Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиядағы маңызды қоғамдық мәселелер бойынша дауыс беру
Votes on important public issues in Australia
Австралияда референдумдар (сондай-ақ, референдумалар) – сайлаушылардың белгілі бір ұсынысты мақұлдау немесе қабылдамау мүмкіндігі бар маңызды мәселелер бойынша өткізілетін қоғамдық дауыс беру болып табылады. Қазіргі қолданыста конституциялық емес мәселелер бойынша жүргізілетін сауалнамалар плебисциттер деп аталады, ал референдум термині Австралия Конституциясына өзгеріс енгізу үшін заңды түрде қажетті конституциялық өзгерістерге қатысты дауыс беру үшін ғана қолданылады. Дегенмен, бұрын бұл терминдер бір-бірін алмастырып қолданылған, мысалы, 1916 жылғы конституциялық емес Австралиялық әскери шақыру жөніндегі референдум және 2009 жылғы Батыс Австралиядағы күн режимін өзгерту жөніндегі референдум солардың мысалы. Референдумда дауыс беру сайлаушылар тізімінде тіркелгендер үшін міндетті, жалпы сайлауда дауыс беру міндетті болғандай. 2023 жылға дейін 45 жалпыұлттық референдум өткізілді, оның тек сегізі ғана мақұлданды. Осы сегіз референдумның барлығында, біреуін қоспағанда, екі партиялық қолдау болды. Бір бюллетеньде бірнеше референдум сұрақтары қойылатындықтан, Австралия халқы конституциялық түзетулер бойынша дауыс беруге барлығы 20 рет барды, оның 8-і федералды сайлаумен бірге өткізілді. Сонымен қатар, үш жалпыұлттық конституциялық емес плебисцит (екісі әскери шақыру туралы, біреуі ұлттық ән туралы) және бір пошта арқылы жүргізілген сауалнама (бір жынысты неке туралы) өткізілді.
In Australia, referendums (also spelt referenda) are public votes held on important issues where the electorate may approve or reject a certain proposal. In contemporary usage, polls conducted on non constitutional issues are known as plebiscites, with the term referendum being reserved solely for votes on constitutional changes, which is legally required to make a change to the Constitution of Australia. In the past, however the terms were used interchangeably, with the non constitutional 1916 Australian conscription referendum and the 2009 Western Australian daylight saving referendum being examples. Voting in a referendum is compulsory for those on the electoral roll, in the same way that it is compulsory to vote in a general election. As of 2023, 45 nationwide referendums have been held, only eight of which have been carried. Of those eight, all but one had bi partisan support. Since multiple referendum questions are often asked on the same ballot, there have only been 20 separate occasions that the Australian people have gone to the polls to vote on constitutional amendments—of which 8 have been concurrent with a federal election. There have also been three nationwide non constitutional plebiscites (two on conscription and one on the national song), and one postal survey (on same sex marriage).
Конституциялық ережелер
Конституцияның 128-бабы Конституцияға өзгерістерді халықтың дауысысыз жасауға болмайтынын белгілейді. Түзетуді қамтитын заң жобасын ең алдымен парламенттің екі палатасы немесе, белгілі бір шектеулі жағдайларда, парламенттің бір палатасы қабылдауы тиіс. Егер заң жобасы бір ғана палатада қабылданса, генерал-губернатор 128-баптың дауды шешу ережелеріне сәйкес, референдумды халыққа ұсыну туралы шешім қабылдауы керек. Бұл әдетте премьер-министрдің кеңесімен жасалады. Премьер-министр әдетте Өкілдер палатасын бақылайтындықтан, осы конвенцияның салдары Сенат мақұлдаған, бірақ Палата мақұлдамаған жағдайда халыққа референдум ұйымдастыруды дерлік мүмкін емес етеді. Конституцияны өзгерту туралы заң жобасы екі палатаның да мақұлдауына ие болса немесе дауды шешу ережелерін орындаса, заң жобасы сайлаушылардың мақұлдауына ұсынылады. Референдум 1984 жылғы Референдум (механизмдік ережелер) заңына сәйкес өткізіледі. Егер заң жобасы екі палатаның абсолютті көпшілігімен мақұлданса, Конституцияда оны сайлаушыларға қабылдануынан кемінде екі ай бұрын, бірақ алты айдан кешіктірмей ұсыну керек деп қарастырылған. Егер референдум белгілі бір штатқа маңызды әсер етсе (мысалы, оның шекаралары өзгерилсе немесе өкілдігі кемісе), сол штаттағы сайлаушылардың көпшілігі де өзгеріске келісуі керек. Референдум сұрағы мақұлданған жағдайда, түзету жобасы генерал-губернаторға патшалық келісімге ұсынылады.
Section 128 of the Constitution specifies that alterations to the Constitution cannot be made without a public vote. A bill containing the amendment must first be passed by both houses of parliament or, in certain limited circumstances, by only one house of parliament. If the bill has only been passed in one house, the governor general must, under the deadlock provision of section 128, then decide whether or not to submit the referendum to the people. By convention, this is done on the advice of the prime minister. Since the prime minister normally controls the House of Representatives, the effect of this convention is to make it virtually impossible for a referendum to be put to the people if approved by the Senate, but not the House. If the bill to alter the Constitution is approved by both houses or satisfies the deadlock provision, the bill is submitted to the electors for approval. The referendum is conducted according to the Referendum (Machinery Provisions) Act 1984. If the bill is approved by an absolute majority of both houses, the Constitution provides that it must be submitted to the electors no less than two months but no later than six months after passage. In circumstances where a state is significantly affected by a referendum (such as through an alteration of its borders or through a reduction of its representation), a majority of voters in that state must also agree to the change. When a referendum question is carried, the amending bill is presented for royal assent by the governor general.
