Кіріспе

Бизнесте ақпараттық технологиялардың дамуына арналған модель. Өсу кезеңдері моделі – бизнес немесе оған ұқсас ұйымда ақпараттық технологиялардың (АТ) дамуын сипаттайтын теориялық модель. Ол 1970 жылдардың басында Ричард Л. Нолан жасаған, ал модельдің түпкілікті нұсқасы 1979 жылы «Гарвард Бизнес Шығармалары» журналында жарияланған.

Даму

Бұл екі мақала да алғаш рет Гарвард Бизнес Ревью журналында жарияланды. Алғашқы ұсыныс 1973 жылы жасалды және тек төрт кезеңнен құралды. 1979 жылы оның алты кезеңдік моделін толықтыру үшін екі қосымша кезең қосылды.

І кезең Іске қосу

Бұл кезеңде ақпараттық технология ұйымға алғаш рет енгізіледі. Ноланның 1973 жылғы мақаласына сәйкес, компьютерлер компанияларға екі себеппен енгізілген. Бірінші себеп – компанияның көлемі компьютерсіз әкімшілік процестерді орындау мүмкін болмайтын деңгейге жетуі. Сондай-ақ, бизнестің табысты болуы арнайы жабдықтарға ірі инвестициялар жасауды қажет етеді. Екінші себеп – есептеу қажеттіліктері. Нолан компанияның белгілі бір көлемін компьютер сатып алудың ең басты себебі деп атады. Персоналдың бұл технологиямен таныс болмауына байланысты, пайдаланушылар жаңа технологияға жақын араласпауға бейім. Бұл бастапқы бағдарламалық қамтамасыз етуді пайдалану оңай және орнату арзан, бұл компанияға айтарлықтай қаржылық үнемдеуді қамтамасыз етеді. Осы кезеңде IT бөлімі басшылық тарапынан көп назар көрмейді және "еркін" атмосферада жұмыс істейді.

Мұра

Сыншылар Ноланның моделі бірнеше кемшіліктері бар және сәл ескірген деген пікірде бірауыздан келіседі. Уақыт өте келе, Ричард Ноланның Өсу кезеңдері моделі нақты әлсіз тұстарын көрсетті. Дегенмен, көптеген адамдар бұл оның есептеу дамуы саласына жасаған жаңашыл көзқарасын төмендетпейді деп есептейді.

Сын

Талқыланған мәселе бюджеттегі өзгеріске басты назар аударумен және бір ғана айнымалының мұншама нәрсе үшін қолайлы белгі болып табылуының «ақылға қонымдылығымен» байланысты болды. Бұл жалғыз айнымалы ұйымдық орта немесе ұйымның оқу қисығы сияқты басқа айнымалылардың көрсеткіші болуы мүмкін, бірақ ол бүкіл модельдің жалғыз қозғаушы күші емес. Ноланның бастапқы тұжырымын дұрыс екенін көрсететін байланысы шамалы. Ричард Нолан өз моделінде есептеудің кезеңдер арқылы өсуіне түрткізетін күш – технологиялық өзгерістер екенін айтады. Кинг пен Крамер бұл тым жалпы деп санайды, себебі олар: «қарастырылуы және қабылдануы тиіс қосымша факторлар бар. Ең маңыздысы – технологиялық өзгерістерді қарастыруға және қабылдауға ыңғайлы жағдай жасайтын «сұраныс жағы» факторлары». Технологиялық өзгерістердің қажеттілігін анықтайтын көптеген қырлары бар. Белгілі бір жағдайларда қажет болмаса, өзгерістерге қол жеткізу мүмкін емес. Негірсіз өзгерістер артық шығындарға және процестің сәтсіздігіне әкелуі мүмкін. Соңында, өсу моделінің кезеңдері технологиялық өзгерістер арқылы анықталатын тікелей ұйымдық мақсаттарды қарастырады. Бұл пайдаланушының көзқарасынан қарағанда өте наив көрінуі мүмкін. Кинг пен Крамер былай дейді: «Ұйымдық мақсаттар ұйымдық актерлердің мінез-құлқына біркелкі және дәйекті нұсқаулар болып табыса ма, әлде ұйымдық актерлер арасындағы бәсекелестік пен қақтығыстардың нәтижесінде туындайтын динамикалық және өзгермелі мақсаттарға қарсы бағытталған ма?» деген сұрақ есептеу туралы әдебиетте кеңінен талқыланды. Ұйымдық мақсаттар өзгермейтін «біртекті» мақсаттар бола алмайды.