Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық жарыс жүргізушісі (1948–2002)
British racing driver (1948–2002)
Джеймс Алан Кроуфорд (13 ақпан 1948 жылы Данфермлин, Файф – 6 тамыз 2002 жылы Терра-Верде, Флорида, АҚШ) – Шотландиядан шыққан британдық жарыс жүргізушісі. Оның автоспорттағы алғашқы тәжірибесі бірнеше раллиде басқарған Mini көлігімен байланысты. Формула Фордтағы сәтсіз әрекеттен кейін, Крофттегі Формула Либре жарыстарында үлкен мүмкіндіктер көрсеткен соң, ол досы Стивен Шоулартонның Формула Атлантика командасына қосылды. Ол бірнеше жыл бойы Шоулартонмен бірге Формула Атлантикадағы SDC Racing командасында жүрді, содан кейін Lotus Cars оны байқап, сынақ жүргізуге шақырды. Ол 19 шілде 1975 жылы әлем чемпионатының Формула 1 жарысында дебют жасады. Сонымен қатар, ол 1982 жылы Британдық Формула 1 чемпионатының жеңімпазы атанды. Кроуфорд Формула 1 әлем чемпионатының жарысын бастаған 500-ші жүргізуші болып танылды. 1980-жылдардың басында АҚШ-қа көшіп келген Кроуфорд Can Am сериясында екі рет күміс жүлдегер атанды. 1984 жылы Лонг-Бичте CART дебютінде төртінші орын алды және Индианаполис 500 жарысында тұрақты қатысушыға айналды. 1987 жылы жаттығу барысында болған апат салдарынан ол ауыр жарақат алды. Бірақ, 1988 жылы жарысқа оралып, бірнеше айналым бойы көшбасшы болды. Жарыс соңындағы тесік салдарынан ол 2-ші орыннан 6-шы орынға түсті. Кроуфордтың Индианаполис 500-дегі соңғы қатысуы 1993 жылы болды, бірақ ол 1994 және 1995 жылдары ескі көліктерді жарысқа іліксіздетуге тырысты.
James Alan Crawford (13 February 1948 in Dunfermline, Fife – 6 August 2002 in Tierra Verde, Florida, United States) was a British racing driver from Scotland. His first motorsport experience came behind the wheel of a Mini that he drove in several rallies. After an unsuccessful stint in Formula Ford he landed a drive in his friend Stephen Choularton's team in Formula Atlantic, after showing great promise in a couple of Formula Libre races at Croft. He went on to spend a number of years driving alongside Choularton at SDC Racing in Formula Atlantic and was spotted by Lotus Cars and offered a test drive by them. He participated in two World Championship Formula One Grands Prix, debuting on 19 July 1975. He was also the winner of the 1982 British Formula One Championship. He is notable for being the 500th person to start a Formula One World Championship race. Crawford moved to the United States in the early 1980s, finishing runner up twice in the Can Am series. He finished fourth on his CART debut at Long Beach in 1984 and went on to become a regular in the Indianapolis 500. It was there in 1987 that Crawford suffered a crash in practice which resulted in serious leg injuries. However, he recovered sufficiently to return to the 500 in 1988, leading the race for a few laps. A late race puncture dropped him from 2nd to 6th. Crawford's final 500 was in 1993, although he made unsuccessful attempts to qualify old cars in 1994 and 1995.
1988 жылы Индианаполис 500
Крауфордтың ең танымал жарысы 1988 жылы Индиде өтті. Аяқ және табан жарақаттарынан шамамен бір жыл емделгеннен кейін, Крауфорд 1988 жылғы Индианаполис 500 жарысына оралды. Ол Джонни Разерфордтың командаласы ретінде «Кинг Рейсинг» командасымен келісім шарт жасасты, Buick машинасымен жарысатын болды. Ол командаға соңғы сәтте қосылды, жарыс күніне дейін ғана қатысты. Уақыт сынақтарында көп шу көтермеді, екінші күні алаңға тыныш түрде ілікті. Ол әлі де аяқ жарақатынан толық жазылмаған еді, және бір ай бойы таяқпен жүрді. Бірақ жарыс күні Крауфорд үлкен қызығушылық тудырды. Жарыс Penske командасының басымдығымен өтті, алайда Крауфорд түстен кейін бой көрсетіп, жарыс барысында Penske машиналарынан басқа ешкім жетекке шыға алмады. Крауфорд жарыстың ортасы шамасында көшбасшылыққа ие болып, 8 айналымға жетекке шықты. Ол өте агрессивті жарыс жүргізді, қалағанда трафикке еніп-шығып, бұрылыстарда ақ сызықтан айтарлықтай төмен түсіп жатты. Крауфорд жетекшілік еткен кезеңде жоғары жылдамдық көрсетті, 194-ші айналымда екінші орында болды. Жарыс аяқталуға алты айналым қалғанда, үшінші бұрылыста машинасы сырғып, дөңгелектері зақымданды. Ол жаңа дөңгелектер алмастыру үшін пит-стопқа кірді, бірақ команда қиындыққа тап болды, нәтижесінде бірнеше секунд жоғалтты. Ол бір айналымдан қалып, 6-шы орында аяқтады. Бұл Buick V6 Indy қозғалтқышының сол кездегі ең жоғары нәтижесі болды, және Крауфорд күшті өнемі үшін мақтау алды.
