Кіріспе
Хаунс Милл қанысты оқиғасы (сондай-ақ Хаунс Милл қанысты оқиғасы) 1838 жылдың 30 қазанында Миссури штатының Ливингстон округынан шыққан қарақшылар тобы мен әскерлік жасақ Крукред өзені шайқасынан кейін Миссури штатының шығыс Калдвелл округындағы мормондық қонысқа шабуыл жасаған кезде болды. 1838 жылғы Миссуридегі мормон соғысының ең қанды оқиғасы болып табылатын бұл оқиғаны Соңғы күндердің қасиеттілері қозғалысының мүшелері ұзақ жылдар бойы еске алады. "Хаун" деген жазу қанысты оқиғаға немесе оның болған диірменге сілтеме жасағанда жиі қолданылса да, диірменнің иесі заңды құжаттарда "Хаун" деп жазған. Хаун – Германиядан Канадаға көшіп келгендердің ұлы, олар Нью-Йорк штатында қоныстанды, сол жерде Якоб дүниеге келді. Якоб Мормонның Миссуриге көшіп келген шағылысқан кезеңде Миссуриге көшіп келіп, диірмен салды, бірақ ол мормон болған жоқ. Дегенмен, 1838 жылдың қазан айына қарай Шоал-Крик өзенінің жағасында шамамен 75 мормон отбасы тұрды, олардың 30-ға жуығы Хаунс Милл мен Джеймс Хьюстонның ұстаханасының жанында орналасқан.
The Hawn’s Mill Massacre (also Haun’s Mill Massacre) occurred on October 30, 1838, when a mob/militia unit from Livingston County, Missouri, attacked a Mormon settlement in eastern Caldwell County, Missouri, after the Battle of Crooked River. By far the bloodiest event in the 1838 Mormon War in Missouri, it has long been remembered by the members of the Latter Day Saint movement. While the spelling "Haun" is common when referring to the massacre or the mill where it occurred, the mill's owner used the spelling "Hawn" in legal documents. Hawn was the son of German emigrants to Canada, who resettled in New York, where Jacob was born. While Jacob moved to Missouri and founded the mill around the same time as the Mormon migration to Missouri, he was not a Mormon. However, by October 1838 there were approximately 75 Mormon families living along the banks of Shoal Creek, about 30 of them in the immediate vicinity of Hawn's Mill and the James Houston blacksmith shop.
Қазалау
30 қазанда сағат 16:00 шамасында милиция қауымға кірді. Қауымның басшысы Дэвид Эванс шапанын желбіретіп, бейбітшілікке шақырып, милицияға қарай жүгірді. Милицияның жақындап келе жатқанын сезген соң, Иса Массихтің соңғы күндерінің әйелдері мен балаларының көпшілігі оңтүстікке қарайғы орманға қашып кетті, ал ер адамдардың көпшілігі темір шеберханаға бет бұрды. Ғимараттың құрылысы ерекше осал болды, себебі арасы кең орналасқан қабырғалар шабуылдаушыларға ішке оқ атуға мүмкіндік берді. Милиция 100-ге жуық мылтықпен оқ жаудырып, ешқандай жеңілдік көрсетпегендіктен, шеберхана өлім тұзағына айналды. Шабуыл 30-60 минутқа созылды. Алғашқы шабуылдан кейін жараланғандар мен қарсылық көрсетпегендер атып өлтірілді. Милиция мүшелері шеберханаға кіріп, 10 жасар Сардиус Смит, 7 жасар Алма Смит (Аманда Барнс Смиттың ұлдары) және 9 жасар Чарльз Меррик теміршінің үскірігінің астында жасырынып отырғанын тапты. Алма мен Чарльз атып өлтірілді (Чарльз кейіннен қайтыс болды), ал "Кэрролл округынан Глаз" деген атпен танылған милиция мүшесі Сардиустың "бас сүйегіне мылтығын тіреп, басының жоғарғы бөлігін атып түсірді". Кейін Уильям Рейнольдс бұл өлтіруді: "Бітелер құтырларды тудырады, егер ол тірі қалғанда, мормон болар еді" деп ақтады. Бенджамин Льюис (33) бастапқыда Дэвид Льюис фермасына жерленген, кейіннен эксгумацияланып, жергілікті зиратқа көшірілді; Чарльз Меррик (9) кейін қайтыс болып, басқа жерге жерленді; ал Хирам Эбботт (25) кейін әкесінің үйіне көшіріліп, онда қайтыс болды. 240 милиция мүшесінің төртеуі жараланды, бірақ ешқайсысы қаза болған жоқ. Ливингстон тұрғыны Джон Харт қолға жараланды. Джон Ренфроудың бас бармағы атып алынды. Дэвис округының тұрғыны Аллен Ингландтың жамбасына ауыр жарақат келді. Дэвис округының тұрғыны Джейкоб С. Роджерс кішісі, Натан Кинсман Найтпен жамбасынан атып жарақаттанды.
