Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киелі орын
Sacred place
Қасиетті орын, түпкі мағынасында, құдайға арналған киелі жер, мысалы, қабір. Мұндай жерлерді тынығу үшін пайдалану арқасында, термин кеңейіп, кез келген қауіпсіз орынды білдіруге қолданылатын болды. Бұл екінші мағынаны адамдарға арналған қауіпсіз орын, мысалы саяси пана; және жануарлар мен өсімдіктерге арналған қауіпсіз орын сияқты, адам емес қауіпсіз орын деп бөлуге болады.
A sanctuary, in its original meaning, is a sacred place, such as a shrine. By the use of such places as a haven, by extension the term has come to be used for any place of safety. This secondary use can be categorized into human sanctuary, a safe place for people, such as a political sanctuary; and non human sanctuary, such as an animal or plant sanctuary.
Діни ғибадатхана
Қасиетті орын – латын тіліндегі sanctuarium сөзінен туындаған сөз. Бұл сөз, көптеген arium аяқталымындағы сөздер сияқты, бір нәрсені сақтауға арналған ыдыс – осы жағдайда қасиетті заттар немесе, мүмкін, құрметті адамдар (sanctae/sancti) сақтауға арналған. Бұл мағына қасиетті немесе қауіпсіз жерлерге, әсіресе грек немесе рим ғибадатханасын қоршаған, көбінесе көптеген акр жерді қамтитын толық шекараланған аумаққа дейін кеңейді; олардың бастапқы аталымдары грек тілінде temenos, ал латын тілінде fanum, бірақ екеуі де "қасиетті орын" деп аударылуы мүмкін. Ұқсас қолданыс кейде басқа діндердегі қасиетті аумақтарды сипаттау үшін де қолданылады. Көптеген діни ғимараттарда қасиетті орынның ішкі бөлігін қамтитын нақты мағынасы бар.
Sanctuary is a word derived from the Latin sanctuarium, which is, like most words ending in arium, a container for keeping something in—in this case holy things or perhaps cherished people (sanctae/sancti). The meaning was extended to places of holiness or safety, in particular the whole demarcated area, often many acres, surrounding a Greek or Roman temple; the original terms for these are temenos in Greek and fanum in Latin, but both may be translated as "sanctuary". Similar usage may be sometimes found describing sacred areas in other religions. In many religious buildings sanctuary has a specific meaning, covering part of the interior.
Қасиетті орын - құрбандық үстелінің айналасындағы жер
Көптеген батыс христиан дәстүрлерінде, католик, лютеран, методист және англикан шіркеулері сияқты, құрбандық үстелінің айналасындағы аумақ киелі орын деп аталады; ол сондай-ақ, Евхаристияда Құдайдың физикалық қатысуына сенуге байланысты, әсіресе мисса кезінде және басқа уақытта шіркеудің табернаклісінде қасиетті деп есептеледі. Көптеген шіркеулерде архитектуралық термин "chancel" ғибадатханамен бірдей аумақты білдіреді және екі терминнің де қолданылуы мүмкін. Кейбір протестант шіркеулерінде "ғибадатхана" термині құлшылық ететін бүкіл кеңістікті білдіреді, ал "chancel" термині тек қауымдық үстелдің айналасындағы аумаққа қатысты. Көптеген батыс дәстүрлерінде алтарь рельстері және кейде сатылар киелі орынды немесе chancel-ді ғимараттың қалған бөлігінен ажыратады. Шығыс православие шіркеуінде, Сиро-Малабар шіркеуінің Шығыс католик шіркеулерінде, Византиялық тәртіпте және копт православие шіркеулерінде киелі орын кемеден (құдайға дұға ететін орын) иконостаспен, яғни иконалармен қапталған қабырғамен бөлінеді, онда үш есік болады. Басқа шығыс православие дәстүрлерінде киелі орынға перде қолданылады. Алтаңның айналасындағы аумаққа "киелі орын" терминін қолдану христиан шіркеулеріне ғана емес, сонымен қатар қатысты: шамамен б.з.д. 950 жылы салынған Сүлеймен патшаның ғибадатханасында Келісімнің сандығы орналасқан "Қасиеттілердің қасиеттісі" киелі орыны болды, және бұл термин кез келген құлшылық үйінің сәйкес бөлігіне қолданылады. Көптеген қазіргі синагогаларда дұға оқылатын негізгі бөлме "киелі орын" деп аталады, ол басқа түрлі қызметтерге арналған кішігірім бөлмелерден өзгеше. Киелі орында бимаха орналасқан, одан діни қызметтер жүргізіледі, және осы жерде Тора сақталатын сандық болуы мүмкін; алайда, кейбір синагогаларда жеке бимаха және сандық платформасы бар.
