Кіріспе

Өлілер туралы әңгімелер – француз тіліндегі «Fantasmagoriana» кітабынан қысқартылып, анонимді түрде Сара Элизабет Утерсон аударған, және өзінің бір әңгімесін қосқан ағылшын қорқыныш әдебиетінің антологиясы. Ол 1813 жылы White, Cochrane and Co баспасынан шықты.

Өлеңдер

Өлгендердің әңгімелері Фантасмагория Неміс атауы Неміс дереккөзі Автор "Отбасылық суреттер" "Portraits de Famille" "Die Bilder der Ahnen" Cicaden, 1-том Апел "Тағдыр сәті" "L'Heure Fatale" "Die Verwandtschaft mit der Geisterwelt" Gespensterbuch, 1-том Лаун "Өлім маскасы" "La Tête de Mort" "Der Todtenkopf" Gespensterbuch, 2-том Лаун "Өлімді келін" "La Morte Fiancée" "Die Todtenbraut" Gespensterbuch, 2-том Лаун "Дауыл" N/A N/A N/A Утерсон "Көрініс шаштараз" "L'Amour Muet" "Stumme Liebe" Volksmärchen der Deutschen, 4-том Музаус N/A "Қайтып келген" "Der Geist des Verstorbenen" Gespensterbuch, 1-том Лаун N/A "Сұр бөлме" "Die graue Stube (Eine buchstäblich wahre Geschichte)" Der Freimüthige (газет) Клаурен N/A "Қара бөлме" "Die schwarze Kammer. Anekdote" Gespensterbuch, 2-том Апел

Тағдырдың белгілеген сағаты

Мария мен Амелия әпкелері Флорентина үшін уайымдайды, ол оларға қайтыс болған әпкесі Серафина туралы бір оқиға айтады. Серафина ұзақ уақыт бойы маңғызданып, көздері босқа қарайтын. Бір күні Флорентина Серафинаның терезеден баққа қарай қарап тұрғанын көрді. Флорентина сыртқа қараса, әкесі мен Серафина бірге келе жатқанын байқады. Флорентина әпкесін құшақтап алғанда, бақта әкесімен бірге жүргендей көрініс жоғалып кетті. Кейін Флорентина жоғарғы қабатқа киім шкафынан киім алу үшін шығады және көп уақыттан кейін қайтып келеді, беті сары. Ол жоғарыда өзінің жарқын нұсқасын (рухын) кездестіргенін айтады. Рух оған көп нәрсені болжайды. Оның бірі – ол сағат тоғызда өледі, және олай болады. Содан кейін Серафинамен кездесу туралы әңгімелескен әкесі жұмысынан кетуге мәжбүр болады (мүмкін бір скандалға қатысқандықтан) және Флорентинаға әпкесінің болжамы дұрыс екенін айтады. Ол осыны алдын ала сезген. Кейін ол ауырып, Флорентинаға әпкесі де осыны болжағанын айтады, және ол да сағат тоғызда өледі, солай болады. Өлер алдында Флорентинаға әпкесі үйленсе өлетінін айтады, сондықтан оған ешқашан үйленбеуін өтінеді. Мария мен Амелия оның графқа үйленетінін біледі, ал Флорентина сағат тоғызда өлетінін айтады. Олар сағат тоғызға келгенін көреді, Флорентина тұрады, есік өздігінен ашылады, ол әпкесі Серафинаның жарқын бейнесін құшақтап, сағат тоғыз соққанда, тағдыр сағатында өледі.

