Кіріспе

Жемістерді зерттеу

Помология (лат. pomum – «жеміс», + logy – «зерттеу») – жемістерді және оларды өсіруді зерттейтін ботаниканың бір саласы. Помология ғылымын зерттейтін және тәжірибелік қолданумен айналысатын адам помолог деп аталады. Фруктикультура термині (лат. fructus – «жеміс», + cultura – «күтім») жеміс бақшаларында жеміс өсіруге қатысты ауыл шаруашылығы практикасын сипаттау үшін де қолданылады. Помологиялық зерттеулер көбінесе жеміс ағаштарының дамуына, жақсартуына, өсірілуіне және физиологиялық зерттеулеріне бағытталған. Жеміс ағаштарын жақсартудың мақсаттарына жемістердің сапасын арттыру, өндіріс мерзімдерін реттеу және өндіріс шығындарын төмендету кіреді.

Таяу Шығыс

Ежелгі Месопотамияда жеміс шаруашылығын шумерлер жүзеге асырған, олар құрма, жүзім, алма, қарбыз және инжір сияқты әртүрлі жемістерді өсіргені мәлім. Египеттіктер алғашқы егіс салған жемістері, құрма мен сорго сияқты, жергілікті болғанмен, басқа мәдениеттердің ықпалымен көбірек жемістер енгізілді. Жүзім мен қарбыз, сондай-ақ сикомор инжірі, дом пальмасы және Мәсіхтің тікені ежелгі Египеттің түрлі жерлерінде табылған. Керуіз, зәйтүн, алма және анар Египеттіктерге Жаңа Патшалық кезінде әкелінді. Кейін, грек-рим дәуірінде шабдалы мен алмұрт та енгізілді.

Еуропа

Ежелгі гректер мен римдіктер де pomologia саласында зор дәстүрге ие болды және алма, алмұрт, инжір, жүзім, қайыс, цитрон, шілте, қара жиде, бүлдірген, қарақат, дамса, құрма, қарбыз, жусан жемісі және анар сияқты кең ауқымды жемістерді өсірді.

Америка Құрама Штаттары

XIX ғасырдың ортасында АҚШ-та фермерлер өсіп келе жатқан нарықтарға жауап ретінде жеміс бақшаларын кеңейтті. Сонымен қатар, USDA және ауыл шаруашылығы колледждерінің бағбандары шетелдік экспедициялардан АҚШ-қа жаңа сорттарды әкеліп, осы жемістердің тәжірибелік участаларын құрды. Осы үлкен қызығушылық пен белсенділікке жауап ретінде USDA 1886 жылы Помология бөлімін құрды және Генри Э. Ван Деманды бас помолог ретінде тағайындады. Бөлімнің маңызды міндеті – жаңа сорттардың суреттерімен толыққандай сипаттамаларын жариялау және арнайы басылымдар мен жылдық есептер арқылы жеміс өсірушілер мен селекционерлерге зерттеу нәтижелерін тарату болды. Осы кезеңде Эндрю Джексон Даунинг және оның інісі Чарльз помология және бау-бақша шаруашылығы саласында белгілі болды, олар "Америка жемістері мен жеміс ағаштары" (1845) еңбегін жариялады. Жаңа сорттарды енгізу үшін өсімдік селекционерлері өз зерттеу нәтижелерін дәл тіркеу және тарату үшін жемістің нақты бейнесін қажет етті. XIX ғасырдың соңында ғылыми фотография кеңінен таралмағандықтан, USDA суретшілерге жаңадан енгізілген сорттардың акварель суреттерін жасауға тапсырыс берді. Көптеген акварельдер USDA басылымдарында, мысалы, Помологтың есебі және Ауыл шаруашылығы жылнамасында литографиялық көшірмелер үшін пайдаланылды. Бүгінде шамамен 7700 акварельден тұратын жинақ Ұлттық ауыл шаруашылығы кітапханасының арнайы коллекциясында сақталады, ол бағбандар, тарихшылар, суретшілер және баспагерлер сияқты әртүрлі зерттеушілер үшін маңызды тарихи және ботаникалық ресурс қызметін атқарады.