Кіріспе

Ұлы Ачех регентшілігі – Индонезияның Ачех провинциясының регентшілігі. Регентшіліктің аумағы 2 903,49 шаршы километрді құрайды және 2010 жылғы халық санауы бойынша 351 418 адам, 2015 жылғы халық санауы бойынша 391 870 адам, 2020 жылғы халық санауы бойынша 405 535 адам тұрды; 2023 жылдың ортасы бойынша ресми бағалау 435 298 адамды (208 110 ер адам және 217 180 әйел) құрады. Регентшілік Суматра аралының солтүстік-батыс ұшында орналасқан және провинциялық астана Банда Ачехті қоршап тұрады, оның көптеген қалалық елді мекендері Регентшілік аумағында жатыр. Сондай-ақ, Суматраның солтүстік ұшынан жақын орналасқан бірнеше аралдарды қамтиды, олар регентшілік құрамындағы Пуло Ачех ауданын құрайды. Регентшілік әкімшілігінің орталығы – Жанто қаласы.

Экономика

Ачех-Бесар ауданы гвоздика, мускат жаңғағы, пальма майы және күріш өндіреді, сондай-ақ жүгері, маниока, тәтті картоп және бұршақтар да аз көлемде өндіріледі.

Мұражайлар

Ачех-Бесар ауданында бірнеше мұражай бар. "Музей дан Румох Ачех" – Банда Ачех қаласында орналасқан мемлекеттік мұражай. Мұражайдың негізгі ғимараты дәстүрлі ачех үйінің стилінде салынған. Оны 1915 жылы голланд губернаторы Ван Сварт салғызған. "Музей Али Хасми" Ачехтің бұрынғы губернаторы және суретшісі Али Хасмидің жеке коллекциясын қамтиды, сондай-ақ ачехтің өткен ғалымдарының кітаптары, ежелгі керамика, Ачехке тән қару-жарақтар, әлемнің түкпір-түкпірінен әкелінген сыйлықтар және тағы да басқалары бар. "Музей Кәт Ньяк Диен" бастапқыда батыр Кәт Ньяк Диеннің үйі болған. Сеулава тауының етегінде орналасқан ежелгі Аби Танох кітапханасында маңызды қолжазбалар сақталған.

Ғибадат орындары

Индра Пури ескі мешіті Меданнан оңтүстікке қарай 20 шақырым жерде орналасқан. Индра Пури индуисттік патшалық болған және ислам келгенге дейін осы жерде ғибадат етілген. Кейін Сұлтан Искандар Муда ислам дінін халыққа енгізді. Халық исламды қабылдағаннан кейін бұрынғы храм мешітке айналдырылды. Мешіт алаңы 33,875 м² құрайды және Круэнг Ачех өзенінің жағасынан шамамен 150 метр қашықтықта орналасқан.

Қалған және қабірлер

Индра-Патра бекінісі Крунг Раяда, Банда Ачехтен 19 км қашықтықта орналасқан. Тарих бойынша, ол Индра Пури индус мемлекеті тұсында салынған, бірақ кейбір деректерде бұл қамал Ачех Даруссалам сұлтандығы кезінде португалдарға қарсы тұру үшін салынған делінеді. Бұл қамал Сұлтан Искендер Муда заманында өте маңызды рөл атқарды. Адмирал Малахаятиның мазары Банда Ачех қаласынан шамамен 32 км жерде орналасқан.