Өлімнің басы

Кальцоларо (аты Шрустер) өзінің орындаушылар тобымен полковник Кейлхолмның қонақ үйіне келеді. Ол қонақүйге келген себебі, ол өзінің туған қаласында және ол мұрасына қарай келеді. Оның әкесі мектеп мұғалімі болатын, ол жаңа ғана қайтыс болған еді. Пастор оған әкесі осы өмір салтын жоққа шығарғанын, оған мектеп мұғалімі болуды ұстанбағанын және бүкіл мұрасын туысы әйелге беріп қойғанын айтады. Кальцоларо өзінің талап-арызын жоққа шығарады. Киелхолм Кальцоларо қала тұрғындары үшін өнер көрсетер ме деп сұрайды, әсіресе ол тәжірибелі іш сөйлеуші ретінде белгілі. Ол келіседі және олар түн ортасында адам бас сүйегімен сахнаны орнатады, оны ол басқара алады және осылайша өлілермен "сөйлейді". Алайда, ол қылысына бас сүйегін тігеді, оны көтеріп, сөйлейді де, құлап қалады. Ол бас сүйегін көтергенде әкесінің бет-әлпетін көргенін айтады. Олар пастордың да ұйқысынан оянып қалғанын байқады. Пастор оянғаннан кейін, ол өзінің әкесінің бас сүйегін қолданғанын мойындайды, өйткені ол түн ортасында ата-анасының бас сүйегімен сөйлескен балалар олардың сөздерін еститінін естіген. Ол өлген әкесімен сөйлескеннен кейін, отрядтан кетіп, мектеп мұғалімі болады. Ол әйел туысына қарсы жарыстан бас тартады, уақыт өте келе олар ғашық болып, үйленуге келіседі. Бақшада жүргенде бір нәрсе олардың қолын біріктіреді және олар әкесінің дауысын естіп, "Құдай сіздің одақ батасын берсін" дейді және бәрі жақсы болатынын білді.

Өлім-Күйеу

Италиялық маркиз деп саналатын адам тойда Өлім қалыңдығы туралы әңгімесін айтады. Ида мен Хильдегард егіз қыздары бар графпен бірге тұрады (Хилдегард өз әпкесімен тек көкөніс туылған кездегі белгісімен ғана ерекшеленеді, ол қайтыс болды). Бір герцог, Марино, Идаға үйленгісі келіп, олармен бірге тұрады. Ол оны Парижде көріп, ғашық болғанын айтады. Әкесі оның ешқашан Парижге бармағанын айтады. Герцог оны көргенін айтады. Оның қызметшісі графтың вилласын және оны қайдан табуға болатынын айтып берді. Оның мойнында да көкөніс бар екен. Граф оның Хильдегарда екенін айтады және олар оның қабірін ашады, бірақ ол әлі де ішінде. Осы кезде маркиз графты танып, оның басқа әйелмен тұрмысқа шыққандығын есіне алады. Граф отбасына бұл келісімнің не болғанын мойындамайды. Маркиз ертегілерді айтуды жақсы көретіндіктен, графты мойындатуға тырысу үшін ертегі айтады. Бұл әңгіменің авторы Филиппо Кларамен тұрмысқа шығады, бірақ кейін Камиллаға ғашық болады. Клара Филипподан бас тартқанда өзін-өзі өлтіреді. Камилла мен Филиппоның үйлену тойы күні ол Клараның шіркеуге жасырын кіргенін және оған шабуыл жасағанын көреді. Ол өліп құлап түседі. Ақыры Марино мойындады, бірақ Ида ғашық болғандықтан, той жалғасады. Той Венецияда өтеді, бәрі де маска киіп жүр, өйткені карнавал. Бір қонақ, әдемі киім киген әйел, күдікті түрде тыныш, ал Иданың әкесі, граф, барлық адамдарға маскаларын алып тастауға бұйырады. Әйел ештеңе демеді, Мариноны көрсетіп, бөлмеден шығып кетті. Граф соңынан еріп келеді, бірақ ол жоғалып кетті. Тойда бәрі жақсы болады. Содан соң Ида мен граф билейді. Ол шаршап, кетеді. Бірақ бірден қайтып келіп, Мариномен би билейді де, онымен бірге ұйықтайтын бөлмеге кетеді. Айда келіп, барлық қонақтардың кетіп қалғанын көреді. Ол Мариноның қайда екенін сұрады. Ата-анасы қатты таңғалып, қыздың онымен бірге ұйықтайтын бөлмеге кеткенін айтады. Ол оларға әпкесі бөлмесіне барып, осы уақытқа дейін ұйықтап кеткенін айтады. Олар бәрі де бөлмеге жүгіріп барып, Мариноның жерге жығылып, қисылып жатқанын көрді. Маркиз қалаға барып, осы Өлім қалыңдық туралы бәрін біледі. Ол өзінің сүйіктісін жек көріп, өлтірген асыл әйел еді. Ол үйленуге дайындалғанда, оған өлген сүйіктісі аян беріп, кейін ол қайтыс болады. Содан бері ол ерлерді азғырып, өлтіру үшін ғашықтар кейпімен ел аралап жүр. Мариноның да көзіне түскендей болды. Ол Хильдегардтың өзіне қызын тартып алып, қызға қосылып жатқанын көрді. Әңгіме полиция маркизді тойда іздеп жүргенімен аяқталады. Ол қашып кетіп, қайтадан көрінбейді.

