Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай сәулетінің дәстүрлі стиліндегі арка тәрізді қақпа.
Traditional style of Chinese architectural arched gateway
Пайфанг, сондай-ақ паилу деп те аталады, бұл Қытай сәулетінің дәстүрлі стилі болып табылады және көбінесе арка немесе қақпа құрылыстарында қолданылады.
A paifang, also known as a pailou, is a traditional style of Chinese architecture, often used in arch or gateway structures.
Этимология
Пайфан сөзі бастапқыда ежелгі Қытай қалаларының әкімшілік бөлінісі мен бөлімшелерінің ең жоғарғы екі деңгейін білдіретін жиынды термин болды. Ежелгі Қытайдағы қаладағы ең ірі бөлім – қазіргі ауданға тең келетін фанг. Әр фанг қабырғалармен немесе қоршаулармен қоршалған, оның қақпалары әр түн сайын жабылып, күзетілетін. Әр фанг бірнеше пайға бөлінді, бұл қазіргі (қала құрамына кірмейтін) ауылдық округке тең. Әр пай өз кезегінде бірнеше хутонгты (дарбазалы көшелерді) қамтитын аумақты қамтиды. Бұл қалалық әкімшілік бөлініс және бөлімшелер жүйесі Тан әулеті кезінде дамыған деңгейге жетті және одан кейінгі әулеттерде де жалғасты. Мысалы, Мин әулеті кезінде Пекин 36 фангқа бөлінген. Бастапқыда, пайфан сөзі фангтың қақпасын және ғимарат кешенінің немесе қаланың кіреберісін көрсететін белгіні білдірген; бірақ Сун әулеті кезінде пайфан таза декоративтік ескерткішке айналды.
The word paifang was originally a collective term for the top two levels of administrative division and subdivisions of ancient Chinese cities. The largest division within a city in ancient China was a fang , equivalent to a current day ward. Each fang was enclosed by walls or fences, and the gates of these enclosures were shut and guarded every night. Each fang was further divided into several pai , which is equivalent to a current day (unincorporated) community. Each pai, in turn, contained an area including several hutongs (alleyways). This system of urban administrative division and subdivision reached an elaborate level during the Tang dynasty, and continued in the following dynasties. For example, during the Ming dynasty, Beijing was divided into a total of 36 fangs. Originally, the word paifang referred to the gate of a fang and the marker for an entrance of a building complex or a town; but by the Song dynasty, a paifang had evolved into a purely decorative monument.
Тарих
Тан дәуірінде бұл екі бағаналы қақпа wutoumen деп аталды, себебі екі бағананың үстіңгі жағы қара бояумен боялған болатын. Wutoumen 6-шы дәрежеден жоғары лауазымды шенеуніктерге ғана арналды. Wutoumen құрылысы Сун дәуірінің орта кезеңіндегі Инжао Фаши еңбегінде стандартталған. Ол екі бағанадан және екі есіктен тұратын, көлденең балкамен бекітілген құрылым болды. Мин және Цин дәуірлерінде бұл қақпалар паилоу немесе паифан деп атала бастады, және олар көп бағаналы, көп қақпалы, үстінде үшбұрышты шатыры бар күрделі құрылымға айналды. Ең жоғары дәрежелісі – бес қақпалы, алты бағаналы, он бір үшбұрышты шатырлы паилоу болды. Паифан қақпаларының архитектурасы буддалық торана храмдарының қақпаларынан әсер алған деген болжам бар. Паифан қақпаларында көп қабатты шатырлар, түрлі тірек бағаналар және дәстүрлі қақпалар мен мұнараларға тән арка тәрізді пішіндер сияқты дәстүрлі қытай архитектурасының ерекшеліктері кездеседі.
During the Tang dynasty, it was called a wutoumen , because the top of the two posts were painted black. A wutoumen was reserved for officials of rank 6 or higher. The construction of wutomen was standardized in the Yingzao Fashi of the mid Song dynasty. It consisted of two posts and a horizontal beam forming a frame and two doors. By the Ming and Qing dynasties, it was called a pailou or paifang, and evolved into a more elaborate structure with more posts and gates, with a superstructural gable on top; the highest rank was a five gate six post eleven gable pailou. It has been theorized that the paifang gate architecture was influenced by Buddhist torana temple gates. Paifang have traditional Chinese architectural characteristics such as multi tiered roofs, various supporting posts, and archway shapes of traditional gates and towers.
