Кіріспе

Христиандық Евхаристия рәсімінде қолданылатын нан Құрбандық нан, Коммуния наны, Коммуния кәмпірі, Қасиетті хостия, Евхаристиялық нан, Құшақ немесе жай ғана хостия (hostia) деп аталады. Бұл, қасиетті шараппен бірге, Евхаристияның екі құрамының бірі. Нан ашытылған немесе ашытылмаған болуы мүмкін, бұл дәстүрге байланысты. Католик теологиясы әдетте нанның мәні Иса Мәсіхтің денесіне (транссубстанциация) айналады деп үйретеді, ал Шығыс христиан теологиясы эпиклезисті өзгеріс болатын сәт деп есептейді. Нан Мәндәиліктердің, Митралықтың және ежелгі Египеттің мәдениеттері сияқты басқа да діни рәсімдерде де қолданылған.

Үй иесінің этимологиясы

"Host" сөзі латын тілінен шыққан, ол "құрбандық шалынатын жануар" деген мағынаны білдіреді. Бұл термин нанның қасиеттендірілуіне дейін де, кейін де сипаттау үшін қолданылуы мүмкін, бірақ оны қасиеттендірілгеннен кейін қолдану әлдеқайда дұрыс.

Шығыс дәстүрлері

Армяндық обрядтағы шіркеулерден, Маронит шіркеуінен және Сиро-Малабар шіркеуінен басқа, Шығыс православие шіркеулері мен Шығыс католик шіркеулері Евхаристия үшін ашытқылы нан қолданады. Осылайша, құдайлық нан – қайта тірілген Мәсіх. Қонақ, просфора немесе πρόσφορον (prósphoron, 'құрбан') деп аталатын, тек төрт ингредиенттен жасалуы мүмкін: ұсақ (ақ) бидай ұны, таза су, ашытқы және тұз. Кейде процестің басында қамырға немесе қамыр илеуге арналған ыдысқа қасиетті су шашыратылады.

Армяндық діни рәсім

Ашытқы күнәнің символы болғандықтан, Армян католик шіркеуі мен Армян апостолдық православие шіркеуі дәстүрлі түрде ашытқысыз нан (католик шіркеуінде қолданылатын наннан ерекшеленеді) ұсынады, осылайша Мәсіхтің күнәсіздігін көрсетеді.

Шығыс православие шіркеулері

Нан пісіруді тек иманды, православиелік христиан ғана жасай алады, ол жақсы жағдайда болуы керек, әсіресе соңғы кезде тәубе еткені жөн. Пісіру кезінде дұға оқылып, ораза ұсталады. Пісірмес бұрын, әр нан екі қамырдан жасалады, бірінің үстіне бірі қойылып, арнайы діни мөрмен мөрленеді. Құдай қызметінде (Литургияда) қолдану үшін құрбандыққа ұсынылатын просфора жаңа піскен, құрғамаған және саңырау болмаған болуы керек. Көбінесе бірнеше просфора пісіріліп, сенімділер ұсынады, ал дін қызметкері ең жақсысын таңдап алып, Құдайдың денесі (Ағайын) үшін дайындайды. Қалған нандар Құдай қызметі (Евхаристия) аяқталғаннан кейін қауымға қайтарылады; бұл нан антидорон (αντίδωρον, antídōron) деп аталады, яғни 'қайтарылған сый' немесе 'сыйлардың орнына'.

Шығыс католик шіркеулері

Византиялық ритуалдың Шығыс католик шіркеулері (Шығыс православие шіркеуі сияқты) просфора (Евхаристиялық алтарь наны үшін грек сөзі) үшін ашытқы қосылған нанды қолданады. Маронит шіркеуі литургиялық латыншалау салдарынан ашытқысыз нан қолдануға көшті. Сиро-малабар шіркеуі ашытқысыз нан да, сондай-ақ қасиетті Малька қосылған ашытқылы нан да қолданады.

