«Жердің көктемі» – Болеслав Прус жазған қысқа әңгіме. Польшаның саяси жағдайы мен «Nowiny» газетінің сәтсіздігінен туған пессимизмді көрсетеді. Пулавыдағы Сибиль ғимаратында өтеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Жердің қатқыры" (полякша: "Pleśń świata") – поляк жазушысы Болеслав Прустың ең қысқа микро әңгімелерінің бірі. Әңгіме 1884 жылдың 1 қаңтарында "Варшава курьері" (Kurier Warszawski) газетінің жаңа жылдық санында жарияланды. Бұл оқиға автордың өмірінде Польшаның саяси ахуалынан (тоғыз он жыл бұрын Польша-Литва одағының бөлінісі аяқталғаннан кейін Польша тәуелсіз мемлекет ретінде жойылған) және 1883 жылы Прус бір жылға жетпеген уақыт басқарған "Nowiny" (News) атты Варшава күнделікті газетінің сәтсіздігіне байланысты туған пессимизм кезеңіне сәйкес келеді.
"Mold of the Earth" (Polish: "Pleśń świata") is one of the shortest micro stories by the Polish writer Bolesław Prus. The story was published on 1 January 1884 in the New Year's Day issue of the Warsaw Courier (Kurier Warszawski). The story comes from a period of pessimism in the author's life caused by Poland's political situation (in which nine decades earlier, upon the completion of the Partitions of the Polish–Lithuanian Commonwealth, Poland had ceased to exist as an independent country) and by the 1883 failure of Nowiny (News), a Warsaw daily that Prus had been editing for less than a year.
Тақырып
Бұл оқиға Пулавыдағы ескі Чарториски иелігінің аумағында Сибилла ғибадатханасына жақын жерде өрбиді. Храмды 18-шы ғасырдың соңында ханшайым Изабела Чарториска музей және Польша-Литва одағының патриоттық ескерткіші ретінде салған. Ғибадатхананың қасында қап-қараға тоңған тас бар, ол белгілі бір сәтте керемет түрде жер шарына айналады. Бір жарым беттік шағын әңгімесінде Прус адам қоғамын жер бетін бағындыруға таласқан көбелектердің колонияларымен теңестіреді. Осылайша ол адамзат қоғамдары арасындағы тіршілік күресіне метафора ұсынады. Бұл тақырып Прустың соңғы маңызды – және жалғыз тарихи – романы «Фараон» (1895) және одан бұрынғы маңызды романы «Шеткі пост» (1886) романдарымен үйлеседі. Соңғысында поляк шаруасы Слимак («Құбыжық») өзінің шаруашылығын сақтап қалу үшін көршілес жерді сатып алып жатқан неміс қоныс аударушыларының ықпалына қарсы күреседі, олар үкіметтің этникалық поляк жерлеріне кеңейту саясатымен ынталандырылған. Прус «Жердің қабығы» әңгімесінде және «Фараон» романына жазған кіріспесінде қоғамды организм ретінде бейнелеу метафорасын Герберт Спенсердің социологиялық еңбектерінен алған, ол «тіршілікке ең лайықтылардың ие болуы» деген ұғымды ойлап тапқан және Прустың ой-өрісіне ең зор әсер еткен. Әңгіменің орны патриоттық мәнге ие, себебі Изабела мен Адам Казимеж Чарторискилер 18-шы ғасырда өз иеліктерін Польша тарихы мен мәдениетінің жетекші жеке орталығына айналдырған. Олар Сибилла ғибадатханасын Польша-Литва одағының музейі және ескерткіші ретінде арнады, ол олардың өмір бойында көршілес Ресей, Пруссия және Австрия империяларымен саяси жағдайдан шығарылған.
The story is set adjacent to the Temple of the Sibyl on the grounds of the old Czartoryski estate in Puławy. The Temple had been erected in the late 18th century by Princess Izabela Czartoryska as a museum and patriotic memorial to the late Polish–Lithuanian Commonwealth. Next to the Temple is a boulder, overgrown with molds, which at a certain moment magically transforms into a globe. In his one and a half page micro story, Prus identifies human societies with colonies of molds that contest the surface of the globe. He thus provides a metaphor for the competitive struggle for existence that goes on among human societies. This theme resonates with Prus's last major—and only historical—novel, Pharaoh (1895), and still more with his first major novel, The Outpost (1886). The latter depicts the struggle of the stolid Polish peasant Ślimak ("Snail") to hang onto his farmstead against the encroachments of German settlers who are buying up adjacent land, encouraged by their government's policy of expansion into ethnically Polish lands. Prus's metaphor of society as organism, which he uses implicitly in "Mold of the Earth" and explicitly in the introduction to his novel Pharaoh, was borrowed from the sociological writings of Herbert Spencer, who had invented the expression "survival of the fittest" and exerted the greatest influence on Prus's thinking. The story's setting carries a patriotic subtext, since Izabela and Adam Kazimierz Czartoryski had in the 18th century turned their estate into a leading private center of Polish history and culture. They had particularly dedicated the Temple of the Sibyl as a museum and memorial to the Polish–Lithuanian Commonwealth which had been, in their lifetime, partitioned out of political existence by the neighboring Russian, Prussian and Austrian empires.
Нысандар
1869 жылы 22 жасар Болеслав Прус ескі Чарториски мүлігінде құрылған Ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы институтында қысқа ғана оқыған. Осыған дейін ол балалық шағының бірнеше жылын Пулавы қаласында өткізген. "Жердің қалыбы" – Болеслав Прустың 19 ғасыр француз прозалық поэзиясынан шабыттанған бірнеше шағын әңгімелерінің бірі.
In 1869, 22 year old Bolesław Prus had briefly studied at the Agricultural and Forestry Institute that had been established on the old Czartoryski estate. Before that, he had spent several years of his early childhood in Puławy. "Mold of the Earth" is one of several micro stories by Bolesław Prus that were partly inspired by 19th century French prose poetry.