Әкімшілік бөлімшелер

Регенттік әкімшілік тұрғыдан жиырма үш ауданға (индонезия: kecamatan) бөлінген, олар 604 ауылды (индонезия: gampong) құрайды. Ауданның аумағы және 2010 жылғы және 2020 жылғы халық санағы бойынша халқы, сондай-ақ 2023 жылдың ортасына қарайғы ресми бағалаулар төменде тізімделген. Олар ыңғайлы болу үшін үш географиялық бөлімге топтастырылған, олардың әкімшілік маңызы жоқ. Кестеде сонымен қатар аудандық әкімшілік орталықтарының орналасқан жерлері, әр ауданның әкімшілік ауылдарының (gampong) саны және пошталық коды көрсетілген. КодУилайя Аудан атауы (kecamatan) Ауданы км2 Халық саны 2010 ж. Халық саны 2020 ж. Халық саны 2023 ж. ортасында Халық тығыздығы 2023 ж. ортасында Әкімшілік орталық Ауылдар саны Пошта коды 11.06.13 Пуло Ачех (a) 90.56 3,796 4,463 4,834 53.4 Лампуянг 1723991 11.06.08 Пеукан Бада (b) 36.25 15,462 22,654 24,070 664.0 Пеукан Бада 2623351 11.06.02 Лхокнга 87.95 14,874 16,927 17,932 203.9 Лхокнга 2823355 11.06.22 Леупунг 169.15 2,553 3,392 3,707 21.9 Леупунг 623353 11.06.01 Лхонг 149.03 9,093 9,860 10,444 70.1 Лхонг 2823354 Батыс бөлігінің жалпы саны 532.94 45,778 57,296 60,987 114.4 105 11.06.16 Кута Кот Глие 332.25 12,388 14,075 15,135 45.6 Лампакук 3223364 11.06.04 Сеулимеум 404.35 21,519 23,652 24,573 60.8 Сеулимеум 4723951 11.06.15 Кота Янто (Янто қаласы) 592.50 8,443 9,440 9,483 16.0 Кота Янто 1323918 11.06.14 Лембах Сеулавах (Сеулавах аңғары) 319.60 10,753 11,927 13,265 41.5 Ламтамот 1223952 Оңтүстік бөлігінің жалпы саны 1,648.70 53,103 59,094 62,456 37.9 104 11.06.09 Месид Рая 129.93 20,864 21,231 22,195 170.8 Круенг Рая 1323381 11.06.12 Даруссалам 38.43 22,633 22,834 24,076 626.5 Ламбаро Анган 2923374 11.06.20 Баитуссалам 20.84 16,590 22,943 25,176 1,208.1 Ламбада Лхок 1323373 11.06.11 Кута Баро 61.07 23,541 25,959 28,455 465.9 Пеукан Атеук 4723372 11.06.05 Монтасик 59.73 17,732 20,261 21,480 359.6 Монтасик 3923362 11.06.23 Бланг Бинтанг 41.75 10,723 11,811 12,649 303.0 Кот Меуража 2623360 11.06.03 Индрапури 197.04 19,975 22,372 24,166 122.6 Индрапури 5223363 11.06.17 Кута Малака 22.82 5,891 6,896 7,298 319.8 Самахани 1523365 11.06.06 Сука Макмур 43.45 13,905 15,488 16,748 385.5 Сибрех 3523361 11.06.18 Симпанг Тига 27.60 5,360 6,269 7,072 256.2 Круенг Мак 1823375 11.06.19 Дарул Камал 23.05 6,766 8,472 9,132 396.2 Пеукан Билуй 1423350 11.06.07 Дарул Имарах (c) 24.35 46,397 54,145 58,494 2,402.2 Лампеунеурут 3223352 11.06.10 Ингин Жая (c) 24.34 28,064 33,993 36,398 1,495.4 Ламбаро 5023371 11.06.21 Круенг Барона Жая (c) 6.96 14,096 16,471 18,516 2,660.3 Кот Ирие 1223370 Шығыс бөлігінің жалпы саны 721.36 252,537 289,145 311,855 432.3 395

Ескермелер: (a) Суматраның солтүстік-батыс ұшынан шығысқа қарай орналасқан аралдар тобын қамтиды, олардың ең ірілері Пулау Брух, Пулау Наси және Пулау Теуном. (b) Суматраның солтүстік-батыс ұшынан материкке жақын орналасқан кіші аралдарды қамтиды, бірақ Пуло Ачех ауданынан бұрынғыдан алыс. (c) 2023 жылдың ортасында 113,408 тұрғыны бар Банда Ачех қаласының оңтүстік жаққа орналасқан аудандарынан тұрады.

Руса аралы

Лхунг ауданындағы Руса аралы 2004 жылғы 26 желтоқсанда цунами соққанға дейін Руса (көпір) сияқты болды, бірақ қазір оның көп бөлігі шайылып кеткендіктен, аралдың пішіні өзгеріп, қошқардың жанығындай кішірейді. Арал Индонезияның шекараларын белгілеу үшін өте маңызды, себебі оның орналасқан жері Индонезияның ең батыс аралы болып табылады және TD175 негізгі нүктесі мен TR175 анықтамалық нүктесі орналасқан.

Бунта аралы

2004 жылы цунами болғаннан кейін, Пьюкан Бададағы Уджон Панку ауылынан дәстүрлі моторлы қайықпен 45 минуттық қашықтықта орналасқан Бунта аралында адамдар тұрмайды. Бүгінде кейбір адамдар аралды кокос плантациясы ретінде пайдаланады, бірақ олар Банда Ачехта тұрады. Цунами аралдағы барлық тірі ағзаларды жойғандықтан, қазір аралда құмырсқалар, маймылдар немесе жыландар жоқ. Арал «Hikayat di Ujung Pesisir» деректі фильмі арқылы танымал болды және кемпинг жасауға өте ыңғайлы, бірақ онда ешқандай жабдық жоқ, сондай-ақ қарапайым снорклингпен айналысуға болады.