In many Western Christian traditions including Catholic, Lutheran, Methodist, and Anglican churches, the area around the altar is called the sanctuary; it is also considered holy because of the belief in the physical presence of God in the Eucharist, both during the Mass and in the church tabernacle at other times. In many churches the architectural term chancel covers the same area as the sanctuary, and either term may be used. In some Protestant churches, the term sanctuary denotes the entire worship space while the term chancel refers only to the area around the communion table. In many Western traditions, altar rails and sometimes steps would demarcate the sanctuary or chancel from the rest of the building. In the Eastern Orthodox Church, Eastern Catholic Churches of Syro Malabar Church, Byzantine rite and Coptic Orthodox Churches, the sanctuary is separated from the nave (where worshippers pray) by an iconostasis, literally a wall of icons, with three doors in it. In other Oriental Orthodox traditions, a sanctuary curtain is used. The terminology that applies the word sanctuary to the area around the altar does not apply to Christian churches alone: King Solomon's temple, built in about 950 BC, had a sanctuary ("Holy of Holies") where the Ark of the Covenant was, and the term applies to the corresponding part of any house of worship. In most modern synagogues, the main room for prayer is known as the sanctuary, to contrast it with smaller rooms dedicated to various other services and functions. There is a raised bimah in the sanctuary, from which services are conducted, which is where the ark holding the Torah may reside; some synagogues, however, have a separate bimah and ark platform.
Қасиетті орын ретінде пана
Еуропада христиан шіркеулері кейде ерекше қасиетті деп есептелген жерлерге салынды. Көбінесе осы орындармен байланысты кереметтер немесе шейіттердің қаза болуы, немесе киелі адамдардың жерленгені туралы әңгімелер айтылды. Мысалы, Римдегі Әулие Петр базиликасы және Англиядағы Әулие Альбан соборы, сәйкесінше, Әулие Петрдің (алғашқы Папа) және Әулие Альбанның (Британиядағы алғашқы христиан шейітінің) шейіт болуын еске алады. Мұндай жерлер христиан діні келгенге дейін де қауым үшін діни маңызы бар орындар болған. Онда болған оқиғалар сол жерді және сонда салынған шіркеуді қасиетті деп санауға негіс болды. Қазіргі заманда Католик шіркеуі осы дәстүрді жалғастырып, әрбір шіркеудің алтаріна, оны пайдалану үшін киелендірген кезде, бір немесе бірнеше әулиелердің реліквилерін (қасиетті заттарын) сақтайтын қорап (сепұлкрум) қояды. Шіркеу қасиетті орын мәртебесінен айырылғанда бұл реликвилер қорабы алынып тасталады. Шығыс православие шіркеуінде алтардағы антименсия да осыған ұқсас қызмет атқарады. Бұл – Иса Мәсіхтің айқышқа ілінген денесін бейнелейтін матадан жасалған икона, көбінесе оған әулиелердің реликвилері тігіледі. Оған сондай-ақ, епархиялық епископ қол қояды, ол осы алтарда Евхаристия тойлауға оның рұқсатын және батасын білдіреді.
In Europe, Christian churches were sometimes built on land considered to be a particularly holy spot. Often these there were legends associated with these locations regarding miracles or martyrdom believed to have taken place or where a holy person was buried. Examples are St. Peter's Basilica in Rome and St. Albans Cathedral in England, which commemorate the martyrdom of Saint Peter (the first Pope) and Saint Alban (the first Christian martyr in Britain), respectively. Such locations were also often the sites of religious importance to the community before Christianity arrived. The place and the church built there were considered to have been sanctified (made holy) by what happened there. In modern times, the Catholic Church has continued this practice by placing in the altar of each church, when it is consecrated for use, a box (the sepulcrum) containing relics of one or more saints, usually martyrs. This relic box is removed when the church is deconsecrated as a holy space. In the Eastern Orthodox Church, the antimension on the altar serves a similar function. It is a cloth icon of Christ's body taken down from the cross, and typically has the relics of a saint sewn into it. In addition, it is signed by the parish's bishop, and represents his authorization and blessing for the Eucharist to be celebrated on that altar.
