Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Клаус Гроф (24 сәуір 1819 – 1 маусым 1899) – төменгі неміс тіліндегі ақын.
Low German poet
Klaus Groth (24 April 1819 – 1 June 1899) was a Low German poet.
Өмірбаян
Грот Холштейн герцогтығының батыс бөлігіндегі Дитмаршендегі Хайде қаласында дүниеге келді. Ол диірменші Хартвиг Гроттың және оның әйелі Анна Кристинаның тұңғыш ұлы болды. Балалық шағын Хайдеде өткізді, бұл оның кейінгі көптеген поэтикалық туындыларына шабыт берді. Жергілікті мектепте оқығаннан кейін, 1838-1841 жылдары Тондерндегі мұғалімдер колледжінде білім алды. Кейіннен Грот туған ауылындағы қыздар мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді және бос уақытын философия, математика және табиғаттану ғылымдарын зерттеуге арнады. Ол жергілікті дәстүрлерге қызығушылық танытып, Дитмаршенге тән бірнеше ерекше оқиғаларға қатысты. Грот мұғалімдік қызметтен ләззат алмады және мектеп директорымен де, оқушылардың ата-аналарымен де жиі қақтығысқа түсті. 1847 жылы жүйкелік ауруға шалдықты. Досы, сондай-ақ мұғалім Леонард Сель, Гротты Балтық теңізіндегі Фемарн аралына шақырды. Ол Сельмен алты жыл бірге тұрды, және Фемарнда оның танымал төменгі неміс поэзиясы жинағы – "Quickborn" жазылды. 1852 жылы "Quickborn" басылымы Гротқа неміс тілді мемлекеттерде даңқ әкелді, ол дереу Кильге көшіп, төменгі неміс тілінде көптеген өлеңдер мен прозаға алғашқы тырабын жаза бастады. Гроттың денсаулығы жиі нашарлағандықтан, 1855 жылы сауығу үшін Римге сапарға шықты, бірақ ол Боннға дейін ғана жетті. Боннда болғанда, Бонн университеті оған неміс тіліне сіңірген еңбегі үшін құрметті докторлық дәрежесін берді. Екі жыл саяхаттағаннан кейін Кильге оралған соң, ол Бременнен бай шарап сатушының қызы Дорис Финкеге ғашық болды және 1859 жылы оған үйленді. Олардың төрт ұлы болды. Өсіп келе жатқан отбасын қамтамасыз ету үшін Грот Киль университетінде әдебиет профессоры болуға талпынды және 1866 жылы мақсатына жетті. Сол жылы оның үлкен ұлы қайтыс болды, ал отбасы "Schwanenweg" көшесіндегі өз үйіне көшіп барды. Грот өмірінің соңына дейін осы үйде тұрды. Дорис үйде көптеген қоғамдық жиналыстар мен музыка кештерін ұйымдастырды, осылайша Гроттар отбасы маңызды әлеуметтік байланыстарды орнатып, Клара Шуман сияқты көптеген заманауи музыканттармен дос болды. Әсіресе, Иоганнес Брамс Гроттың жақын досы болды. Ол сонымен қатар көптеген суретшілермен де танысты, осы қарым-қатынастардың арқасында Клаус Грот 19 ғасырдың ең көп суреттелген ақыны атанды. Келесі бірнеше жыл Грот үшін өте қиын болды: Дорис 1878 жылы туберкулезден, ал кіші ұлы 1889 жылы ішек қабынуынан қайтыс болды. 1899 жылы оның сексенінші туған күні Кильде және басқа да қалаларда үлкен тойлануға себеп болды. Киль және Хайде қалалары оған құрметті азаматтығын берді. Ол 1899 жылдың 1 маусымында, сексен жасқа толып бірнеше аптадан кейін дүние салды. Кильде үлкен жерлеу рәсімі өтті, оған саясаткерлер, үкімет өкілдері, ақындар, музыканттар мен суретшілер қатысты.
