Кіріспе

1885 жылы Антонин Дворжак симфониясы

Антонин Дворжактын ре минор тонындағы, Op. 70, B. 141 нөміріндегі 7-ші симфониясы 1885 жылдың 17 наурызында аяқталды және алғаш рет 1885 жылдың 22 сәуірінде Лондондағы Сент-Джеймс залында орындалды. Алғашқыда ол 2-ші симфония ретінде жарияланған. Оны сыншылар мен музыка зерттеушілері жоғары бағалайды; Дональд Тови: "Брамстың төрт симфониясымен және Шуберттің 9-шы симфониясымен бірге, Бетховеннен бері осы өнер түріндегі ең ұлы және таза үлгілердің бірі" деп мәлімдеген.

Құрылымы

Шамамен 40 минуттық бұл туынды 2 флейтадан (екіншісі үшінші бөлімде пикколоны екі рет ойнайды), 2 гобой, 2 кларнет (ля және си бемоль тондары), 2 фагот, 4 мүйіз (ре және фа тондары), 2 труба (до, ре және фа тондары), 3 тромбон, тимпан және скрипкалар тобы үшін жазылған. Осы кезеңнің басқа шығармалары сияқты, оның ішінде Scherzo capriccioso, үшінші фортепиано триосы, Гусит увертюрасы және ре минорындағы баллада, симфония Дворжактың "славяндық кезеңінің" жеңіл, халықтық стилін басып озған, көбірек драматизмге, қараңғылыққа және агрессияға толы стильде жазылған.

Тарих

Дворжак симфонияны 1884 жылдың 13 желтоқсанында жазды. Дворжак Иоганн Брамстың жаңа №3 симфониясын тыңдап, оған тәнті болды, бұл оны жаңа симфония жазу туралы ойлауға итермеледі. Сол жылы Корольдік филармониялық қоғам оны жаңа симфония жазуға шақырып, құрметті мүшесі етіп сайлады. Бір айдан кейін, Прага теміржол станциясына күнделікті серуендегеннен кейін, ол: «Жаңа симфониямның бірінші тақырыбы менің ойыма келді, мерекелік пойыз елден оралған жерлестерімізді әкелгенде» деді. Чехтер шын мәнінде Прагадағы Ұлттық театрға келді, онда чех ұлтының саяси күресін қолдау үшін музыкалық кеш өтуі керек еді. Ол өзінің жаңа симфониясы осы күресті бейнелейтінін шешті. Осылайша симфония оның қарапайым және бейбіт отандасының сезімдерін, оның күшті патриотизмімен және чех ұлтының гүлденуін көру тілегімен келісудегі жеке күресі туралы да ашады. Ол бірінші бөлімнің эскизін бес күнде аяқтады және достарының біріне былай деп жазды: «Мен қазір Лондон үшін симфониямен айналысып жатырмын, қайда барсам да басқа ештеңе туралы ойлана алмаймын. Құдай қаласа, бұл чех музыкасы әлемді қозғайды!» Ол баяу бөлімнің эскизін он күннен кейін аяқтады. Ол «Қайғылы жылдардан» деген жазуды қосты. Бұл оның анасының жақында қайтыс болғанын, сондай-ақ оның үлкен баласының бұрын қайтыс болғанын білдіреді, және осы оқиғалар оның ойында, әсіресе осы бөлімде болды. Алайда, ол кең көкжиегі де бар – ол досына: «Менің ойымда махаббат, Құдай және Отан» деп жазды. Бұл бөлім тыныштық пен бейбітшілікпен басталады, бірақ сонымен қатар, дүрбелең мен ауа райының тұрақсыздығы да бар. Ол баспасына: «Бірде-бір нота артық емес» деді. Сыншылар Дональд Тови мен Роберт Лейтон екеуі де екінші бөлімнің, №6 симфонияның фурианты сияқты, чехтік көздердің ықпалын көрсеткенін айтты, бірақ Леон Ботштейн бұл қарым-қатынас «Дворжактың идеяларды дамытудың формалды шеберлігімен басылып қалғандай көрінеді» деп болжады. Келесі айда Дворжак үшінші және төртінші бөлімдердің эскиздерін аяқтады. Кейін ол 4-ші бөлімде чех халқының саяси қуғын-сүргіншілерге қарсы тұру қабілеті туралы айтылғанын мәлімдеді. 1885 жылы ол Лондонның Сент-Джеймс-холында өзінің сәтті тұңғыш қойылымын өткізді, оны Дворжак өзі дирижерлік етті. Симфонияның табысқа жеткеніне қарамастан, оның жарық көруі қиындыққа толы болды. Дворжакпен келісімшарт бойынша жұмыс істейтін неміс баспагері Фриц Симрок қиындықтар туғызу және оны ашуландыру үшін бар күшін салғандай болды. Біріншіден, ол фортепиано дуэті дайын болмайынша, оны басып шығаруды ойламағанын айтты. Содан кейін Симрок оның чех есімін, Антонинды, басып шығарудан бас тартты – баспагер оның Антон екенін және титул беті неміс тілінде болуын талап етті. Соңында, Корольдік филармониялық қоғамға арналған арнау жойылғанын естіді. Осы ұзақ даулар кезінде Дворжак Симроктан аванс сұрады: «Менің бағымда көп шығын бар, ал картоп егінім өте жақсы емес». Ақырында Симрок симфония үшін тек 3000 марка ұсынды, бұл осындай маңызды шығарма үшін төмен баға болды. Дворжак басқа баспагерлер екі есе көп төлейтінін айтты. Одан кейін тағы дау-дамайлар болды, соңында Симрок өкпелейтін түрде 6000 марка төледі.

Бағалау

Дворжак маманы Джон Клэпхэм «күмәнді емес» 7-ші симфонияның «әрине, Дворжақтың ең ұлы симфониясы болуы керек» деп жазады, бірақ басқа жерде 9-шы симфония әлемде ең танымал екенін айтады. 9-шы симфония жиі орындалғандықтан, Клэпхэм дирижерлерге 7-ші симфонияны да орындауды, ал тыңдаушыларға оны да тыңдауды ұсынады. Бернард Шор «Д минорындағы жетінші симфония – [Дворжак симфониялары] сериясының ең жақсысы екеніне күмән жоқ» деді, ал Тови осы пікірмен келіседі.