Қасиетті жердің дәстүрлері
"Қасиетті орын" деген сөз грек және рим империяларына дейін жетесе де, мұндай ұғымның өзі мыңдаған жылдар бойы адамзат мәдениетінің бір бөлігі болған. Қуғынға ұшыраған адамдарға пана берілуі керек деген идея көне заманнан келеді, тіпті адамның альтруизміне тән, оның бастаулары тереңде жатыр. Әртүрлі мәдениеттер мен дәуірлердегі бұл ұғымды зерттеу барысында антропологтар пананың өте әмбебап екенін анықтады, ол дерлік барлық ірі діни дәстүрлерде және әртүрлі географиялық аймақтарда кездеседі. Ескі өсиеттегі "Сандар" және "Ережелер" кітаптарында сипатталған "паналы қалалар", сондай-ақ бедуиндердің "назала" немесе "пана табу" түсінігі Таяу Шығыс және Солтүстік Африкада қасиетті орынға деген берік дәстүрді көрсетеді. Америкада көптеген жергілікті тайпалар осыған ұқсас тәжірибелерді бөлісті, әсіресе еуропалық державалардың басқындығына қарсы тұрғанда. Тайпалар арасындағы шиеленістерге қарамастан, көптеген тайпалар өздерінің жерлерін тастап кеткендерді немесе испан, ағылшын және француз билігінен қорқып қалғандарды қабылдап, пана берді.
Although the word "sanctuary" is often traced back only as far as the Greek and Roman empires, the concept itself has likely been part of human cultures for thousands of years. The idea that persecuted persons should be given a place of refuge is ancient, perhaps even primordial, deriving itself from basic features of human altruism. In studying the concept across many cultures and times, anthropologists have found sanctuary to be a highly universal notion, one which appears in almost all major religious traditions and in a variety of diverse geographies. "Cities of refuge" as described by the Book of Numbers and Deuteronomy in the Old Testament, as well as the Bedouin idea of nazaala, or the "taking of refuge", indicate a strong tradition of sanctuary in the Middle East and Northern Africa. In the Americas, many native tribes shared similar practices, particularly in the face of invading European powers. Despite tensions between groups, many tribes still offered and received sanctuary, taking in those who had fled their tribal lands or feared persecution by the Spanish, English, and French.
Заңдық баспана
Кейбір (бірақ барлығы емес) ғибадатханалар қылмыскерлерге немесе қашқан құлдарға пана берді. Қылмыстарды тергеу кезінде пана төмендегілердің бірін білдіруі мүмкін:
Some (but not all) temples offered sanctuary to criminals or runaway slaves. When referring to prosecution of crimes, sanctuary can mean one of the following:
Ғибадатхананың киелі жері
Киелі орын, мысалы, шіркеу, он төртінші ғасырдан он жетінші ғасырға дейін ағылшын заңдарымен мойындалған, онда бұрынғы қашқындар тұтқындалмайтын (қолға алудан қорғалған). Шіркеулердің пана беру дәстүрі қазіргі заманда да сақталып келеді, бірақ ол енді заңдық күшіне ие емес және тек дәстүрді құрметтеу үшін сақталады. "Пана" термині шіркеудің басты немесе "жоғарғы алтарь" орналасқан бөлігін де білдіреді.
A sacred place, such as a church, in which fugitives formerly were immune to arrest (recognized by English law from the fourth to the seventeenth century). While the practice of churches offering sanctuary is still observed in the modern era, it no longer has any legal effect and is respected solely for the sake of tradition. The term 'sanctuary' is also used to denote the part of the church which contains the main, or "high altar".
Саяси баспана
Мемлекеттік билік тарапынан тұтқындаудан қорғау. Біріккен Ұлттар Ұйымы "саяси" анықтамасын нәсіл, ұлттық еңбек, дін, саяси көзқарастар және кез келген әлеуметтік топқа мүшелік немесе оның қызметіне қатысу сияқты мәселелерді қамту үшін кеңейтті. Саяси тығайын іздеушілер әдетте егеменді биліктен пана сұрайды.
Immunity to arrest afforded by a sovereign authority. The United Nations has expanded the definition of "political" to include race, nationality, religion, political opinions and membership or participation in any particular social group or social activities. People seeking political sanctuary typically do so by asking a sovereign authority for asylum.