Салдары
Бұл қырғыннан кейін Фило Диббл былай деп мәлімдеді: "Жозеф бауырлас диірмен иесі Хаун арқылы сол жерде тұратын бауырластарға Фар-Уэстке келуді бұйырған еді, бірақ Хоун бұл хабарды жеткізбеді". Дэвид Льюис былай дейді: "Бізге пайғамбар Жүсіп диірменнен шығып, Фар-Уэстке баруды кеңес берген еді, бірақ бізді алдаған елшіміздің арқасында біз мұны түсінбедік, себебі елшіміз Жүсіпке: "Диірменде не істеуіміз керек?" - деді, Жүсіп: "Барлығыңды жинап, Фар-Уэстке келіңдер". "Не?" - деді елші, оның аты Джейкоб Хоун, диірменнің иесі, - "Диірменді тастап, өртеуіміз бе? Біз оны сақтап қала аламыз деп ойлаймыз". Жүсіп: "Егер сақтай алсаңдар, онда қалауыңша істей беріңдер" - деді. Елші қайтып келіп, егер біз диірменді сақтай алатын болсақ, онда Жүсіптің кеңесі осы еді, ал егер сақтай алмайтын болсақ, Фар-Уэстке бару керек деді. Біз бұл нәрсенің көрсетілгенін қарап, диірменді сақтап қалуға тырыспасақ, қорқақтарға ұқсаймыз деп ойладық. Олар бейбітшілікке келіскендіктен, үйлерімізді жинап алудың қажеті жоқ деп ойладық, себебі Жүсіптің кеңесі бізді осылай етуге шешім қабылдағанын білмедік". Хоун Джозеф Смиттен Фар-Уэстке көшіру туралы нұсқау алған, бірақ бұл нұсқауды Хоунның диірменіндегі басқаларына жеткізбеген. Смит бұл туралы былай деп жазды: "Бүгінге дейін Құдай маған ақыл сұраған адамдарды құтқару үшін даналық берді. Менің кеңесімді ұстанған ешкім өлтірілген емес". Ол сондай-ақ, егер оның кеңесіне құлақ асып, оны орындаса, Хоунс-Миллдегі бейкүнә адамдардың өмірін сақтап қалуға болатынын жазды. "Мен сендердің Құдайларыңмын және жүректері таза және Миссури жерінде өлтірілген бауырларыңның барлығын құтқарамын", - деді Раббы. Капитан Нехемия Комстоктың Ливингстон жасағы диірменді үш аптаға жуық уақыт бойы басып алып, мормондарды мазалап, тонады. 1838-1839 жылдардың қысында өмір күнделікті тіршілік үшін күреске айналды. Көптеген отбасылар Иллинойсқа қалған қасиеттілермен бірге көшіп баруға мүмкіндік болғанша бірігіп тұрды. Мормон емес Харрисон Севир, бұқаралық топқа қосылудан бас тартып, мормондармен бірге кетті. Джейкоб Хоун Орегонға көшіп, Ямхилл округінің алғашқы қоныс салушысы болды. 1941 жылы Миссури штатының Коугилл қаласынан келген П. Э. Гастино мырза, жердің иесі, бұрынғы округ шенеунігі Гленн Сетцер мырзаға ескерткіш орнатуға және 13 шілдеде шара өткізуге рұқсат берді. 2012 жылға дейін қырғын болған жерді Мәсіх қауымы тарихи орын ретінде сақтап келді. 2012 жылдың мамырында соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі Мәсіх қауымынан жерді және Фар-Уэст зиратын сатып алғаны туралы хабарланды.
Сурет салу өнерінде, ойын-сауық және БАҚ-та
Хаун-мыл трагедиясы 1977 жылғы америкалық «Бригам» фильмінде бейнеленді, бұл американдық діни қайраткер Бригам Янгтың өмірбаяны. Фильмді Том Макгоуэн режиссерлік етіп, сценарийін Филип Йордан жазған. Оқиға сондай-ақ «Мұра: Мормон саяхаты» (1993) атты соңғы күнгі қасиеттілердің фильмінде, әрі Hulu телеарнасының «Жұмақтың туы астында» (2022) сериалында көрсетілді.
as well as in the Hulu series, Under the Banner of Heaven (2022).