Кіріспе
Британдық медицина ғалымы және халықаралық мемлекеттік қызметкер сэр Дэвид Нуннес Набарро (26 тамыз 1949 жылы туған) – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының COVID-19 жөніндегі британдық арнайы өкілі. Ол халықаралық мемлекеттік қызметте мансап қуды, Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысының немесе Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Бас директорының кеңсесінде жұмыс істеді. 2020 жылдың ақпан айынан бері ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының Бас директорына COVID-19 пандемиясымен күресуге көмектесуде.
Sir David Nunes Nabarro (born 26 August 1949) is a British Special Envoy on Covid 19 for the World Health Organization. He has made his career in the international civil service, working for either the Secretary General of the United Nations or the Director General of the World Health Organization. Since February 2020, he has helped the DGWHO deal with the COVID 19 pandemic.
Ерте өмір және білім
Набарро – марқұм сэр Джон Дэвид Нуньес Набарроның ұлы, оның туысы марқұм сэр Джеральд Набарро, парламент депутаты болған. Ол бұрын Лондон университетінің колледж ауруханасында (UCH) және Миддлсекс ауруханасында консультант-эндокринолог қызметін атқарды. Ол Нортгемптонширдегі Оундл мектебінде оқыды және 1966 жылдың жазында мектепті бітірді. Мектеп пен университет арасындағы үзілісте Набарро қоғамдық қызметке ерікті болып қатысты. Ол бір жыл бойы Йорк қаласындағы «Youth Action» жастар ұйымын ұйымдастырды. Оның ерікті еңбегі туралы BBC телеарнасы деректі фильм түсірді. Набарро Оксфорд және Лондон университеттерінде оқып, 1973 жылы дәрігер дипломын алды. Ол Қоғамдық денсаулық сақтау факультетінің (FPH) мүшесі және Корольдік дәрігерлер колледжінің құрметті мүшесі (сонымен қатар, оның феллосы).
Ерте мансап
Набарро Солтүстік Иракта Save the Children ұйымында медициналық қызметкер болып жұмыс істеді, содан кейін қысқа мерзімге Ұлыбританияның Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне (NHS) қосылды. 1976-1978 жылдары Набарро Непалдың Дханкута ауданында аудандық балалар денсаулығы жөніндегі қызметкер болып жұмыс істеді. Кейін ол Лондон гигиена және тропикалық медицина мектебіне ауысты, ал 1982 жылы Оңтүстік Азиядағы Save the Children қорының аймақтық менеджері болды, кеңсесі аймақта орналасқан. 1985 жылы Ливерпуль университетінің медицина мектебінде халықаралық қоғамдық денсаулық сақтау бойынша аға оқытушы болып жұмыс істеді. 1989 жылы ол Найробиде орналасқан Шығыс Африкадағы денсаулық сақтау және халықты дамыту жөніндегі стратегиялық кеңесші ретінде Сыртқы істер министрлігінің (бұрынғы Халықаралық даму басқармасының бөлігі) қызметіне ауысты. Набарро кейіннен 1990 жылы Сыртқы істер министрлігінің (Лондон кеңсесі) басқармасында бас денсаулық сақтау және халықты қамту кеңесшісі лауазымын, ал 1997 жылы адам дамуының директоры (сонымен қатар бас денсаулық сақтау кеңесшісі) қызметін атқарды.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (1999-2005)
Набарро 1999 жылдың қаңтарында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына (ДДСҰ) «Малярияны жою» жобасының жоба жетекшісі ретінде қосылды, содан кейін 2000 жылдың наурызында Бас директор кеңсесіне атқарушы директор болып ауысты. Осы лауазымда ол екі жыл бойы Бас директор Гро Харлем Брунтландпен макроэкономика және денсаулық сақтау жөніндегі комиссия, денсаулық сақтау жүйелерін бағалау және СПИД, туберкулез және маляриямен күрес жөніндегі жаһандық қор құру сияқты мәселелер бойынша жұмыс істеді. Осы жұмыстың аясында ол 1999-2001 жылдары «Малярияға қарсы дәрілер» (Medicines for Malaria Venture) ұйымының директорлар кеңесінің мүшесі болды. Набарро 2003 жылы тұрақты даму және салауатты орта кластеріне ауысты және 2003 жылдың шілдесінде дағдарыс жағдайында денсаулық сақтау бойынша бас директордың арнайы өкілі болып тағайындалды. 2003 жылдың 19 тамызында түстен кейін Бағдадтағы Canal қонақ үйінде болған кезде ол бомбалаудан зардап шекті. Жарылыс 1991 жылдан бері Ирактағы штаб-пәтері ретінде осы қонақ үйді пайдаланған БҰҰ-ға бағытталған. Сонымен қатар, ол Суданның Дарфур аймағындағы дағдарысқа жауап беру операцияларының денсаулық сақтау саласына қолдау көрсетуді үйлестірді, сондай-ақ 2004 жылы Үнді мұхитында болған жер сілкінісі мен цунамиден зардап шеккен елдерге көмек көрсетті.