Паналау құқығы
Көптеген ежелгі халықтар діни баспана құқығын мойындап, қылмыс жасады деп айыпталғандарды сот ісінен және белгілі бір дәрежеде жер аударылудан қорғады. Бұл принципті ерте христиан шіркеуі қабылдады, ал адамның қорғанышқа ие болу үшін не істеу керектігін және қорғаныш қаншалықты күшті болатынын анықтайтын түрлі ережелер әзірленді. 6-ғасырдың соңында Францияда Григорий Турскийдің баяндамасына сәйкес, киелі орынға тыйынылғандарды қабылдау әлдеқашан қолданылып келген, бірақ әрдайым құрметтелмеген. Англияда король Этельберт шамамен 600 жылы киелі орындарды реттейтін алғашқы заңдарды қабылдады, алайда Джеффри Монмут өзінің "Historia Regum Britanniae" (шамамен 1136 ж.) еңбегінде, легендарлық саксон патшасы Дунвалло Молмуций (б.з.д. 4-5 ғасырлар) Gildas (шамамен 500-570 ж.ж.) жазбаларындағы Молмутин заңдары арқылы киелі орын туралы заңдарды қабылдағанын айтады. Норман дәуірінде киелі орындардың екі түрі пайда болды: корольдың рұқсатымен жұмыс істейтін шіркеулер кең ауқымды қорғауды ұсынды, ал басқа шіркеулердің қорғауы шектеулі болды. Англияда ортағасырлық баспана беру жүйесі 1623 жылы Джеймс I тарапынан толығымен жойылды.
Many ancient peoples recognized a religious right of asylum, protecting those accused of a crime from legal action and from exile to some extent. This principle was adopted by the early Christian church, and various rules developed for what the person had to do to qualify for protection and just how much protection it was. Based on an account by Gregory of Tours in late 6th century France, sanctuary was already practiced, but was not all the time respected. In England, King Æthelberht made the first laws regulating sanctuary in about AD 600, though Geoffrey of Monmouth in his Historia Regum Britanniae (c. 1136) says that the legendary pre Saxon king Dunvallo Molmutius (4th/5th century BC) enacted sanctuary laws in the Molmutine Laws as recorded by Gildas (c. 500–570). By Norman times, there had come to be two kinds of the sanctuary: churches licensed by the king had a broader version, while other churches had a lower level. The medieval system of asylum was finally abolished entirely in England by James I in 1623.
Саяси баспана
XV ғасырдағы Розалар соғысы кезінде Ланкастерлер немесе Йоркшылар шайқаста жеңіске жетіп, кенеттен басымдыққа ие болғанда, жеңілген тараптың кейбір жақтастары жеңімпаз тараптың жақтастарымен қоршалған және өз жақтарына қайтып келе алмайтындықтан, қауіпсіздік орнағанға дейін жақын орналасқан шіркеуде паналау іздейтін. Бұған ең басты мысал – Англия королі Эдуард IV-тің жұбайы Елизавета Вудвилл. 1470 жылы Ланкастерлер Генрих VI-ны қысқа мерзімге таққа отырғызғанда, Эдуардтың патшайымы бірнеше жас қыздарымен бірге Лондонда тұратын. Ол олармен бірге Уэстминстер аббаттығына паналап, 1471 жылы Эдуард таққа қайта оралғанға дейін патшалық жайлы өмір сүрді және сол кезде олардың тұңғыш ұлы Эдуардты дүниеге әкелді. 1483 жылы король Эдуард IV қайтыс болғанда, Елизавета (йоркистердің арасында да аса танымал болмаған және қорғауға мұқтаж болған) өзінің бес қызы мен кіші ұлын (Ричард, Йорк герцогы; Принц Эдуардтың өз үйі болған) алып, Вестминстер аббаттығына қайтадан паналап көшті. Ол үйдің барлық жайлылығын пайдаланды, соншалықты көп жиһаз және сандықтар әкелді, жұмысшылар оған сәйкес келетін барлық нәрсені жылдам жеткізу үшін қабырғалардың кейбірінде тесіктер жасауға мәжбүр болды. 