Кіріспе

Төмен дыбысты мүйізді аспап

Баритон горны, кейде баритон деп те аталады, саксофон тұқымдасына жататын төмен дыбысты мүйізді аспап. Бұл көбінесе конустық пішінді поршеньді клапанды жез аспап, жоғары дыбысты флюгельгорн және альт (тенор) горны сияқты, бірақ одан да таррақ саңылауға ие, ұқсас дыбысты еуфониядан айырмашылығы. Ол тромбон мен эвфония сияқты кең жиекті шашақ ауыздықты пайдаланады. Тромбон мен эвфония сияқты баритон горны да транспозициялық немесе транспозициясыз аспап ретінде қарастырылуы мүмкін. Ұлыбританияда баритон горны – қола оркестрлерінің стандартталған құрамының бір бөлігі. Концерттік музыкада көбінесе баритон деп белгіленген партиялар болады, бірақ бұл партиялар көбінесе еуфонияға арналған және орындалады. Баритон горны сонымен қатар, дыбыс ырғағы мен диапазонының ұқсастығына байланысты тромбонға арналған музыканы ойнай алады.

Құрылымы мен жалпы сипаттамалары

Баритон, тромбон мен эвфоний сияқты, 9 футтық мыс түтікше. Клапандар көбінесе поршеньді болады. Ол эвфоний сияқты негізінен конустық саңылаулы, бірақ эвфонийге қарағанда саңылауы тар. Саңылаудың кіші болуы оның дыбысын эвфонийдің жұмсақ дыбысына қарағанда анық етеді, сондай-ақ оған эвфонийдің қараңғы дыбысына қарағанда жарқыраған дыбыс береді.

Кілт

Баритон B концертіне келтіріледі, яғни ешқандай клапан басылмағанда аспап B гармониялық қатарының толық емес дыбыстарын шығарады. Баритон горнына арналған музыка бас кілтінде немесе скрипка кілтінде жазылуы мүмкін. Бас кілтінде жазылған баритон горны транспозицияланбайтын аспап болып табылады. Дегенмен, скрипка кілтінде жазылғанда, ол көбінесе транспозициялық аспап ретінде қолданылады, жазылған ноталардан бір тоғыздық интервал төменге транспозициялайды, сондықтан баритон үшін жазылған ортаңғы C концерттік B-ге (ғылыми нотация бойынша B2) дейін төмендейді, саусақтарды қою тәсілі кернейдегідей болады, бірақ октава төменірек естіледі. Ол көбінесе тенор тромбоны немесе эвфониум үшін жазылған партияларды орындау үшін қолданылады.

Ауқым

Баритон – қатардың тенорлық бөлігінің бір құрамы. Клапандары басылмаған екінші гармониясы – бас кілтінің екінші жолындағы (ғылыми нотация бойынша B2) B нотасы. Клапандары басылмаған сегізінші гармониясы – үш сызықты кілттің ортасындағы (B4) B нотасы. Шебер орындаушылар барлық клапандарды басып, аспаптың ең төменгі нотасы саналатын E2 екінші гармониясынан төменгі педальдік дыбыстарға, ал аспаптың диапазонының жоғарғы шегі саналатын B4-тен бірнеше жарты тон жоғарыға жете алады.

Түсі

Баритонның дыбысы тромбонның шағылысы мен эвфонияның көбірек серпінді дыбысының аралығында естіледі.

Баритонды мүйізді еуфониядан ажырату

Бартитонды мүйіз бен эвфоний екеуі де B гармониялық қатарының бірдей диапазондық өңдерін шығарады, екеуінің де негізгі түтігі тоғыз футқа жетеді. Бірақ баритон мүйізі эвфонийге қарағанда кішкенірек және цилиндр пішіндес тесікке ие, ал эвфоний конус пішіндес. Баритон мүйізі әдетте тығыз оралған және кішкенірақ резонаторға (қоңырау) ие, сондықтан ол жалпы алғанда кішкенірек және жеңіл, эвфонийдің берік, дөңгелек тембріне қарағанда "жеңіл" және тікелей дыбыс береді. Көптеген адамдар үш клапанды аспапты баритон, ал төрт клапанды аспапты эвфоний деп жаңылысады. Эвфонийлерде көбінесе төртінші клапан болады, ол 1 және 3 клапанды бірдей басудың жақсартылған интонациясымен ауыстырады. Төртінші клапанды тромбонның F-триггері сияқты қарастыруға болады, ол аспапты төменгі диапазонды кеңейту үшін қайта құрайды. Баритондарда төртінші клапан сирек кездеседі, бірақ оның болмауы – шешуші емес белгі. ХХ ғасырдың көп бөлігінде американдық мектептерде кең таралған "американдық баритон" аспабының алдыңғы жағында үш клапан және алға қарай иілген резонаторы (қоңырауы) болды. Бұл аспап шын мәнінде конус тәрізді цилиндрлік тесіктің араласуы болып табылады, бірақ ол нағыз эвфоний де, баритон да емес. Дегенмен, дирижерлер мен композиторлар оны біркелкі "баритон" деп атады. Симон Мантия, Хелен Харрелсон, Катрина Марзелла және Леонард Фальконе. Леонард Фальконе атындағы халықаралық туба және эвфоний фестивалі эвфонийде ойнауды армандаған музыканттар үшін маңызды орын, бірақ оның құрметіне аталған музыкант өзінің көптеген жазбаларында баритон мүйізін орындады. Трубашы Мейнард Фергюсон "Gospel John" әнінде және "Great Guns" әнінің тікелей орындалысындағы үш солисінің бірінде (қалған екеуі клапанды тромбон мен трубаны қамтыды) баритон мүйізін пайдаланды. Жапондық импровизациялық трубашы Тосинори Кондо кейбір концерттері мен жазбаларында (мысалы, Jazz Bunker) баритон мүйізін орындады, сондай-ақ саксофонист Ральф Карни (мысалы, Night on Earth) де орындады.