БҰҰ жүйесінің аға үйлестірушісі (2005-2014 жж.)
2005 жылдың қыркүйегінде Набарро Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымынан (ДДҰ) уақытша жұмысқа жіберілді және БҰҰ-ның бас хатшысы Кофи Аннан оны құс тұмауы және адам тұмауы бойынша БҰҰ жүйесінің аға үйлестірушісі етіп тағайындады. Бұл тағайындаманың мақсаты – БҰҰ жүйесінің құс тұмауы (кейде «құс грипі» деп те аталады) эпидемиясын бақылау бойынша жаһандық күш-жігерге тиімді және үйлесімді үлес қосуын қамтамасыз ету болды.
Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі үйлестіруші (2008-2014 жж.)
2009 жылдың қаңтар айында Набарро БҰҰ жүйесінің жаһандық азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі жоғары деңгейдегі жұмыс тобын (ЖЖТҚ) үйлестіруге жауапкершілікті қабылдады. ЖЖТҚ БҰҰ отбасының құрамындағы 23 түрлі ұйым, қор, бағдарлама және басқа да мекемелерді, сондай-ақ Бреттон Вудс институттарын, Дүниежүзілік сауда ұйымын (ДСҰ) және Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымын (ЭЫДҰ) біріктірді. Оларға азық-түлік және тамақтану қауіпсіздігі мәселелерін тұрақты, үйлестірілген және жан-жақты түрде шешу үшін ортақ стратегия әзірлеу міндеті жүктелді. Набарро 2014 жылы ЖЖТҚ үйлестірушісі лауазымынан кетіп, оның орнын Джузеппе Фантоцци басты.
Тамақ қозғалысының үйлестірушісі (20102015)
2010 жылдың қыркүйегінде Набарро Scaling Up Nutrition (SUN) қозғалысының үйлестірушісі болып тағайындалды. SUN үкіметтік шенеуніктерді, азаматтық қоғамды, БҰҰ-ны, донорларды, бизнес пен ғалымдарды бірлесіп тамақтану жағдайын жақсарту үшін біріктіреді. 2016 жылы ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) балалардың семіздігін тоқтату комиссиясының мүшесі болды (2013–2014 жылдары да мүшелік еткен).
Эболаға қатысты арнайы елші (2014-2015 жж.)
2014 жылдың тамызында Набарро БҰҰ Бас хатшысының Эбола жөніндегі арнайы елшісі болып тағайындалды, оның міндеті – БҰҰ жүйесінің Эбола індетін бақылауға бағытталған жаһандық күш-жігерге тиімді және үйлестірілген үлес қосуын қамтамасыз ету болды. Індет 2013 жылдың желтоқсанында Гвинеяның шалғай аймағында 2 жасар баланың қазасымен басталды деп саналады, бірақ 2014 жылдың наурызына дейін анықталған жоқ. Бірнеше ай бойы індет тарады. Бұл, зардап шеккен аймақтардағы денсаулық сақтау мамандары, мысалы, «Шекарасыз дәрігерлер» ұйымы сияқты, денсаулық сақтау және үкіметтік шенеуніктердің қате және кешіктірілген жауаптарының нәтижесі болды деп мәлімдеді. 2015 жылы берген сұхбатында, Эбола індеті толығымен бақылауға алынғаннан кейін, Набарро 2014 жылы Эболамен жұмыс істей бастағанда, «біздің үлкен ауқымдағы індеттің ортасында екенімізді түсіндім. Науқас адамдардың саны әр апта сайын екі есеге артты. Медициналық мекемелер толып кетті. Қоғамдық сана үмітсіздікке ұшырады» деді. Ол халықаралық қауымдастық індеттен маңызды сабақ алғанын қосты: «Бұл Эбола індетінен кейін әлем өзгеше болады, ол бұрынғыдан гөрі сенімді, толыққанды және азаматтарының әл-ауқатын қамтамасыз етуге қабілетті болады».
ДДСҰ-ның реформа жөніндегі консультативтік тобының төрағасы (2015-2016 жж.)
Набарро Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) іскерлік әрекетін жаңартуға, жаңарып келетін жағдайлар мен төтенше жағдайларға жауап беруді жетілдіру үшін жоғары деңгейдегі кеңесшілер тобын басқарды, топтың ұсынымдары негізінде есептер дайындады және оларды іске асыру жолдары бойынша кеңес берді.
Гаитидегі холераға БҰҰ-ның жауабының басшысы (2016-2017 жж.)