20 ғасырда, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейдің барлық одақтастары 1917 жылы саяси панадан бас тарту туралы даулы шешім қабылдады. Бұл шешім патша Николай II Романовқа және оның жақын отбасына қатысты болды. Ол жылы Ресей революциясының бір бөлігі болған ақпан революциясында билікті теріс пайдаланғаны үшін биліктен құлатылып, наурыз айында Александр Керенскийдің Ресей уақытша үкіметінің пайдасына орнынан түсуге мәжбүр болды. Николай мен оның отбасы және қалған үй іші сол жазда Сібірдің Тобольск қаласына жіберілді, Керенский Ресейді жеңе алмайтын соғыста ұстап тұрды, бұл Ленин мен оның большевиктеріне сол жылдың қазан төңкерісінде Керенскийді құлату үшін Ресей халқының қолдауын алуға мүмкіндік берді. Сол жылдың қараша айында Ресей азамат соғысы басталды, 1918 жылдың шілдесінде Ленин азамат соғысында жеңіліске ұшыраған кезде Николай мен оның отбасы Екатеринбургтегі Ипатьев үйінде Лениннің бұйрығымен қаза тапты. 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін бірнеше ай бұрын, 937 еврей босқыны нацистік Германиядан MS St. Louis кемесімен келді, бірақ алдымен Кубаға – бастапқы бағытына, содан кейін АҚШ пен Канадаға кіре алмады. Нәтижесінде 620 адам Еуропаға қайта оралды, соғыс кезінде көптегені нацистік концлагерьлерде қайтыс болды. Осы оқиға Гордон Томас пен Макс Морган Виттстің 1974 жылы жазған «Қаралғандардың сапары» романы мен 1976 жылы түсірілген фильмнің тақырыбы болды. 1970 жылы Симонас Кудиркаға АҚШ-тың паналау орнынан бас тартты, ол сол кездегі Кеңес Одағынан «аналық кемесі» «Советская Литвадан» USCGC Vigilant кемесіне секіріп, Мартаның жүзім бағына шығып, Кудирканың кемесі Мартаның жүзім бағына шығып жатқан кезде. Кудрика «Советская Литваның» сейфінен 3000 рубль ұрлады деп айыпталды және АҚШ Мемлекеттік департаменті оған көмектеспеген кезде Кудриканы Кеңес Одағына қайтарып жіберді, онда ол елге опасыздық жасады деп айыпталып, он жылға ауыр еңбекке кесілді, бірақ Кудрика анасы арқылы американдық азаматтықты талап ете алатынына байланысты, оған 1974 жылы АҚШ-қа оралуға рұқсат етілді. Оның жағдайы Алгис Руссанастың 1973 жылғы «Кейірім күні: Мартаның жүзімдігіне қарсы орыс-американдық қарсылық кезінде «Каттер Вигиллант» кемесіндегі кісі өлтіру оқиғалары туралы шындық» кітабының және Алан Аркиннің қатысуымен 1978 жылы шыққан «Симас Кудирканың бас бостандығынан айырылуы» телефильмінің тақырыбы болды. Он жылдан кейін украиналық жас Уолтер Половчак 1980 жылы 12 жасында АҚШ-та тұрақты тұруға өтініш бергені үшін 1980 жылдары атақты себепке айналды. Ол сол кездегі Кеңес Украинасына ата-анасымен бірге қайтып барғысы келмейтінін мәлімдегеннен кейін, АҚШ пен Кеңес соттарының арасындағы бес жылдық күрес тақырыбы болды. Кейін 1980-ші жылдары эстон азаматы және нацистік соғыс қылмыскері деп саналатын Карл Линнас АҚШ-тан тыс жерлерде бірнеше рет панадан бас тартудың нысанасы болды. Ол ақыры 1987 жылы сол кездегі КСРО-ға қайтарылып, 1962 жылы айыпталған соғыс қылмыстары үшін өлім жазасына кесілуі ықтимал еді (Көреміз. Линнас 1987 жылы 2 шілдеде Горбачев сотында қайта қаралуды күтіп жүргенде, Ленинград түрмесі ауруханасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Хрущев соттары оны қатысусыз айыптап шыққаннан кейін 25 жыл өткен соң).
