар географиясы журналы" және "Ойын және фольклор". Балалардың көше мәдениеті кейде "Біздің топ" ("Кішкентай қарақшылар") сериалы (1922 жылдан бастап), Элинг студиясының "Шұғыла мен дауыс" (1947) және Балалар кино қорының "Go Kart, Go!" (1963) және "Soap Box Derby" (1958) сияқты фильмдерде маңызды орын алды. Видео ойындар, интернет және теледидар сияқты көңіл көтеру құралдарының таралуы балалардың көше мәдениетінің жоғалуына алаңдаушылық тудырды. Автомобильдің қоғамға тигізген әсері де балалардың көшеде ойнауының қауіпсіздігіне байланысты балалардың көше мәдениетінің төмендеуіне кінәлі деп есептеледі; 1922 және 1933 жылдар аралығында Англия мен Уэльсте автокөлік апаттарында 12 000-нан астам бала қаза тапты. Ойын көшелерін ("үй аймақтарын") белгілеу осы құлдырауға қарсы тұруға бағытталған.
Балалар қаласындағы аңыздар
Көптеген бейресми топтардағы кішкентай балалар жергілікті аймақтары туралы әлдебір ырым-сенімдерді дамытады. Мысалы, олар белгілі бір жерлерге бас сұғудың "жаман" екеніне сенуі мүмкін (мысалы, тротуардағы үлкен жарықтар) немесе тиюдің (мысалы, белгілі бір түсті қақпа тіректері) немесе одан өтудің (мысалы, тротуардың соңы, онда қорқынышты әрі қасіретті жандар тұратын басқа бір әлем) қаупі бар деп ойлауы мүмкін, сондай-ақ қарт әйелді "құдіретті" деп санауы немесе тастап кетілген үйдің "перілермен толған" екеніне сенеді. Бірақ кейбір ерекше жағдайларда, жас балалар арасында және үлкен аумақта тұрақты миф пайда болуы мүмкін. Мысалы, 1997 жылы "Майами Нью Таймс" газеті Линда Эдвардстың "Майами аңыздары" атты мақаласын жариялады, онда Америка Оңтүстігіндегі үйсіз жас балалар арасында кең таралған үлкен мифология сипатталған. Бұл оқиға көптеген интернет-блогтар мен сайттарда қайта жарияланды. Ол сипаттаған мифологияның шын мәнінде бар екеніне ешқандай дәлел немесе растау жоқ, бірақ бұл "сырлы әңгімелер" көше мәдениетінің белгілі элементтеріне негізделген, мысалы, белгілі бір жерлерді "перілермен толған" деп белгілеу немесе Қанды Мэри сияқты қауіпті рухтар туралы аңыздарды қайта өңдеу. Бұл мақала Мерседес Лакки мен Розмари Эдгиллдің бірлесіп жазған "Жасыққан Маудлин" романының негізі болды.
Пайдаланылған әдебиеттер
Ервин Бек. "Шеффилдтегі балалардың Гай Фокс салт-дәстүрлері", Фольклор, 95 (1984), 191-203. Дэвид Собель. Балалардың арнайы орындары: орта балалық шақтағы бекіністер, жасырын үйлер мен бұталы үйлердің рөлін зерттеу (2001).
Шығармашылық емес
Саймон Броннер. "Америкалық балалар фольклоры" (1988). Робин С. Мур. Балалық шақтың кеңістігі: Ойын және орын (1986). (Англияның үш шағын аймағын терең зерттеу, карталар мен фотосуреттермен). Айона Опи. "Ойын алаңындағы адамдар" (1993) (Балалар ойын алаңының фольклоры мен өмірін терең зерттеу). Айона Опи. Мектеп оқушыларының фольклоры мен тілі (1959). Стив Роуд, "Ойын алаңының дәстүрі", Рендом Хаус (2010). Роберт Пол Смит. "Қайда бардың? Сыртқа. Не істедің? Ешнәрсе." (1957) (Балалардың көңіл көтеруі туралы естелік, Нью-Йорк, 1920-жылдар). Дэвид Собель. Балалармен карта жасау: Бастауыш сыныптардағы кеңістік сезімі туралы білім беру (1998). Лия Виртанен. Балалар фольклоры (1978). (Финляндиядан алынған 30 000 үлгіні қамтитын зерттеудің ағылшын тіліне аудармасы). Колин Уорд (Фотосуреттер: Энн Голзен). "Қаладағы бала" (1977). (Британдық тәжірибеге баса назар аударатын маңызды жаңа кітап). 1911 жылғы "Британ энциклопедиясының" "Балалар ойындары" деген жазбасында мына еңбектер ұсынылады: "А. Б. Гоммнің "Ұлыбританияның дәстүрлі ойындары" (2 томдық, Натт, 1894-1898); Гоммнің "Балалар әндейтін ойындары" (Натт, 1904); Ньюэллдің "Америкалық балалардың ойындары" (Харпер Брос., Нью-Йорк, 1884)."
David Sobel. Mapmaking with Children: Sense of Place Education for the Elementary Years (1998). Leea Virtanen. Children's Lore (1978). (English translation of a 30,000 sample study from Finland). Colin Ward (with photos by Ann Golzen). The Child in the City (1977). (Groundbreaking key book, with a focus on the British experience). The 1911 Encyclopædia Britannica entry for "Children's games" recommends: "the following works: A. B. Gomme's Traditional Games of Great Britain (2 vols., Nutt, 1894 1898); Gomme's Children's Singing Games (Nutt, 1904); Newell's Games of American Children (Harper Bros., New York, 1884)."
Фото кітаптар
Роджер Мейн. Роджер Мейннің көше фотосуреттері (1996, Виктория және Альберт мұражайы). Роберт Дойсно. Балалар, шағын балалар (1992). Хелен Левитт. Көшеде: бормен салынған суреттер мен жазбалар, Нью-Йорк қаласы 1938-1948 ж. (1987) — (Бормен салынған суреттер және оларды салатын балалар). Эдди Эллиотт (Кюратор). Knock Down Ginger: Көше балаларының жетпіс жылдығы (көрме, Фотографтар галереясы, Лондон; 2001 жылдың шілдесі). Les Enfants (Editions de La Martinière, Франция, 2001) (Француз көшесінде балаларды фотоға түсіру антологиясы; Ронис, Рибоуд, Дойсно, Картье Брессон және басқалар). R. S. Johnson & J. T. Oman. Көше балалары (1964). Ходдер және Стаутон, Лондон. (Фотография және қарама-қарсы беттердегі поэзиялық мәтін, жас британдық балалардың көшедегі ойындары туралы).
Eddie Elliott (Curator). Knock Down Ginger: Seventy Years of Street Kids (Exhibition, Photographers' Gallery, London; July 2001). Les Enfants (Editions de La Martinière, France, 2001) (Anthology of French street photography of children; by Ronis, Riboud, Doisneau, Cartier Bresson, and others). R. S. Johnson & J. T. Oman. Street Children (1964). Hodder & Stoughton, London. (Photography & poetic text on facing pages, re: young British children's street play).