Кіріспе

Құс түрі Ақ қаршыға (Pseudastur albicollis) – Accipitridae тұқымдасына жататын, тропикалық Жаңа дүниеде көбейетін жыртқыш құс. Ол көбінесе Бутеониналар кіші тұқымдасына жатқызылса да, осы топтың дұрыстығы күмәнді және қазіргі уақытта қаралып жатыр.

Сипаттама

Ересектің ұзындығы 46–56 см (18–22 дюйм) аралығында болады, қанаттары өте кең, басы, денесі және қанаттарының асты жағы ақ. Жоғарғы қанаттары қара, ал өте қысқа құйрығының жолағы кең ақ, қалған бөлігі қара. Мұраны қара, аяқтары сары түсті. Еркек және ұрғашы арасында айырмашылық шамалы, бірақ ұрғашылары еркектерге қарағанда ірілеу және ауыр болады – 840 г (1.85 фунт) салмақты ұрғашы, ал еркектің салмағы 650 г (1.43 фунт). Жасы кішкентай құстардың жоғарғы жағында көптеген қара дақтар болады, ал төменгі жағында қара жолақты ақшыл түс байқалады. Ақ қаршығаның дауысы – азапты әуеніне ұласатын «керуи» дыбысы.

Жүйелілік

Ақ сойқаны Джон Латэм сипаттады: 1787 жылы ағылшын тілінде «ақ мойынды сойқан» деп, ал 1790 жылы латын тілінде «Falco albicollis» деп атады, ал жергілікті жері «Кайенна» деп көрсетілді. 1850 жылы Эдвард Блайт «Falco pæcilonotus Cuvier» түрін типтік түр ретінде және «F. skotopterus Pr. Max.» түрін синоним ретінде пайдаланып, Pseudaster туысын құрды. Грей өзінің «Құстар туралы жинақ» еңбегінде оларды екеуін де Buteo туысына жатқызып, негізгі мәтінде B. albicollis және көрсеткіште B. pæcilonotus деп тізімдеді. Питерстің 1931 жылғы маңызды тізімі ақ сойқанды Кауптың Leucopternis туысына қосты, бес түршесін тізімдеді: L. albicollis albicollis, L. a. ghiesbrechti, L. a. costaricensis, L. a. occidentalis және L. a. polionota. 20 ғасырда кейбір авторлар occidentalis сұр арқалы сойқанын L. albicollis түршесі деп қарастырды, ал басқалары оны жеке түр деп мойындады. 2000 жылдардың басында Leucopternis полифилетикалық екені анықталды, ал 2012 жылы Америка орнитологтар одағы ақ сойқанды және оның туыстастарын бұрынғы Pseudaster атымен бөліп шығарды. ДНК талдауы P. a. albicollis түршесінің P. a. polionotus түршесімен туыс екенін, ал транс-андалық P. a. ghiesbreghti және P. a. costaricensis түршелері P. a. albicollis түршесіне қарағанда P. occidentalis түршесіне жақын екенін көрсетті. Зерттеушілер ақ сойқанның келемішті тукан, көкқұба, ақ кеуделі ормандағы торғай және үлкен тинаму сияқты бірнеше құс түрлерімен қоректенгенін анықтады. Бұл түр көбінесе тік өрлеп ұшып жүреді және әдемі әуедегі көріністер көрсетеді. Ол ағашқа үлкен таяқтардан ұя салады және әдетте бір қара дақты ақ-көк жұмыртқа салады. Эквадорда тамыз айының ортасында ұяда жұмыртқасы бар сойқан байқалды.