Аумақтар
1977 жылғы референдумға дейін тек алты штаттағы сайлаушылар ғана референдумда дауыс бере алатын. 1977 жылғы түзету қабылданғаннан бері, территориялардың сайлаушылары референдумдарда дауыс беруге құқылы болды. Территориялардан түскен дауыстар қазір ұлттық есепке енгізіледі, бірақ территориялар штаттардың көпшілігін қажет ететін талаптар үшін штаттар ретінде есептелмейді. Конституциялық емес плебисциттер – үкімет тарапынан қалыпты заңнамаға қатысты мәселені шешу үшін, саяси тұрғыдан кеңес беру мақсатында немесе Конституцияға міндетті және бекітілген өзгерістер (қосымшалар) емес, ресми референдум сұрағын ұсынуға дайындық ретінде өткізіледі. Плебисциттерде қарапайым «иә» немесе «жоқ» сұрақтарынан өзге, әртүрлі нұсқалар ұсынылуы мүмкін. 2017 жылға дейін төрт жалпыұлттық плебисцит өткізілді. Конституциялық референдумдардан өзгеше, бұрынғы плебисциттерде дауыс беру міндетті емес, ерікті болды. 1998 жылы Говард үкіметі 1953 жылғы Ту туралы заңға өзгеріс енгізіп, Австралияның туын өзгерту үшін плебисцит өткізуді міндеттеді. Мұндай заңнаманың заңды күшіне ие болуы туралы пікірталас бар, және жаңа парламент кез келген уақытта осы заңнаманы өзгерте немесе жоюға құқылы.
Prior to the 1977 referendum, only electors in the six states could vote at a referendum. Since the 1977 amendment was carried, voters of the territories have been eligible to vote in referendums. Territory votes are now counted towards the national total but the territories do not count as states for the purpose of the requirement for a majority of states. Non constitutional plebiscites, are conducted by the government to decide a matter relating to ordinary statute law, an advisory question of policy, or as a prelude to the submission of a formal referendum question, rather than a binding and entrenched alteration (amendment) to the Constitution. Plebiscites can offer a variety of options, rather than a simple yes/no question. Four national plebiscites have been held as of 2017. Unlike in constitutional referendums, voting in previous plebiscites has been optional. In 1998, the Howard government amended the Flags Act 1953 to require a plebiscite to change the Flag of Australia. There is some debate over whether such legislation is legally enforceable, and a new parliament could simply amend or repeal the legislation at any time.
Жетістік деңгейі
Австралиялықтар конституциялық түзетулерге қатысты көптеген ұсыныстарды қабылдамады, федерация құрылғаннан бері оларға ұсынылған 45 референдумның тек 8-ін ғана мақұлдады. Референдум процесінің қиындығын атап өткен сол кездегі премьер-министр Роберт Мензис 1951 жылы былай деді: «Шындығында, Австралия халқынан референдум ұсынысына оң жауап алу – Геркулестің еңбектерінің бірі». 45 референдумның ішінде бес рет – 1937 жылы, 1946 жылы екі рет, 1977 және 1984 жылдары бір реттен – ұлттық «Иә» дауысы қол жеткізілді, бірақ штаттардың көпшілігін жеңе алмады. Осы жағдайлардың үшеуінде референдум үш штаттан көпшілік дауыс алды. Керісінше, штаттардың көпшілігі қолдағанмен, жалпы көпшілік дауыс жиналмаған жағдай әлі тумаған. 1937 жылдан басқа, онда Виктория және Квинсленд қана қолдаған, тек осы жағдайлар тұрақты үлгіні көрсетті: ең көп халқы бар Жаңа Оңтүстік Уэльс және Виктория штаттарында «Иә» дауысы, ал қалған штаттардың көпшілігі немесе барлығы «Жоқ» деп дауыс берді. Бұл референдумдардың қабылданбауының себебі, халық саны аз штаттардың, халық саны көп штаттарға қарсы дауыс беруіне байланысты болды. Дегенмен, бұл екінші заң сайлаушылардың қолдауына ие болмады. Сонымен қатар, 2013 жылы федералды үкіметтің жергілікті кеңестерді тікелей қаржыландыруына рұқсат беретін референдум өткізуге бағытталған заң қабылданды, бірақ үкімет дауыс беруге қатыспауды шешті.
Australians have rejected most proposals for constitutional amendments, approving only 8 out of 45 referendums submitted to them since federation. Noting the difficulty of the referendum process, then prime minister Robert Menzies said in 1951: "The truth of the matter is that to get an affirmative vote from the Australian people on a referendum proposal is one of the labours of Hercules." Of forty five referendums, there have been five instances – in 1937, twice in 1946, and once each in 1977 and 1984 – where a national Yes vote has been achieved but failed to win a majority of states. In three of these instances, the referendum received a majority in three states. The converse situation, where there is a majority of states but not an overall majority, has not yet occurred. Apart from 1937, in which Victoria and Queensland were the only two states in favour, only these cases have followed a consistent pattern: a Yes vote in the two most populous states, New South Wales and Victoria, and a No vote in most or all of the other states. The rejection of these referendums was due to the less populous states voting contrary to the most populous states. However, this second law was not approved by the electors. Additionally, legislation authorising a referendum to allow the federal government to directly fund local councils passed in 2013, however the government decided not to proceed with a vote.