Дауыл

XVIII ғасырдағы Гасконияда күйеу жігіттің ағасының шатосында үйлену тойы өтеді. Айналасынан көптеген адамдар шақырылады, олардың ішінде бейтаныс адамдар да бар. Шато иесінің қызы Эмили, жақында ғана Гасконияға келген Валония гвардиясының испан офицерінің жесірі Изабелла де Нуньезбен дос болады. Кенеттен қатты дауыл тұрып, қонақтар таңға дейін шыға алмай қалады. Бұл жағдай Изабелланы қорқытады, бірақ Эмили Изабелламен бірге бөлмеде болуын сұрайды. Изабелла неге болса да келісіп, есікті құлыптап, Эмилиге өзі өлгеннен кейін ғана болған жайтты ешкімге айтпауға ант беруін талап етеді. Түн ортасында сағат соққанда, дауылға қарамастан, арба келгені естіледі, содан кейін бөлмеге қадамдар жақындап келеді, және құлыпталған есік ашылады. Эмили көп ұзамай көргеніне шыдамай есінен танып құлайды. Изабелла ертесіне таңертең кетеді, ал Эмили есінен танып жатыр. Дәрігер оны қайта тірілтеді, бірақ ол ауыр сырқатқа шалдығады. Ол осы оқиғаның мән-жайын айтады, бірақ Изабелланың құпиясын ашпайды, және бірнеше күннен кейін қайтыс болады. Изабелла да көп ұзамай "ұғымсыз қорқынышпен" қайтыс болады.

"Құран-барбарбаршы"

"Тұрқындар шаштаразы" оқиғасы XVI ғасырдағы Бремен қаласында өтеді. Мелхиор есімді бай саудагер күрт қайтыс болады, ал оның ұлы Франциск әкесінің мүлкін мұраға алады. Франциск мұрасын беймәлім жұмсайды. Францис көршісінің қызы, иірікші Мета есімді қызға көңіл білдіріп, ғашық болады. Францис байлыққа қайта қол жеткізіп, Метаның қолына ие болу үшін соңғы мүлкін сатады, ат сатып алып, саяхатқа шығады. Саяхатында Францис қамалға паналады, қамалдың әуесқойлар тарапынан қоршалғандығы туралы қауесеттерге қарамастан. Түн ортасында Францис оянып, қырқыштарын кеңейтетін шаштараздың әуесін көреді. Әуес Франциске ишара жасайды, ол оған бағынып, әуестің алдына отырады. Әуес "мойнына шаштараз алжапығын байлайды" және Францистің басынан барлық шашын қырып тастайды. Әуес бірдеңе қалап тұрғанын сезген Францис "әуесті креслоға отыруға шақырады", содан кейін Францис әуесті қырып тастайды. Бұл әуес өмірінде шаштараз болған, ал оның қожайыны жаңа келгендерге "әр түрлі зұлымдықтар" жасайтын, соның ішінде қонақтарға монша дайындап, содан кейін шаштаразға олардың сақалын және басын жақсылап қырып, оларды кенеттен "құттықтаумен және масқарамен" шығарып жіберетін. Бір киелі адам әуеске қарғыс айтып, оны қамалға тоқтатып, "ешкім шақырмастан немесе мәжбүрлеместен, сен басқаларға көптен берген нәрсені саған істеуге тиіс" дейді. Францис әуесті қарғыстан босатқаны үшін, әуес Франциске күзгі теңдік күні Бременге оралып, оған не істеу керектігін айтатын адамды күтуді бұйырады. Белгіленген күні Францис бір қаңғыбасқа кездеседі, ол Франциске "бір періште төсегімнің басында тұрды" және қаңғыбасқа көмілген қазынаны қайда табу керектігін айтқан түсі туралы айтады. Францис бұл жерді әкесіне тиесілі бақша ретінде таниды. Францис бақты қайта сатып алып, қазынаны табады. Байлығын қалпына келтірген Францис Метаға үйлену ұсынысын жасайды, ол оны қабылдайды.