During the Wars of the Roses of the 15th century when the Lancastrians or Yorkists would suddenly gain the upper hand by winning a battle, some adherents of the losing side might find themselves surrounded by adherents of the winning side and unable to return to their own side, so they would rush to sanctuary at the nearest church until it was safe to leave it. A prime example is Queen Elizabeth Woodville, consort of Edward IV of England. In 1470, when the Lancastrians briefly restored Henry VI to the throne, Edward's queen was living in London with several young daughters. She moved with them into Westminster Abbey for sanctuary, living there in royal comfort until Edward was restored to the throne in 1471 and giving birth to their first son Edward during that time. When King Edward IV died in 1483, Elizabeth (who was highly unpopular with even the Yorkists and probably did need protection) took her five daughters and youngest son (Richard, Duke of York; Prince Edward had his own household by then) and again moved into sanctuary at Westminster Abbey. She had all the comforts of home; she brought so much furniture and so many chests that the workmen had to break holes in some of the walls to move everything in fast enough to suit her. In the 20th century, during World War I, all of Russia's Allies made the controversial decision in 1917 to deny political sanctuary to Tsar Nicholas II Romanov and his immediate family when he was overthrown in that year's February Revolution part of the Russian Revolution because of his abuses of power and forced to abdicate in March in favor of Alexander Kerensky's Russian Provisional Government. Nicholas and his family and remaining household were sent to Tobolsk, Siberia that summer while Kerensky kept Russia in the war when it couldn't win, enabling Lenin and his Bolsheviks to gain the Russian people's support in overthrowing Kerensky in that year's October Revolution. The Russian Civil War started that November and in July, 1918, with Lenin losing the civil war, Nicholas and his family were executed on Lenin's orders while confined to the Ipatiev House in Yekaterenburg. In 1939, months before World War II began, 937 Jewish refugees from Nazi Germany on board the MS St. Louis met the same fate, first by Cuba—their original destination—and afterwards by the United States and Canada. As a result, 620 of them were forced back to Europe, where many of them died in Nazi concentration camps during the war. This incident was the subject of Gordon Thomas' and Max Morgan Witts' 1974 novel, Voyage of the Damned and its 1976 movie adaptation. In 1970, Simonas Kudirka was denied U. S. sanctuary when he attempted to defect from the then Soviet Union by jumping from his "mother ship", 'Sovetskaya Litva', onto the USCGC Vigilant when it was sailing from New Bedford while Kudirka's ship was anchored at Martha's Vineyard. Kudrika was accused of stealing 3,000 roubles from Sovetskaya Litva's safe and when the U. S. State Department didn't help him, Kudrika was sent back to the Soviet Union, where he was convicted of treason and sentenced to ten years of hard labor but because Kudirka could claim American citizenship through his mother, he was allowed to return to the United States in 1974. His plight was the subject of Algis Ruksenas' 1973 book Day of Shame: The Truth About The Murderous Happenings Aboard the Cutter Vigilant During the Russian American Confrontation off Martha's Vineyard and the 1978 TV movie The Defection of Simas Kudirka, starring Alan Arkin. Ten years later, Ukrainian youth, Walter Polovchak, became a cause célèbre in the 1980s because of his request in 1980 at age 12 to remain in the United States permanently after announcing that he didn't want to return with his parents to what was then Soviet Ukraine, and was the subject of a five year struggle between U. S. and Soviet courts over his fate, which was decided in his favor in 1985 when Walter turned 18 that October 3 and was no longer a juvenile and thus no longer required to return to the Soviet Union if he didn't want to. Later in the 1980s, Estonian national and alleged Nazi war criminal, Karl Linnas, was the target of several sanctuary denials outside the United States before he was finally returned in 1987 to the then USSR to face a highly likely death penalty for alleged war crimes that he was convicted of in 1962 (see Holocaust trials in Soviet Estonia). Linnas died of a heart attack in a Leningrad prison hospital on July 2, 1987, while waiting for a possible retrial in Gorbachev's courts, 25 years after Khrushchev's courts convicted him in absentia.
Қасиетті жер мен баспана
Қасиетті орын мен баспана ұғымдары ең негізгі деңгейде өте ұқсас анықталады. Екі термин де қандай да бір қауіптен – көбінесе қуғыншыл, өкіметтік билік деп түсінілетін қауіптен – қауіпсіздік беруді білдіреді. Бұл екі термин арасындағы айырмашылық негізінен олардың қоғамдағы байланыстары мен заңдық статусынан туындайды; саяси мағынадағы баспана мемлекеттік органның заңмен міндетті түрде қорғауын білдірсе, қасиетті орын көбінесе биліктегі институттардың шешімдеріне күмән келтіретін моральдық және этикалық белсенділік нысанына айналады. Көп жағдайда қасиетті орын заңға енгізілмейді, бірақ оған қарсы тұрады. Қуғынға ұшыраған немесе қысымға ұшырағандарға қасиетті орын құруға тырысуды көбінесе діни және басқа да ұйымдар қолға алады, олар қолданыстағы саясаттағы кемшіліктер деп санайтын мәселелерді шешу үшін дәстүрлі жолдардан тыс жұмыс істейді. Мұндай қасиетті орынға ұсынылған көмек заңмен бекітілмегенмен, қоғамдық, жергілікті және тіпті аймақтық деңгейде өзгерістерді ынталандыруға тиімді болуы мүмкін. "Баспана заңдары" арқылы қасиетті орын осы үкімет деңгейлеріне интеграцияланады, олар қалаларды және кейде штаттарды федералды үкімет заңсыз деп санайтын иммигранттар үшін қауіпсіз орын деп жариялайды. Бұл заңдар жергілікті және аймақтық билік органдарының иммиграциялық заңды күшімен орындау бойынша ұлттық үкіметтің күш-жігерін шектеуге бағытталған. Олардың прогрессивтілігі мен қабылданатын әділетсіздікке қарсы батылдығын мойындау үшін "Баспана заңдары" жиі "белсенді заң" деп аталады.
