Кіріспе

Медициналық жағдай

Альвеолярлық остеит, сондай-ақ құрғақ ошақ деп аталады, бұл альвеолярлық сүйектің қабынуы (яғни, жоғарғы жақ сүйегінің немесе төменгі жақ сүйегінің альвеолярлық процесі). Әдетте, бұл тіс жоғалтқаннан кейінгі асқыну ретінде пайда болады. Альвеолярлық остеит көбінесе қан ұйығы қалыптаспағанда немесе сокеттен шығып кеткенде (яғни, тіс алынғаннан кейін қалған қуыс) пайда болады. Бұл сүйек тікелей ауыз қуысына ашылып қалатын бос сокетті қалдырады, бұл қабақ қабыршағымен шектелген оқшауланған альвеолярлық остеитке әкеледі (яғни, сокетті астарлайтын сүйек). Бұл нақты түрі құрғақ ошақ деп аталады және күшейген ауырсынумен және жазылудың баяулауымен байланысты. Құрғақ ошақ әдеттегі тіс алудың 0,5% - 5% жағдайында және көмілген (төменгі жақ сүйегіндегі) даналық тістерді алудың 25-30% жағдайында кездеседі, олар ересек жаста өсе бастайды. Сокеттің үстін жабатын қабынулы жұмсақ тіндер құрғақ ошақты қарапайым қарап тексеру кезінде жасыра алады және ол 10-40 күнге дейін сақталуы мүмкін. Бұл қан ұйығы тіс периодонталь мембранасының қалдықтарынан, альвеолярлық сүйектен және иегінің шырышты қабығынан алынған, көбейіп өсіп жатқан фибробластар мен эндотелиялық жасушалардан тұратын грануляциялық тіндімен алмастырылады. Сокет қабырғасындағы некроздық сүйек остеокластармен баяу бөлінеді және фрагментті секвестралар пайда болуы мүмкін. Құрғақ ошақтың пайда болуына ықпал ететін негізгі факторлар төменде талқыланады.

Пайдалану орны

Құрғақ ойықшалар көбінесе төменгі жақта (жақ сүйегінде) жоғарғы жақтан (бет сүйегінде) жиірек кездеседі, себебі төменгі жақтың қанмен қамтамасыз етілуі нашар және тамақ қалдықтары жоғарғы ойықшаларға қарағанда төменгі ойықшаларда оңайрақ жиналады. Дегенмен, кейде жергілікті анестетиканы қан тамырларын тарылтатын заттарсыз қолданғанда, әсіресе жоғарғы жақ тістеріндегі қабыну және күшті ауырсыну болғанда, жеткілікті ауырсыну басу эффектісі қамтамасыз етілмейді, сондықтан жергілікті анестетиканың жалпы дозасын арттыру қажет болуы мүмкін. Экстракция кезінде ауырсынды тиімді бақылау және құрғақ ойықша пайда болу қаупі арасында тепе-теңдік сақталады. Алайда, төменгі альвеолярлық нервті блоктағанда 3% мепивакаинды эпинефринсіз қолданудың лидокаинмен 1:100,000 эпинефринге ұқсас энестезиялық әсері бар екені анықталды, бірақ әсер ету мерзімі қысқа. Сондықтан, оны қарапайым төменгі жақ тістерін жою операцияларында балама ретінде қарастыруға болады.

Сәулелік терапия

Жақ сүйектеріне бағытталған сәулелік терапия тіндерде бірнеше өзгерістерге алып келеді, оның салдарынан қанмен қамтамасыз ету нашарлайды.

Диагностика

Құрғақ шұңқыр әдетте тіс жұлынғаннан кейінгі екінші-төртінші күні ауыруды тудырады. Тіс жұлынғаннан кейінгі ауырудың басқа себептері көбінесе анестезия/анальгезия әсері біткеннен кейін (мысалы, хирургиялық жарақаттан немесе мандибула сынығынан туындайтын қалыпты ауыру) немесе кешіккен түрде пайда болады (мысалы, остеомиелит, ол әдетте тіс жұлынғаннан кейін бірнеше аптадан соң ауыруды тудырады). Авторлар 19 адамды антибиотиктермен емдеудің, бір инфекцияны болдырмау үшін жалпы алғанда зияндырақ бола ма деген сұрақ қойды. 2012 жылғы құрғақ шұңқырды емдеу әдістеріне жасалған шолу, ешқандай емнің тиімділігін анықтауға жеткілікті дәлел жоқ деген қорытындыға келді.

Болжам

Егер құрғақ қуыс пайда болса, толық жазылу уақыты ұзарады. Операциядан кейінгі ауырсыну, кез келген шағын хирургиялық араласудан кейін болатын қалыпты жайсыздықтан да күштірек болады. Ауырсыну жетіден қырық күнге дейін сақталуы мүмкін.

Эпидемиология

Жалпы алғанда, әдеттегі тіс жоғалту кезінде құрғақ тіс ұясының жиілігі шамамен 0,5–5% құрайды, ал жақ сүйегіне көмілген үшінші төменгі тіс (ақыл тісі) жоғалту кезінде бұл көрсеткіш шамамен 25–30% жетеді. Әйелдер ерлерге қарағанда жиірек шағылынады, бірақ бұл жыныстық бейімділікке емес, ауыздық контрацептивтерді қолданумен байланысты болып көрінеді. Көптеген құрғақ тіс ұялары 20 мен 40 жас аралығындағы адамдарда пайда болады, себебі осы жас шамасында тіс жоғалту процедуралары жиі жасалады, алайда әрбір адам үшін жас ұлғайған сайын оның пайда болу ықтималдығы артады. Басқа да ықтимал қауіп факторларына: периодонтит, жедел некротизациялық ойықтанған гингивит, жергілікті сүйек ауруы, Паджеттің сүйек ауруы, остеопетоз, цементтік-сүйек дисплазиясы, бұрынғы тіс жоғалту кезінде құрғақ тіс ұясының пайда болу тарихы және нашар ауыз гигиенасы жатады. Сонымен қатар, операциядан кейінгі кезеңде қан тірмуығының жоғалуына себеп болатын факторлар: күшпен түкіру, түтікше арқылы сору, жөтел немесе мұрын шығу.

Этимология

Алвеолярлық - бұл альвеола, төменгі немесе жоғарғы жақ сүйектерінің альвеолярлық процестері; остеит грекше "osteon" – сүйек деген сөзден шыққан, ал "itis" – қабынумен сипатталатын ауруды білдіреді. Остеит әдетте сүйектің шешілген қабынуын көрсетеді, ол сүйек қабырғасы арқылы прогрессияланбайды (остеомиелитпен салыстырыңыз). Көп жағдайда альвеолярлық остеит термині "құрғақ сокет" терминімен бірдей мағынаны білдіреді, бірақ кейбіреулер құрғақ сокетті – ошақты немесе локальді альвеолярлық остеит деп нақтылайды. Остеиттің тағы бір түрі – ошақтық склерозданушы/жинақтанушы остеит. Қан ұясы жойылып, қалдықтар шайылып кеткеннен кейін сокет құрғақ көрінетіндіктен, бұл жағдайға "құрғақ сокет" деп аталады.