Кейінгі басылымдар

Өлілер туралы әңгімелер де, Фантасмагория да 19 ғасырдың қалған бөлігінде екінші басылымдар алған жоқ, сондықтан 20 ғасырдың көп бөлігінде қол жетімді болған жоқ. Алайда кітаптар анонимді түрде басылып шықты, сондықтан әр түрлі жинақтарда жеке әңгімелер көп рет қайта басылды. 1825 жылы Хорас Уэлбидің "Өлім алдындағы белгілер" және "Шындықты растайтын көріністер" кітабында "Тұман" әңгімесі "Түн ортасындағы дауыл: (француз тілінен)" деген атаумен жарық көрді, сондай-ақ Уильям Чарлтон Райттың "XIX ғасырдың астрологы" кітабы да сол жылы жарық көрді; 1827 жылы Амброуз Мартеннің "Стенли ертегілері", түпнұсқа және таңдамалы кітабында "Жүде шаштараз", "Өлім басы", "Өлім қалыңдығы", "Құдайға ұнаған сағат" және "Тұман" әңгімелері кірді; 1832 жылғы 15 тамыздағы "Penny Story Teller" басылымында "Құдайға ұнаған сағат" жарияланды; Генри Томас Райлидің 1837 жылғы "Еуропалық көріністердің континенттік ландшафты" кітабында "Жүде шаштараз" әңгімесі "Бремен саудагері" деген атаумен жарық көрді; 1839 жылы "The Romanticist, and Novelist’s Library" журналының екінші томында "Жүде шаштараз" жарияланды; Роберт Беллдің 1843 жылғы "The Story Teller; or, Table Book of Popular Literature" кітабында "Жүде шаштараз" әңгімесі болды; 1840 жылдардағы "The Annual Pearl: Or, Gift of Friendship" жинағында "Тұман" жарияланды; Генри Ф. Аннерстің 1851 жылғы "Flowers of Loveliness: a Token of Remembrance" кітабының 1852 жылғы басылымында "Өлім басы" әңгімесі "Марсельдік құбыжық" деген атаумен жарық көрді, ол Бернард Боурингтің "The Cabinet of Literary Gems" кітабында қайта басылды; 1867 жылғы Мэри Диана Додстың "Tales of the Wild and the Wonderful" кітабында "Жүде шаштараз" әңгімесі жарияланды; Л. В. де Лоуренстің 1918 жылғы "The Old Book of Magic" кітабында "Тұман" әңгімесі "Түн ортасындағы дауыл" деген атаумен жарық көрді, ал соңғы жылдары Питер Хейнингтің 1972 жылғы "Great British Tales of Terror" жинағында "Жүде шаштараз" әңгімесі кірді. 1992 жылы Лондонның готикалық қоғамы доктор Терри Хейлдің (1957–) таныстырған және сәл түзетілген жаңа басылымын жариялады. 1994 жылы екінші басылым жарық көрді, бірақ ол тек пошта арқылы тапсырыс беру арқылы қол жетімді болды. Хейлдің нұсқасы 2003 жылы Archetypo Metaekdotiki баспасынан Никос Стампакистің грек тіліндегі аудармасын "Istories ton Nekron (Ιστορίες των Nεκρών)" деген атаумен алды. Грек тіліндегі басылым 1810 жылдардан бері кітап дүкендерінде қол жетімді алғашқы басылым болып табылады. 2005 жылы "Fantasmagoriana Press" баспасынан "Фантасмагорияның" алғашқы "толық" ағылшын тіліне аудармасы жарық көрді. Бұл басылымда ханым Юттерсон өз аудармасынан шығарған үш қосымша әңгіме кірді: "Le Revenant", "La Chambre grise" және "La Chambre noire" әңгімелерінің аудармалары, оларды Дей "Кеткеннің арбағы", "Сұр бөлме" және "Қара бөлме" деп атады. Сондай-ақ бұл кітапта А. Дж. Дейдің Мэри Шеллидің романын жазу алдында Германиядағы Бург-Франкенштейнге барғандығының ықтимал дәлелдерін келтіретін ғылыми мақаласы жарияланды. Алайда ол Юттерсонның француз аудармашысының алғы сөзін аудармайды және оның "L'Amour Muet" әңгімесінің қысқартылған аудармасын қайталайды. "Өлілер туралы әңгімелерден" екі әңгіме – "Отбасылық портреттер" және "Өлім қалыңдығы" – Терри Хейлдің рұқсатымен "Женева шеңберінде ең үлкен әсер қалдырған екі әңгіме" ретінде қайта басылып шығарылды және 2008 жылы Д. Л. Макдональд пен Кэтлин Шерфтің редакциялаған "The Vampyre and Ernestus Berchtold; or, The Modern Œdipus" жинағына енді.