2016 жылы Набарро БҰҰ-ның Гаитидегі холера эпидемиясына жауап беруді басқаруға тағайындалды. 2010 жылы БҰҰ бейбітшілік сақтаушылары салдарынан тараған аурудан бері алты жыл ішінде 10 000-нан астам гаитилік қаза тапты. БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун БҰҰ-ның эпидемиядағы "аталуына" байланысты ұзақ күткен кешірім сұрағаннан кейін, Набарро БҰҰ мүше мемлекеттерінен Гаитидегі холераға қатысты Бас хатшы ұсынған "жаңа тәсілді" қаржыландыру үшін 400 миллион доллар жинау жөніндегі күш-жігерді үйлестірді. Набарро Гаитидегі холера дағдарысымен жұмыс істеуге тағайындалған БҰҰ-ның екінші өкілі болды. Педро Модрано Рохас бұрын холерамен күресу жөніндегі аға координатор болып қызмет еткен, бірақ 18 айлық мерзімі аяқталған соң, халықаралық қауымдастықтың "Гаитиде Батыс жарты шардың ең ірі эпидемиясы бар екенін мойындамауынан" көңілі қалғанын мәлімдеді. Набарроның күш-жігері де сәтті болмады – БҰҰ Бас хатшысы мен мүше мемлекеттердің қолдауы жетіспегендіктен, Набарро уәделенген 400 миллион доллардың тек 2,7 миллион долларын ғана жинап, оның орнына Жозетт Ширан тағайындалды, бірақ Ширан да Набарро сияқты кедергілерге тап болды.
Тұрақты даму және климаттың өзгеруі жөніндегі арнайы кеңесші (2016-2017 жж.)
2016 жылдың қаңтар айында Набарро БҰҰ-ның сол кездегі Бас хатшысы Пан Ги Мун тарапынан 2030 жылға дейінгі тұрақты даму жоспары бойынша арнайы кеңесші болып тағайындалды. Осы қызметінде Набарроның міндеттерінің бірі – Гаитиде 2010 жылдың қазан айында БҰҰ бейбітшілік сақшыларының салдарынан туындаған холера эпидемиясына БҰҰ-ның жауап шараларын үйлестіру болды. Эпидемия БҰҰ базасынан тазартылмаған, инфекциялық канализация елдің басты өзен жүйесіне құйылғаннан кейін басталды. 2016 жылдың тамызына қарай кем дегенде 10 000 адам қаза тапты және 800 000-нан астам адам ауырып қалды.
4SD қоры (2018 - қазіргі)
2018 жылы Дэвид Набарро мен Флоренс Ласбеннес Женевада 4SD қорына негіз салды. Қор тұрақты даму үшін қабілеттерге, жүйелерге және өзара әрекеттестікке бағытталған, сондай-ақ көшбасшыларға күрделі тұрақтылық сын-қатерлерінен өтуға қолдау көрсетеді.
Лондон Империал колледжінің профессоры (2018 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
2018 жылы ол Лондон Император колледжінің Ғаламдық денсаулық сақтау инновациялары институтында профессор болып тағайындалды, ал 2019 жылы хирург Ара Дарзи, Денхэм бароны Дарзимен бірге институттың бас директоры болып тағайындалды.
COVID-19 пандемиясы (2020 - қазіргі)
2020 жылдың 21 ақпанында ол ДДСҰ-ның COVID-19 пандемиясына жауап беру үшін тағайындалған алты арнайы елшінің бірі болды. 2020 жылдың қазан айында Набарро YouTube-тағы The Spectator бағдарламасына берген сұхбатында ДДҰ-ның COVID-қа ұлттық жауаптардағы карантинге қатысты жаңартылған ұстанымын атап өтті. COVID-19 жөніндегі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының арнайы елшісі ретінде Набарро былай деді: «Біз, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында, осы вирусты бақылаудың негізгі құралы ретінде карантинді қолдамаймыз. Қарантин тек сіздерге қайта ұйымдасуға, қайта топтасуға, ресурстарыңызды қайта бөлуге, шаршаған денсаулық сақтау қызметкерлерін қорғауға уақыт беру үшін қажет деп санаймыз, бірақ көбінесе біз одан аулақ болуды жөн көреміз». Ол карантинді «уақытша шара» ретінде және вирусты бақылаудың қосымша шарасы ретінде пайдалану керектігін, бірақ негізгі шара емес екенін айтты. BBC Radio 4 радиосына берген сұхбатында ол толыққанды ұлттық карантинге қарсы ескертіп, оны «экономикалық және әлеуметтік өмірге қатысты өте қатаң шектеу» деп сипаттады, ол вирусты уақытша тоқтата тұрады. Ол: «Сіздер оны негізгі құрал ретінде пайдаланғыларыңыз келмейді, және мен осы «негізгі» деген сөзді ерекше атап айтам, өйткені соңында вирусқа тұрақты қауіп ретінде мойын бұру, ауруды анықтап, оқшаулау мүмкіндігін сақтауды білдіреді». Оның сөздерін кейбіреулер ДДҰ карантинді қолдамайды деп түсіндірді. Алайда, ол олардың вирусты күресудің негізгі шарасы ретінде карантинді қолдамайтынын, керісінше, барлық үкіметтер үшін сенімді тест жүргізу, із кесу және оқшаулау жүйесін құру басымдық болуы керек екенін, сондай-ақ вирус жұқтырғандар мен олармен жақын байланыста болғандардың барлығы карантинге алынуын қамтамасыз ету қажеттігін, ал карантин – «жағдай нашарлағанда жүйенің қызып кетуін басуға арналған қосалқы шара» екенін атап көрсетті.