Стиль
Пайфан түрлері әртүрлі. Олардың бірі – ағаш бағаналарды тас негіздерге орнату. Осы типтегі паифан әрқашан әдемі безендіріледі, бағаналары көбінесе қызыл түспен боялады, арқалықтары күрделі өрнектермен және қытай каллиграфиясымен әшекейленеді, ал шатыры түрлі-түсті плиткалармен жабылады, мифтік жандармен толықтырылады – тіпті қытай сарайы сияқты. Пайфанның тағы бір түрі – тас немесе кірпіштен тұрғызылған нағыз аркалар; қабырғалары боялған немесе түрлі-түсті плиткалармен безендірілуі мүмкін, ал аркалардың үстіңгі бөлігі ағаш аналогтарындай әшекейленеді. Тағы бір паифан түрі, көбінесе діни және зираттарда кездеседі, қарапайым ақ тас бағаналар мен арқалықтардан тұрады, шатыр плиткалары мен түрлі-түсті әшекейлемелері жоқ, бірақ шеберлер жасаған күрделі мүсіндермен назар аударады. Тағы бір түрі – Хан әулеті стиліндегі, екі үйлесімді мұнарадан тұрады, мысалы Бейхайдағыдай. Қытайдың шегінен тыс жерлерде паифан ұзақ жылдардан бері қытай кварталдарының символы болып табылады. Қытайдан тыс жердегі ең ірісі – АҚШ-тағы Достық аркасы, биіктігі 14 метр (47 фут), ені 23 метр (75 фут), ол 1986 жылы Вашингтон қаласының Чайнатаунындағы H және 7-ші көшелерде аяқталды. Еуропадағы ең үлкен паифан Ливерпульдегі Нельсон көшесінде орналасқан, ол 2000 жылы салынып, биік тұр. АҚШ-тағы алғашқы паифан 1915 жылы Сан-Францискода өткен Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесіндегі қытай павильоны үшін уақытша орнатылды, ал ең көнесі 1938 жылы Лос-Анджелестегі Хилл-стриттегі Қытай қаласының Батыс қақпасы ретінде орнатылды; ол 2005 жылдың қараша айында өзінің әріптесі – Қытай қаласының Шығыс қақпасымен (1939, №826) бірге қалалық тарихи-мәдени ескерткіштер тізіміне енгізілді. Оттаваның қытай кварталына кіреберістегі паифанды қытай суретшілері қытай материалдарын және техникаларын пайдалана отырып әшекейледі. Бұрын "Тазалық Пайфан" деп аталатын сыйлықтар қайтыс болған күйеулеріне адал болған жесірлерге беріліп, олардың адалдығын мадақтаған.
Paifang come in a number of forms. One form involves placing wooden pillars onto stone bases, which are bound together with wooden beams. This type of paifang is always beautifully decorated, with the pillars usually painted in red, the beams decorated with intricate designs and Chinese calligraphy, and the roof covered with coloured tiles, complete with mythical beasts—just like a Chinese palace. Another form of paifang is in the form of true archways made of stone or bricks; the walls may be painted, or decorated with coloured tiles; the top of the archways is decorated like their wooden counterparts. Yet another form of paifang, built mainly on religious and burial grounds, consists of plain white stone pillars and beams, with neither roof tiles nor any coloured decoration, but feature elaborate carvings created by master masons. Another form is in the Han dynasty style, and is two matching towers, such as in Beihai. Outside of China, the paifang has long been the symbol of Chinatowns. The largest outside of China is in the United States: Friendship Archway at 47 feet (14 m) tall and 75 feet (23 m) wide, completed in 1986 at H and 7th in Washington D. C.'s Chinatown. In Europe, the largest paifang spans Nelson Street in Liverpool, completed in 2000 and standing tall. The first paifang in the United States was raised in 1915 as a temporary installation for the Chinese pavilion of the Panama–Pacific International Exposition in San Francisco, and the oldest still standing was erected in 1938 for Los Angeles, Chinatown West Gate on Hill Street; it was listed as a city Historic Cultural Monument (#825) along with its counterpart, Chinatown East Gate (1939, #826) in November 2005. The paifang at the entrance to Ottawa's Chinatown was decorated by Chinese artists using Chinese materials and techniques. In the past, "Chastity Paifang" were given to widows who remained unmarried till death, praising what was seen as loyalty to their deceased husbands.