Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Крилердің резервациясы және Крилер қауымы. Канаданың алғашқы халықтары
the Cree reserved land and Cree community
the [[First Nations in Canada
Васкаганиш (/wâskâhîkaniš, Кішкентай үй; waskaɡaniʃ) – Канаданың Солтүстік Квебек провинциясындағы Джеймс шығанағының оңтүстік-шығыс жағалауындағы Руперт өзенінің сағасында орналасқан, 2500-нан астам адам тұратын Крилер қауымы. Васкаганиш – "Эйю Иште" ("Халық жері" Кри тілінде) деп аталатын аумақтың бір бөлігі. Бұл аумақ қазіргі Солтүстік Квебек және Онтарионың Джеймс шығанағы аймақтарындағы Кри халқының дәстүрлі жерлерін қамтиды. Васкаганиш қауымы 2018 жылы 350 жылдық мерейтойын тойлады. Ауыл бұрынғы Форт Руперт орнында салынған, ол Гудзон шығанағындағы Гудзон шығанағы компаниясының алғашқы сауда бекеті болған.
Waskaganish (/wâskâhîkaniš, Little House; waskaɡaniʃ) is a Cree community of over 2,500 people at the mouth of the Rupert River on the south east shore of James Bay in Northern Quebec, Canada. Waskaganish is part of the territory referred to as "Eeyou Istchee" ("The Land of the People" in Cree) encompassing the traditional territories of Cree people in the James Bay regions of what is now Northern Quebec and Ontario. The community of Waskaganish celebrated its 350 year anniversary in 2018. The village is located at the site of the former Fort Rupert, the first Hudson's Bay Company trading post on Hudson Bay.
Байланыс алдындағы
Жерлестердің тері саудасына қатысты зерттеуге сәйкес, үш-төрт отбасынан тұратын кри аңшылары дәстүрлі маусымдық балық аулау және аңшылық лагерьлерінен көшіп келген. Олар көбінесе суайдындарының жанында орналасқан. 2012 жылы Уаскагаништің жергілікті тұрғыны Уаскаганиш аумағындағы Сондерс Гуз тоғанында 4000 мен 7000 жылға дейін сонау тұста жасалған, көрінетін қираған тас пышақтар мен жебе ұштарын тапты. 2012 жылы археологиялық топтар Уаскагаништен 20 шақырым қашықтықтағы Смоки Хилл бұрқасының жанында қазба жұмыстарын жүргізді. Бұл жерде дәстүрлі балық аулау орны болған, онда отбасылар ұрпақтан-ұрпаққа жаздың соңында жыл сайын жиналатын. Гидроэлектрлік жобаның салынуына дейін және Руперт өзенінің жартылай бұрылуынан жағалау ашыққа шыққанда, табиғи ағыс балықтарды бөгетке жинаған. Бұрылудан кейін, шұңқырмен балық аулауға арналған ойыстар қолдануға жарамсыз болды. 2011 жылы Gravel Pit-те цисконың саны көбейді, бірақ олар бұрынғы жылдарға қарағанда кішідірек болды. Крилер мен басқа да аборигендер арасындағы сауда қарым-қатынастары "көбінесе моос терісін астық, жүгері және темекіге айырбастаумен байланысты болды". Руперт өзені мен Сагуней өзені арқылы Васкагаништан Сент-Лоуренс өзеніне дейін Кри-Монтанеистердің сауда жолы болған.
According to a study on aboriginal fur trade, Cree hunting groups of three or four families moved from traditional seasonal fishing and hunting camps. They often stayed close to watersheds. In 2012, a local resident of Waskaganish found rough looking stone blades and arrowheads at the Saunders Goose Pond on Waskaganish territory that could be between 4,000 and 7,000 years old. In 2012 archaeological teams were digging near the Smokey Hill rapids about 20 kilometres from Waskaganish, a traditional weir fishing site where families have gathered annually in late summer for generations. Prior to construction of the hydroelectric project and the partial diversion of the Rupert River which exposed the shoreline, the natural current forced fish into the weir. After the diversion, scoop net fishing pools were unusable. By 2011 there were larger concentrations of cisco at Gravel Pit, although they were smaller than previous years. Pre contact trade relations between Cree and other aboriginal groups were "mostly centered on trading moose hides for ‘cereals’, ‘indian corn’, and tobacco." There was a pre contact intertribal Cree Montagnais trade route from Waskaganish to the Saint Lawrence River via Rupert River and the Saguenay River.
