Кіріспе

Марсель Маустың 1925 жылғы мақаласы "Сый: Архаикалық қоғамдардағы алмасудың түрлері мен қызметтері" – француз социологы Марсель Маустың 1925 жылғы еңбегі. Ол өзара сыйлық беру және алмасудың әлеуметтік теорияларының негізі саналады.

Тарих

Маустың алғашқы еңбегі "Эссей на доне" деп аталды. "Бақытша қоғамдардағы алмасудың формасы мен себебі туралы эссе" (Forme et raison de l'échange dans les sociétés archaïques) деген атаумен 1925 жылы "L'Année Sociologique" журналында жарияланды. Бұл эссе кейіннен 1950 жылы француз тілінде қайта басылып, 1954 жылы Иан Каннисон, 1990 жылы У. Д. Холлз және 2016 жылы Джейн И. Гейер аударған ағылшын тіліне аударылды.

Аргумент

Маустың эссесі топтар арасындағы заттар алмасудың адамдар арасындағы қарым-қатынасты қалай құратынына назар аударады. Ол архаикалық қоғамдардың экономикалық тәжірибесін талдап, олардың өзара алмасуға негізделген ортақ және басты практикасы бар екенін анықтайды. Әртүрлі архаикалық және жергілікті қоғамдарда ол, қазіргі батыс қоғамдарының алмасу тарихы мен мәні туралы болжамдарына қарсы келетін дәлелдерді табады, олар оны салыстырмалы түрде жаңа ұғым және практика деп есептейді. Ол ертедегі алмасу жүйелерінің беру, алу және, ең маңыздысы, қайтару міндеттемелеріне негізделгенін көрсетеді. Бұл алмасу топтар арасында жүзеге асады, жеке тұлғалар емес, және ол "жалпы құбылыстардың" маңызды бөлігі болып табылады, ол тек байлық пен экономикалық мұқтаждықтармен ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік ынтымақпен белгіленетін одақтарды құруға көмектеседі, себебі "сыйлық" қоғамның барлық саласына еніп жатады. Сондықтан Маусс оны "толық әлеуметтік факт" деп атайды. Ол салыстырмалы әдіс қолданады, әлемнің әртүрлі елдеріндегі, әсіресе Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы халықтар туралы жарияланған зерттеулерді пайдаланады (әсіресе, полатч). Әр қоғамның сыйлық беру амалдарын зерттегеннен кейін, ол олардың арасында кейбір айырмашылықтар болғанына қарамастан, ортақ белгілерді табады. Ол осы әртүрлі дәлелдерден адам қоғамының негізін ұжымдық (жеке емес) алмасу практикасына негізделген негізге салады. Осылайша ол ағылшын либералдық ой-пікір дәстүрін, мысалы, утилитаризмді, адамдардың алмасу практикасын бұрмалау деп жоққа шығарады. Ол қорытындысында әлеуметтік әл-ауқат бағдарламалары заманауи нарықтық экономикада сыйлықтың моральдық принциптерінің кейбір аспектілерін қайта жаңғыртуы мүмкін деген пікірді білдіреді.

Ықпал

"Сыйлық" антропология ғылымында зор ықпал етті, онда өзара сыйласу мен алмасуды зерттейтін кең сала қалыптасқан. Ол сондай-ақ философтар, суретшілер және саяси белсенділерге, оның ішінде Жорж Батай, Жак Деррида, Жан Бодриярға, ал жақында Дэвид Грейбердің және теологтар Джон Милбанк пен Жан-Люк Марионның еңбектеріне әсер етті.