The concepts of sanctuary and asylum are defined very similarly at their most basic level. Both terms involve the granting of safety or protection from some type of danger, often implied to be a persecuting, oppressive power. The divergence between these terms stems primarily from their societal associations and legal standing; while asylum understood in its political sense implies legally binding protection on the part of a state entity, sanctuary often takes the form of moral and ethical activism that calls into question decisions made by the institutions in power. In many instances, the sanctuary is not incorporated into the law but operated in defiance of it. Efforts to create a sanctuary for the persecuted or oppressed are often undertaken by organizations, religious or otherwise, who work outside of mainstream avenues to ameliorate what they see as deficiencies in the existing policy. Though these attempts to provide sanctuary have no legal standing, they can be effective in catalyzing change at community, local, and even regional levels. Sanctuary can also be integrated into these levels of government through "Sanctuary bills", which designate cities and sometimes states as safe spaces for immigrants deemed illegal by the federal government. These bills work to limit the cooperation of local and regional governments with the national government's efforts to enforce immigration law. In recognition of their progressiveness and boldness in the face of perceived injustice, "Sanctuary bills" are commonly referred to as "activist law".
Қазіргі қоғамдағы пана
Соңғы бірнеше ғасыр бойы қудаланған халықтарды қорғау мақсатымен киелі орынға шақыру жиі кездеспейтін болды. Дегенмен, 1980-ші жылдар АҚШ-тың Орталық Америкадағы паналау қозғалысының бір бөлігі ретінде осы құбылыстың күрт өрлеуін көрді. Бұл өрлеу АҚШ-тың Орталық Америкадағы сыртқы саясатына қарсы наразылық білдірген кең ауқымды соғысқа қарсы қозғалыстың бір бөлігі болды. Қозғалыс АҚШ және Орталық Америкадағы саяси және діни ұйымдардың паналау тәжірибесінен туындады. Оның бастамасын Орталық Америкадағы беделді қауымдастықтардағы иммигранттар құқығын қорғау ұйымдары берді. Бұл ұйымдар алдымен АҚШ-тың Орталық Америкадағы сыртқы саясатына қарсы шығып, кейіннен Орталық Америкадан келген босқындардың саны артуына көмектесуге көшті. Иммигранттар құқығын қорғау ұйымдары мен шіркеулер бірлесіп, жаңадан келген иммигранттарға баспана мен заңдық көмек көрсететін көптеген жаңа ұйымдар құрды. Бұл ұйымдар сонымен қатар өз елдеріндегі соғыс пен қуғын-сүргіннен қашып келгендерге паналау орны табуға көмектесті. 1987 жылға қарай АҚШ-тағы 440 қала Орталық Америкадағы азаматтық соғыстардан келген мигранттарға есіктерін ашқан "паналау қалалары" деп жарияланды. Паналау қозғалысының иммигранттар мен діни ұйымдарының серіктестігі әлі де белсенді, иммигранттар қауымына қажетті қызметтер ұсынады. Соңғы жылдары олардың заңдық және адвокаттық жұмысы ерекше көзге түсті. Осы ұйымдар өздерінің мүмкіндігі шектеулі пана іздеушілерге заңдық өкілдік беру арқылы клиенттеріне тиісті істерді жеңу мүмкіндігін арттырады. 2008 жылғы мәліметтерге сәйкес, заңдық өкілдігі бар қамаудағы пана іздеушілердің баспана алуға қол жеткізу ықтималдығы алты есе жоғары болды, ал бостандыққа шығарылған, заңдық өкілдігі бар пана іздеушілердің баспана алу ықтималдығы заңдық көмегі жоқтарға қарағанда үш есе жоғары болды. Бұл паналауға негізделген ұйымдар сонымен қатар олар жұмыс істейтін қауымдастықтардан тыс иммигранттарға қол жеткізуге мүмкіндік беретін кең ауқымды адвокаттық жұмыстармен де айналысады. "Жаңа паналау қозғалысы" ұйымы жүргізген зерттеуге сәйкес, АҚШ-та кем дегенде 600 000 адамның отбасының кем дегенде бір мүшесі депортация қаупімен жүзе отыр. Өңірлік және тіпті ұлттық деңгейдегі заңнамалық және соттық адвокаттық жұмыстар ұйымдарға саясатқа ықпал ету арқылы осы топты қолдауға мүмкіндік береді. 1980-ші жылдардан бастап 2000-ші жылдарға дейін Германия, Франция, Бельгия, Нидерланды, Норвегия, Швейцария, Австралия және Канада сияқты елдерде депортацияға ұшыраған мигранттарға қысқа мерзімге "пана" берген иммигранттар құқығын қорғау ұйымдары мен шіркеулердің мысалдары болды. 2007 жылы ирандық босқын Шахла Валадиге алғашқы баспанадан бас тартқаннан кейін шіркеуде жеті жыл паналаудан кейін Норвегияда баспана берілді. 1983 жылдан 2003 жылға дейін Канадада 36 паналау оқиғасы тіркелді. 2016 жылы Исландияның бір шіркеуі Дублин ережесін бұзған екі пана іздеушіге баспана беретінін мәлімдеді, бірақ полиция оларды депортация үшін алып кетті, себебі шіркеулік иммунитет заңды күшіне ие емес.