Католик шіркеуі

Хост – көптеген христиан шіркеулерінде қасиетті тамаққа (причастиеге) қолданылатын нанның бір бөлігі. Батыс христиан дінінде хост көбінесе жұқа, дөңгелек, ашытқысыз нан түрінде болады. Римдік ритуалда яһудилердің Құтқарылу мейрамында немесе Ашымаған нан мейрамындағыдай ашытқысыз нан қолданылады. Канондық құқық кодексі хостты тек бидай ұны мен судан жасауды, сондай-ақ ол жаңа пісірілген болуын, яғни бұзылу қаупі болмауын талап етеді. Хосттарды әдетте монахтар өздерінің діни қауымдарын қолдау мақсатында жасайды. Алайда, Жаңа Зеландияда Сент-Винсент-де-Пол қоғамы зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі адамдарды нан пісіруге, кесуге және сұрыптауға жұмысқа қабылдайды, осылайша басқа жағдайда жұмыс таба алмайтын адамдарға ақы төленетін жұмыс ұсынады. Римдік Миссальдың жалпы нұсқаулығы §321-де «эвхаристиялық нан қауыммен бірге қызмет өткізілетін миссада діни қызметкердің оны кем дегенде, адалдардың бір бөлігіне тарату үшін бөліктерге бөлуге мүмкіндік беретіндей етіп жасалуы керек. Нанды бөлу амалы (наның үзілуі), Эвхаристияға апостол дәуірінде ат берген, барлық біреулік белгісінің және бауырлар арасында нан таратылуының қайырымдылық белгісінің мәнін анық көрсетеді» деп ұсынады. 1995 жылы кардинал Жозеф Ратцингер (болашақтағы Папа Бенедикт XVI), Доктриналық нұсқаулар жөніндегі Конгрегацияның префекті, Епископтар конференциясына хост үшін «жарамды зат» болып есептелетін азырақ глютенді нанның қолданылуын кеңейтетін хат жазды, егер қосымша заттар «нанның мәнін өзгертпесе». 2000 жылдардан бері АҚШ-та, әсіресе Миссури мен Нью-Йорк штатының кейбір аймақтарында азырақ глютенді хосттар өндірілуде.

Протестантизм

Протестанттық конфессиялардың әртүрлілігінде, қасиетті нанға қатысты кең ауқымды тәжірибелер бар. Лютерандар мен англикандар, әрбір қауымның дәстүріне байланысты өзгешеленеді, кейбіреулері ашытқылы нан қолданады, ал басқалары – католиктер сияқты – ашытқысыз нан қолданады. Реформатталған христиандар бөліп, сенімділерге таратылатын кішкентай нан пісіріледі. Пентикостшыл конфессиясы – Христиандық Жиналысы ашытқылы нан қолданады. Ашытқысыз нан қолданушылардың арасында да үлкен әртүрлілік бар: кейбіреулері дөңгелек емес, төртбұрышты немесе үшбұрышты болады, тіпті толық бидай ұнынан да жасалуы мүмкін. Мәсіхшілер шіркеулері сияқты кейбір шіркеулер маццо қолданады.

Соңғы күндердің қасиеттілері

Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі Киелілер Шіркеуінде қасиетті тағам ретінде қолданылатын нанның түріне қатысты қатаң ережелер жоқ. Соңғы күндердің қасиетті жазбаларында былай делінген: «Расында, Мен сендерге айтамын, қасиетті тағамды қабылдағанда не жесеңдер не ішсеңдер маңызды емес, егер мақсатың Тілегімді бірінші орынға қою болса – Әкем үшін Мен үшін жатқан денеімді және күнәларыңның кешірілуі үшін төгілген Қанымды еске түсіріңдер». (Дін және келісімдер 27:2) Әртүрлі қауымдар дүкеннен алынған нан немесе қауым мүшелерінің дайындаған нанын пайдалана алады. Тамаққа аллергиясы бар мүшелерге күріштен жасалған нан немесе басқа да глютенсіз нанмен алмастыруға рұқсат етіледі. Нан, діни қызметкерлердің бірі бата бермес бұрын, кішкентай бөліктерге бөлінеді.

Мандайлық

Мандайлықтарда діни қызметкерлер пихта деп аталатын қасиетті нанмен рәсімдер атқарады. Әр жексенбіде мандайлықтар, тағайындалған діни қызметкерлердің ағып жатқан суға (Иордан өзені) батыруымен жүзеге асырылатын шомылу рәсіміне (масбута) қатысады. Шомылдырылғандар, олардың Жарық Әлемімен (Мандайлық космологияны қараңыз) байланыстарын (лауфа) қайта жаңарту үшін діни қызметкердің батасын алған пихтаның бөліктерін жейді. Кейбір мандайлық діни рәсімдерде фатира деп аталатын кішкентай, дөңгелек, тұзсыз, жартылай пісірілген кепшұрық қолданылуы қажет. Фатиралар Ṭabahata Masiqta, яки "Ата-аналардың масиқтасы" сияқты рәсімдерде пайдаланылады.