Байланыстан кейінгі
Генри Хадсонның 1610-1611 жылдардағы тағдырлы қыстауы Васкаганиш аумағында болған деген гипотеза жасалды. HBC-нің алғашқы аңшылары ретінде крилер HBC үшін үй күзетшісіне айналып, қыс айларында сауда посттарын жабдықтауға және күтіп ұстауға көмектесті. Екі Шарль бекінісінің орналасқан жері табылды. Біріншісі жаңа туристік пансионаттың (Auberge Kanio Kashee Lodge) орнында, ал екіншісі Англикан шіркеуінің орнында болды.
It was hypothesized that Henry Hudson's fateful over wintering in 1610 1611 was in Waskaganish territory. As the first trappers with the HBC, the Cree became the homeguard for the HBC, helping with the supply and maintenance of the trading posts in winter. found the sites of the two Charles Forts. The first was at the site of the new tourist lodge (Auberge Kanio Kashee Lodge) and the second at the Anglican church.
Джеймс шығанағы жобасы және Джеймс шығанағы Солтүстік Квебек келісім (JBNQA)
Джеймс шығанағы жобасы Васкаганиш пен Эйо Иштеи кри халқының өміріне зор өзгерістер әкелді. Бұл жобаны басты ақпарат құралдары "Ғасыр жобасы" деп жариялағанмен, кри халқы оның салынуына келісім бермеген. Шындығында, олармен ешқандай кеңес жүргізілмеді, тіпті құрылыс басталғаннан кейін ғана жобаның бар екенін білді. Негізгі дау-дамай жерді пайдалану құқығына байланысты болды. Джеймс шығанағының төңірегіндегі жер мыңдаған жылдар бойы кри және инуиттердің дәстүрлі мекені саналды. Канаданың басқа аймақтарындағыдай, жергілікті халықтар мен еуропалық қоныс аударушылардың жерге құқықтарын (кем дегенде теориялық тұрғыдан) анықтайтын келісімдер жасалған болатын, бірақ Эйо Иштеиде мұндай келісімдер ешқашан жасалмады. Осы себепті, Джеймс шығанағы жобасының қатысушылары (Hydro-Québec және Квебек үкіметі) бұрын-соңды салынған ең ірі гидроэлектр станциясын салуға құқықтары жоқ еді. Осы жобаға жауап ретінде кри халқы Крилердің Бас кеңесін құрып, Эйо Иштеи халқының Квебек үкіметімен байланыста өкілі ретінде Билли Даймондты Бас басшы етіп сайлады. Жерді пайдалану құқығынан өзге, кри халқы қоршаған ортаға өтелместей зиян келтіру, дәстүрлі аң ауру және балық аулау аймақтарының жойылуы, сондай-ақ кри халқының дәстүрлі өмір салтына тигізетін әсерлерге алаңдады. Нәтижесінде, Эйо Иштеи кри халқы мен Бас кеңес бөгеттің салынуын тоқтатуға қол жеткізе алмады. Алайда, келіссөздер арқылы тарихи Джеймс шығанағы – Солтүстік Квебек келісімі (JBNQA) жасалды, онда жерді пайдалану, экономикалық даму, жергілікті халықтардың өзін-өзі басқаруы және иеленушілерге арналған мәдени, әлеуметтік және денсаулық сақтау қызметтерін қаржыландыру туралы ережелер қамтылған. Келісім шарттарын бекітуде бастапқыда қиындықтар туғанымен, JBNQA-ға байланысты қаржыландыру кри қауымдастықтарының тұрмыс жағдайын жақсартуға мүмкіндік берді, мысалы, су және кәріз жүйелерін құру сияқты. Бұдан бөлек, Джеймс шығанағының Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер жөніндегі Кри кеңесі (CBHSSJB) және Кри мектептері кеңесі (CSB) құрылды.