For the last few centuries, it has become less common to invoke sanctuary as a means of protecting persecuted peoples. Yet, the 1980s saw a massive resurgence of cases as part of the U. S. Central American sanctuary movement. This resurgence was part of a broader anti war movement that emerged to protest U. S. foreign policy in Central America. The movement grew out of the sanctuary practices of political and religious organizations in both the United States and Central America. It was initially sparked by immigrant rights organizations in well established Central American communities. These organizations first opposed U. S. foreign policy in Central America and then shifted towards aiding an ever increasing number of Central Americans refugees. Working in tandem, immigrant rights organizations and churches created many new organizations that provided housing and legal services for newly arrived immigrants. These organizations also advocated for the creation of sanctuary spaces for those fleeing war and oppression in their home countries. By 1987, 440 cities in the United States had been declared "sanctuary cities" open to migrants from civil wars in Central America. The immigrant religious organization partnerships of the sanctuary movement remain active, providing essential services to immigrant populations. Particularly notable in recent years is their legal and advocacy work. By providing legal representation to asylum seekers who may not be able to afford it, these organizations give their clients a better chance of winning their respective cases. As of 2008, detained asylum seekers with legal representation were six times more likely to win their cases for asylum, and non detained asylum seekers with representation were almost three times more likely to win asylum compared with those without it. These sanctuary based organizations also engage in larger scale advocacy work that allows them to reach immigrant populations beyond the communities they work in. According to a study done by the "New Sanctuary Movement" organization, at least 600,000 people in the United States have at least one family member in danger of deportation. Legislative and judicial advocacy work at the regional and even national level allows organizations to support this group of people by influencing policy. From the 1980s continuing into the 2000s, there also have been instances of immigrant rights organizations and churches providing "sanctuary" for short periods to migrants facing deportation in Germany, France, Belgium, the Netherlands, Norway, Switzerland, Australia and Canada, among other nations. In 2007, Iranian refugee Shahla Valadi was granted asylum in Norway after spending seven years in church sanctuary after the initial denial of asylum. From 1983 to 2003 Canada experienced 36 sanctuary incidents. In 2016, an Icelandic church declared that they would harbor two failed asylum seekers who violated the Dublin Regulation, and police removed them for deportation, as ecclesiastical immunity has no legal standing.
Жануарлар қорымы
Жануарлар панасы – жануарлардың өмір бойына қорғалып, өмір сүретін мекеме. Жануарларды бағу орындарынан айырмашылығы, паналар жануарларды жеке адамдарға немесе топтарға беруге тырыспайды, олардың табиғи өліміне дейін әрбір жануарды күтіп ұстайды.
An animal sanctuary is a facility where animals are brought to live and be protected for the rest of their lives. Unlike animal shelters, sanctuaries do not seek to place animals with individuals or groups, instead maintaining each animal until its natural death.
Өсімдіктер қорығы
Өсімдіктерді қорғау орталықтары – жұмыс істейтін табиғи экожүйелерді сақтау, түрлерге пана болу және қарқынды түрде пайдаланылатын ландшафттар мен теңіздік кеңістіктерде сақталмайтын экологиялық процестерді жалғастыру мақсатымен бөлінген аумақтар. Қорғалатын аумақтар адамның табиғатпен өзара әрекеттесуін түсіну үшін негізгі өлшемдер қызметін аткарады.
Plant sanctuaries are areas set aside to maintain functioning natural ecosystems, to act as refuges for species and to maintain ecological processes that cannot survive in most intensely managed landscapes and seascapes. Protected areas act as benchmarks against which we understand human interactions with the natural world.