Crawford's most notable run at Indy occurred in 1988. After nearly a year of rehabilitation from leg and foot injuries, Crawford returned for the 1988 Indianapolis 500. He signed with King Racing as a teammate to Johnny Rutherford, driving a Buick entry. He was a last minute addition to the team, joining just prior to opening day. He made little headlines during time trials, quietly making the field late on the second day. He was still recovering from his leg injuries, and walked the month with the aid of a cane. On race day, however, Crawford created quite a stir. The race was dominated by the Penske Team, however, Crawford was in contention all afternoon, and was the only driver other than the Penske cars to lead laps during the race. Crawford took the lead near the midpoint, and led 8 laps. He drove a highly aggressive race, dicing in and out of traffic at will, and frequently dropping well below the white lines in the turns. Crawford set a blistering pace during his stint in the lead, and was running second as late as lap 194. With six laps to go, he got sideways in turn three, and flat spotted his tires. He ducked into the pits for new tires, but the crew had difficulties, and he lost several seconds. He lost a lap, and finished 6th. It was the highest finish at the time for the Buick V 6 Indy engine, and Crawford was praised for his strong effort.
Кейінгі жылдар
Кроуфорд 1989 жылы 1988 жылғы көрсеткіштерінен кейін үлкен үмітпен Индиге оралды. Ол 4-орынды иеленді, Chevrolet емес командалардың арасындағы ең жоғары нәтиже, бірақ жарыс күні механикалық мәселелерге байланысты жарыстан шықты. 1990 жылы Кроуфорд Менард командасына қосылды және жаттығу барысында есімді қалдырған апатқа ұшырады. Ол айналып, бірінші бұрылыстың қабырғасына соқтығысты, содан кейін оңтүстік қысқа жол бойында 10-15 футқа дейін көтеріліп, ауада қалды. Ол ауыр жарақат алмады. Жарыс күні 15-орынды иеленді. Кроуфордтың Индидегі соңғы ерекше қатысуы 1992 жылы болды. Кроуфорд King Racing командасына Роберто Герреромен бірге қосылды, олар Buick V6 қозғалтқышымен жүргізді. Кроуфорд пен Герреро жаттығулар барысында жылдамдық кестесін толық бақылады, Кроуфорд 233.433 миль/сағат жылдамдықпен трассаның ресми емес рекордын жаңартты. Екі жүргізуші де поул позициясы үшін басты фавориттер еді, бірақ поул күні таңертең Кроуфордтың қозғалтқышы жарылды. Жаңбыр уақыт сынағын келесі күнге ықпалдады, бұл командаға жаңа қозғалтқышты орнатуға мүмкіндік берді. Алайда, екінші күні ол тағы да қозғалтқышын жарылып, поул раундында іріктеуге қатысу мүмкіндігінен айырылды. Ол 6-шы жылдамдықпен іріктеуге өтті, бірақ екінші күнгі іріктеуші ретінде 21-орында тұрды. Жарыс күні ол бастапқыда жақсы көрсетті, бірақ 75-ші айналымда Рик Мирсті соқтығысып, жарыстан шықты. 1988 жылғы жарыс Кроуфордтың Indy car додасындағы ең жақсы нәтижесі (6-орын) болды, ал оның соңғы старты 1993 жылы өтті. 1994-1995 жылдары іріктеуден өте алмады және жүргізушіліктен кетті.
Crawford returned to Indy in 1989 with high expectations after his 1988 performance. He qualified 4th, the highest of the non Chevrolet teams, but dropped out with mechanical problems on race day. In 1990, Crawford joined the Menard team, and during practice, suffered a spectacular crash. He spun and hit the wall in turn one, then became airborne 10–15 feet above the ground in the south short chute. He was not seriously injured. He finished 15th on race day. Crawford's final notable appearance at Indy was in 1992. Crawford re joined the King Racing team, as a teammate to Roberto Guerrero driving once again the Buick V 6 engine. Crawford and Guerrero led the speed charts all through practice, with Crawford setting an all time unofficial track record of 233.433 mph. Both drivers were heavy favourites for the pole position, but on the morning of pole day, Crawford blew an engine. Rain pushed time trials into the next day, which gave the team time to install a new engine. However, on the second day, he blew another engine, and wound up missing his opportunity to qualify during the pole round. He qualified 6th fastest, but as a second day qualifier, lined up 21st. On race day, he was a factor early, but crashed out on lap 75 collecting Rick Mears. The 1988 race would end up being Crawford's best Indy car finish (6th), and his final start came in 1993. He failed to qualify in 1994–1995, and retired from driving.
Жеке өмір
Жарыстан зейнетке шыққаннан кейін Кроуфорд Флорида штатының Санкт-Петербург қаласында тұрды, онда ол балық аулауға арналған қайық сатып алып, оны жалдау үшін пайдаланды. Ол 2002 жылы бауыр жетіспеушілігінен қайтыс болды. Одан кейін екінші әйелі Энни және бірінші некесінен туған ұлы Джеффри мен қызы Эмили қалды.
After retirement from racing, Crawford lived in St. Petersburg, Florida, where he bought a fishing boat he used for charters. He died in 2002 of liver failure. He was survived by his second wife Annie and his children from his first marriage, Geoffrey and Emily.