Life for the Cree people of Waskaganish and Eeyou Istchee was greatly impacted by The James Bay Project. Although the project was celebrated by mainstream media as "The Project of the Century", Cree people had not agreed to its construction. In fact, they had not been consulted at all, nor were they made aware of the project's existence until construction had already begun. One major point of contention had to do with land use rights. The land surrounding James Bay had been the traditional territory of Cree and Inuit for thousands of years. Compared to other areas of Canada, where treaties had been established that (at least in theory) clarified indigenous peoples' and European settlers' rights to land, no such agreements had ever been established in Eeyou Istchee. As such, the stakeholders in the James Bay Project (Hydro Quebec and the Government of Quebec) had no established legal right to the land on which they had already begun constructing the largest hydro electric project ever built. In response to the project, the Cree people formed the Grand Council of the Crees and elected Billy Diamond as Grand Chief to represent the people of Eeyou Istchee in dealings with the Quebec Government. In addition to land use rights, the Cree expressed concerns about irreparable damage to the environment, destruction of traditional hunting and fishing areas, and impacts on the traditional Cree way of life. Ultimately the Cree people of Eeyou Istchee and the Grand Council were unable to prevent the construction of the dam. However, through negotiations, they established the historic James Bay Northern Quebec Agreement (JBNQA) which contained provisions about land use, economic development, self governance of indigenous peoples, and funding for cultural, social, and health services for beneficiaries. Although there were initial difficulties in getting the treaty obligations ratified, funding related to the JBNQA allowed for significant improvements in living conditions for Cree communities, such as creation of water and sewer systems. It also led to the creation of the Cree Board of Health and Social Services of James Bay (CBHSSJB) and the Cree School Board (CSB).
Жолға кіру
2001 жылы Уаскаганиш жол арқылы қолжетімді болды, сол кезде қиыршық тас жол қауымдастықты Джеймс шығанағы жолымен байланыстырды. 2001 жылға дейін қауымдастыққа ұшақпен немесе қайықпен ғана баруға болады еді.
Waskaganish became accessible by road in 2001, when a gravel access road connected the community to the James Bay Road. Prior to 2001, the community was only accessible by airplane or boat.
Васкагаништің танымал адамдары
Билли Даймонд 1970 жылдан бастап Васкаганиш Кри тайпасының басшысы және Эю Иштеи Кри Ұлы Кеңесінің Бас басшысы болды. Кинорежиссер Нил Даймонд Васкаганиш тайпасында туып өскен. Ол бала кезінде сол жердегі балалармен шіркеудің жертөлерінде вестерн фильмдерін тамашалаудан алған әсері, оны "Реал Инджен" фильмін түсіруге ынталандырды.
Billy Diamond was both the chief of the Waskaganish Cree starting in 1970 and the Grand Chief of the Grand Council of the Crees of Eeyou Istchee. Filmmaker Neil Diamond was born and raised in Waskaganish. His experiences as a child there, watching Westerns with other local children in the church basement, inspired him to make Reel Injun.
Білім
Кри мектептерінде Уаскаганиш қаласында екі мектеп жұмыс істейді: Энни Уискичан есімді бастауыш мектебі (бастауыш) (ᐋᓃ ᐧᐄᔥᑲᒑᓐ ᒋᔅᑯᑕᒫᒉᐅᑲᒥᒄ) және Винибекуу мектебі (жоғары сынып) (ᐧᐄᓂᐯᑰ ᒋᔅᑯᑕᒫᒉᐅᑲᒥᒄ).
The Cree School Board operates two schools in Waskaganish: Annie Whiskeychan Memorial Elementary School (primary) (ᐋᓃ ᐧᐄᔥᑲᒑᓐ ᒋᔅᑯᑕᒫᒉᐅᑲᒥᒄ) and Wiinibekuu School (secondary) (ᐧᐄᓂᐯᑰ ᒋᔅᑯᑕᒫᒉᐅᑲᒥᒄ).