Groth was born in Heide, in Ditmarschen, the western part of the Duchy of Holstein. He was the oldest son of Hartwig Groth, a miller, and his wife Anna Christina. He spent an idyllic childhood in Heide, which served as inspiration for many of his later poetic works. After attending the local school, he studied at the teacher training college in Tondern from 1838 to 1841. Groth subsequently became a teacher at the girls’ school in his native village and devoted his spare time to the study of philosophy, mathematics, and the natural sciences. He took an interesting in local traditions and played a part in several unique to Dithmarschen. Groth did not enjoy teaching and frequently came into conflict with both the school’s board of governors and his students’ parents. In 1847, he suffered a nervous breakdown. A friend and follow teacher, Leonhard Selle, invited Groth to spend time with him on the island of Fehmarn, in the Baltic Sea. He stayed with Selle for six years, and it was on Fehmarn that his famous Low German poetry compilation Quickborn was written. The publication of Quickborn in 1852 brought Groth fame across the German speaking states, and he quickly moved to Kiel and began writing more poems, as well as his first attempts at prose, all in Low German. Groth’s health was often poor and this prompted him to take a trip to Rome in 1855 to recuperate, but he only came as far as Bonn. While he was there, the University of Bonn awarded him an honorary doctorate for his services to the German language. Back in Kiel after two years of travelling, he courted Doris Finke, the daughter of a wealthy wine merchant from Bremen, and married her in 1859. The couple had four sons. To provide for his growing family, Groth strove for a position as professor of literature at the University of Kiel and, in 1866, succeeded at his goal. In the same year, his oldest son died and the family moved into a house of their own in the "Schwanenweg". Groth continued to lived in this house until his death. Doris organised a great many social gatherings and music evenings in their home and through these the Groth family established important social contacts, becoming friends with many contemporary musicians such as Clara Schumann. Johannes Brahms, especially, became a close personal friend of Groth. He also became acquainted with many painters; it is through these relationships that Klaus Groth became the most painted poet of the 19th century. The next few years proved very hard for Groth; Doris died of tuberculosis in 1878 and his youngest son of appendicitis in 1889. His eightieth birthday in 1899 prompted large celebrations, especially in Kiel. The cities of Kiel and Heide both awarded him honorary citizenship. He died on 1 June 1899, only a few weeks after turning eighty. A large funeral was held in Kiel, attended by politicians, government envoys, poets, musicians and artists.
Шығармалары
Жохан Петер Хебельдің шығармаларынан күшті әсер алған төменгі неміс лирикасы мен эпостық өлеңдерінде Гроф өзінің туған аймағының ауыл өмірі туралы жазады. Оның сипаттамалары Гольштейн шаруаларының ерекше ерекшеліктерін өзінің бәсекелесі Фриц Ройтердей нақты бейнелемесе де, Гроф – шынайы шабыттан туған лирикалық ақын. Гроф төменгі неміс тілін, сондай-ақ оны сөйлейтін халықты жоғары поэзияға лайық құнды және асыл нәрсе ретінде көрсетуге тырысты. Оның ең маңызды шығармалары – Quickborn, Volksleben in plattdeutschen Gedichten Ditmarscher Mundart (1852; 25-ші басылымы, 1900; және (стандартты) неміс тіліне аудармалары, әсіресе М.Дж. Берхем, Крефелд, 1896); сондай-ақ екі томдық әңгімелер жинағы Vertelln (1835–1859, 3-ші басылымы, 1881); Vær de Gærn (1858) және Ut min Jungsparadies (1875). Гроттың "Жинақталған еңбектері" төрт томдық болып жарық көрді (Киль, 1893). Оның өмір естеліктері Lebenserinnerungen Э. Вольф редакциялап 1891 жылы жариялады; сондай-ақ К. Эггерстің «К. Грот және төменгі неміс поэзиясы» (1885) еңбегі, А. Бартельстің (1899) және Х. Сиеркстің (1899) өмірбаяндары да бар.
In his Low German lyric and epic poems, heavily influenced by the works of Johann Peter Hebel, Groth writes of the country life of his home region. Although his descriptions may not always reflect the peculiar characteristics of the peasantry of Holstein as faithfully as those of his rival Fritz Reuter, Groth is a lyric poet of genuine inspiration. Groth strove to show the Low German language, as well as the people who spoke it, as something noble and worthy of high poetry. His chief works are Quickborn, Volksleben in plattdeutschen Gedichten Ditmarscher Mundart (1852; 25th ed. 1900; and in (standard) German translations, notably by MJ Berchem, Krefeld, 1896); and two volumes of stories, Vertelln (1835 1859, 3rd ed. 1881); also Vær de Gærn (1858) and Ut min Jungsparadies (1875). Groth's Gesammelte Werke appeared in four volumes (Kiel, 1893). His Lebenserinnerungen were edited by E. Wolff in 1891; see also K. Eggers, K. Groth und die plattdeutsche Dichtung (1885); and biographies by A. Bartels (1899) and H. Siercks (1899).
Музыка
Грот пен оның әйелі замандас музыканттармен жақсы таныс болғандықтан, оның көптеген өлеңдеріне музыка жазылды. Барлығында, оның өлеңдерінің 224 композитор жасаған 1149 музыкалық нұсқасы белгілі. Иоганн Брамс жоғары неміс тіліндегі он үш өлеңді музыкаға қойды, соның ішінде "Wie Melodien zieht es mir leise durch den Sinn" өлеңі оның Op. 105 жинағындағы "Бес ән" (Fünf Lieder) циклінің бірінші әні болды.
Since Groth and his wife were well acquainted with many musicians of their time, a lot of his poems were set to music. All in all, there are 1149 known musical versions of his poems by 224 composers. Johannes Brahms set thirteen High German poems to music, among them the poem "Wie Melodien zieht es mir leise durch den Sinn" that became Brahms' No. 1 of his Fünf Lieder, Op. 105.