Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тибет буддистік дәстүрі
Tibetan Buddhist tradition
Құм мандаласы (THL kyinkhor) – түрлі түсті құмнан жасалған мандала құру және оларды жоюды қамтитын тибет буддистік дәстүрі. Аяқталғаннан кейін, құм мандаланың рәсімдік түрде бұзылуына арналған мәлімдемелер мен қараулар, буддалық ілімнің материалдық өмірдің өтімділігіне сенуін бейнелейді.
Sand mandala (, THL kyinkhor; ) is a Tibetan Buddhist tradition involving the creation and destruction of mandalas made from colored sand. Once complete, the sand mandala's ritualistic dismantling is accompanied by ceremonies and viewing to symbolize Buddhist doctrinal belief in the transitory nature of material life.
Материалдар мен құрылыс
Тарихи тұрғыдан алғанда, мандала табиғи боялған құмнан емес, ұнтақталған түрлі тас түйіршіктерінен жасалған. Қазіргі кезде, ақ тастарды ұнтақтап, жарық түспейтін бояулармен бояу арқылы сол эффектке қол жеткізіледі. Монахтар жел сияқты немесе жұмсақ тыныс алу кедергісін азайту үшін өте тығыз құмды пайдаланады. Құмды төсеуден бұрын, жобаға бекітілген монахтар мандаламен байланысты геометриялық өлшемдерді сызады. Содан кейін құм түйіршіктері шак пур деп аталатын кішкентай түтікшелер, воронкалар және қалыптағыштар арқылы қажетті сурет пайда болғанша салынады. Құм мандалаларын жасау дәстүрлі түрде көп еңбек талап ететін, сондықтан бірнеше аптаға созылады. Әдетте, монахтар тобы бірлесіп жұмыс істейді, диаграмманың бір бөлігін жасап, ортадан сыртқа қарай ілеумен жұмыс жасайды.
Historically, the mandala was not created with naturally dyed sand, but granules of crushed colored stone. In modern times, plain white stones are ground down and dyed with opaque inks to achieve the same effect. The monks use a special, extremely dense sand in order to limit interference by things such as wind or sneezes. Before laying down the sand, the monks assigned to the project will draw the geometric measurements associated with the mandala. The sand granules are then applied using small tubes, funnels, and scrapers, called chak pur, until the desired pattern is achieved. Sand mandalas traditionally take several weeks to build due to the large amount of work involved in laying down the sand in such intricate detail. It is common that a team of monks will work together on the project, creating one section of the diagram at a time, working from the middle outwards.
Тақырыптар
Мысалы, Калачакра мандаласында 722 құдай бейнеленген, олар мандаланың күрделі құрылымы мен геометриясының ішінде көрсетілген. Басқа, кіші мандалалар, мысалы Ваджрабхаираваға жатқызылатыны, онда құдайлардың саны айтарлықтай аз және геометрия да аз қолданылады, бірақ оны аяқтауға бірнеше күн уақыт керек. Барлық мандалалар сияқты, бұлар да үш өлшемді кеңістікті екі өлшемді түрде бейнелеуге арналған. Әртүрлі ғимараттар үш өлшемді мандалалар болуы мүмкін, мысалы, Индонезиядағы Явадағы Борободур және Камбоджадағы Сием Риптегі Байон, бірақ олардың ешқайсысы бойынша академиялық келісімге әлі қол жеткізілмеген. Көптеген құм мандалаларында нақты сыртқы аймақтар болады, олар мәйіттер жерленетін жер ретінде анық көрінеді. Сурет салу үшін қолданылатын түстер әдетте табиғи түсті құм, ұнтақталған гипс (ақ), сары охр, қызыл құмтас, көмір және көмір мен гипс қоспасы (көк) арқылы жасалады. Қызыл және қараны араластырғанда қоңыр, ал қызыл және ақ араласқанда қызғылт түс шығады. Басқа бояу заттарына жүгері ұны, гүлдің тозаңы немесе тамырлар мен қабықтың ұнтағы жатады.
The Kalachakra Mandala for instance, contains 722 deities portrayed within the complex structure and geometry of the mandala itself. Other smaller mandalas, such as the one attributed to Vajrabhairava, contain significantly fewer deities and require less geometry, but still take several days to complete. Like all mandalas, these are meant as two dimensional representations of what is supposed to be a three dimensional environment. Various buildings have been suggested to be three dimensional mandalas, such as Borobodur in Java, Indonesia, and the Bayon in Siem Reap, Cambodia, although no academic consensus on either has yet been reached. Many sand mandala contain a specific outer locality which is clearly identified as a charnel ground. The colors for the painting are usually made with naturally colored sand, crushed gypsum (white), yellow ocher, red sandstone, charcoal, and a mixture of charcoal and gypsum (blue). Mixing red and black can make brown, red and white make pink. Other coloring agents include corn meal, flower pollen, or powdered roots and bark.
Ритуалды жою
Құм мандаласын жою – өте салтанатты рәсім. Әріптер тіпті қасиетті жазулары да нақты ретпен алынып тасталады, геометриялық пішіндермен бірге, соңында мандаланың өмірдің өткінші екенін көрсету үшін құрастырылып таратылады. Құм ыдысқа жиналады, сосын жібекке оралып, өзенге (немесе ағын суы бар кез келген жерге) жеткізіледі, онда мандаланың емдік күштері су жануарларына және бүкіл әлемдегі тіршілік иелеріне тарату үшін табиғатқа босатылады.
The destruction of a sand mandala is highly ceremonial. Even the deity syllables are removed in a specific order along with the rest of the geometry until at last the mandala has been dismantled to show impermanence. The sand is collected in a jar which is then wrapped in silk and transported to a river (or any place with moving water), where it is released back into nature to disperse the healing energies of the mandala to sentient beings in water and throughout the world.