Стивен патшаның өмірбаяны немесе Англия тарихының анархия дәуірі

Кіріспе

NOTOC Стивен патшаның істері немесе Стивен актілері немесе Gesta Regis Stephani – анонимді автор жазған, Англия королі Стивен және оның туысы, император Матильда (император Мод деп те аталады) арасындағы күресті баяндайтын 12 ғасырдың ортасындағы ағылшын тарихы. Бұл Англия тарихындағы осы кезеңнің негізгі деректерінің бірі болып табылады. Кейбір тарихшылар осы еңбектің авторы 1136-1166 жылдар аралығында Бат епископы болған Роберт Батт (немесе Льюс Роберт) болуы мүмкін деп санайды. Gesta Stephani алғаш рет 1619 жылы Парижде, кейіннен жоғалып кеткен Лаон епископтық кітапханасындағы қолжазбадан жарияланды. Жақында Валенсиен қалалық кітапханасында толық қолжазба табылды, ол жақын орналасқан Виконн аббаттығынан алынып келген. Латын тіліндегі мәтін 120 тараудан тұрады және Стивен патшаның билігіндегі Анархия дәуірін сипаттайды, Генрих II патшаның таққа отыруымен аяқталады.

Бастапқы және авторлық

Геста Стефани екі кітаптан тұрады және тарихшы Р. Х. С. Дэвис Стефанның билігінің алғашқы он екі жылы – бірінші кітапты құрайтын – шамамен 1148 жылы жазылған, ал Генрих II таққа отырғанға дейін жазылған кейінгі жазба 1153 жылдан кейін жазылған деп санайды. Дэвис мәтіндерде аталған жерлерді зерттеді және олардың көпшілігі Англияның оңтүстік-батысында екенін анықтады; Бристоль мен Баттың егжей-тегжейлі сипаттамалары, сондай-ақ оларға қатысты сыни пікірлер автордың Батта немесе оның жанында жазған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл К. Р. Поттердің «аймақтық байланыстың нақты белгісі жоқ» деген тұжырымына қайшы келеді. Алайда, Дэвис елдің басқа аймақтарындағы жазушылардың жылнамаларымен салыстыру Гестада оңтүстік-батысқа қатысты айқын бейімділік бар екенін көрсетті, оны тек оңтүстік-батыста жазған Вильгельм Мальмесберидің еңбегімен салыстырған тарихшылар байқамаған. Гестаның авторы белгісіз. Ричард Хоулетттің 1886 жылғы мәлімдемесіне сәйкес, автор монастырьдан емес, және Дэвис осы тұжырыммен келісті, себебі автор жергіліктік бейімділікті көрсеткенімен, Эксетер, Лондон, Певенси және Бедфорд туралы білімі оның көп саяхаттаған адам болғанын көрсетеді. Бірақ ол көшпенді емес еді, оның жазбалары Англияның солтүстігі мен шығысы, сондай-ақ осы аймақтардағы белгілі барондық отбасылар туралы ақпараттың жетіспеушілігін көрсетеді. Ол оңтүстік-батыспен байланысты де Трейси отбасы сияқты салыстырмалы түрде маңызсыз барондардың ерліктеріне артық көңіл бөлді. Автор ғалым болған сияқты, оның еңбегінде әдеби эффект үшін күндер мен артық деректер жоқ, ал ортағасырлық латын тіліндегі эквиваленттеріне қарағанда, лауазымдар мен шені атау үшін классикалық терминдер қолданылған. Ғалымдар оның Винчестер епископы Генрих Блуаның қолдаушысы болғанына келіседі. Алайда, тарихшылар олардың нақты қарым-қатынасы туралы пікірлерде келіспейді: Хоулетт автордың Генридің капелланы болғанын ұсынды, бірақ Дэвис Гестада Генриге берген сындылық бұл мүмкін емес деп санайды. Дэвис оның орнына, оның жазу стиліне, жазған оқиғаларға және барған жерлеріне қатысты көзқарастарына сүйене отырып, ол епископ болған деп болжайды; ол автордың Бат епископы Роберт болуы мүмкін екенін айтады. Роберт Бартлетт оның автор болғанын, ал Хашкрофт оны «немесе оған жақын біреу» жазғанын мәлімдейді. Алғашқы қолжазба зардап шегіп, кейбір беттері оқылмайтын, мәтінде үзілістер болған. Екінші қолжазба Валенсиендегі қалалық кітапханада табылған және бастапқыда Викойн аббаттығынан шыққан; ол түпнұсқа қолжазбаның барлық мазмұнын қамтиды, бірақ Стефанның билігінің соңына дейін жазбаны жалғастырады.

The Gesta Stephani was written in two books and historian R. H. C. Davis believes that the first twelve years of Stephen's reign—which comprise book I—were written in about 1148, while the subsequent account, taken up to the accession of Henry II, was written after 1153. Davis examined the places named in the texts and found that most of them were in the South West of England; unusually detailed descriptions of Bristol and Bath, as well as scornful comments about the former, suggest that the author may have been writing in or near Bath. This contrasts with an earlier statement by K. R. Potter that there is "no clear indication of any local attachment". However, Davis points out that comparisons with the chronicles of other writers based elsewhere in the country reveal considerable south west bias in the Gesta, which had been overlooked by historians who compared it only with the account of William of Malmesbury, who was also writing in the south west. The authorship of the Gesta is not known. According to Richard Howlett, writing in 1886, the author was not from a monastery, and Davis agreed with this in his analysis of the author, because, while he does show a local bias, his knowledge of Exeter, London, Pevensey and Bedford all show that he was a man who travelled. Nonetheless, he was not an itinerant, and his writing reveals little knowledge of the north or East of England or the leading baronial families in those parts of the kingdom, while he placed too much emphasis on the exploits of relatively minor barons associated with the south west, including the de Tracy family. The writer appears to have been a scholar, and his work omits dates and extraneous detail for the sake of literary effect, while employing classical terms to offices and positions rather than their Mediaeval Latin equivalents. Scholars agree that he was a supporter of Henry of Blois, Bishop of Winchester. However, historians differ over their exact relationship: Howlett suggested the author was Henry's chaplain, but Davis believes that the criticism he gave to Henry in the Gesta makes this unlikely. Davis instead suggests that he was a bishop, based on his style of writing, his perspectives on the events he writes about and the places he visited; he goes further to speculate that it may have been Robert of Lewes, Bishop of Bath, who was the author. Robert Bartlett states that he was "perhaps" the author and Hushcroft writes that it was written either by him "or someone close to him". was damaged, with some pages illegible, and included gaps in the text. The second manuscript was discovered in the Municipal Library at Valenciennes and was originally from the Abbey of Vicoigne; it includes all of the original manuscript's content, but carries on the work until the end of Stephen's reign

Жарияланым

Gesta Stephani қолжазбасы он жетінші ғасырдың басында Лаон епископының кітапханасында табылды және алғаш рет 1619 жылы Парижде француз тарихшысы Андре Дюшене (1584–1640) Historia Normannorum Scriptores Antiqui еңбегінде жарияланды. Бұл еңбекке Gesta Stephani қолжазбасының толық көшірмесі, 926–975 беттерде басылған. Ол кезде ол толық болмады, мәтінде төрт үзіліс болды, Екінші кітаптың соңы жоғалған еді, ал кейбір беттері оқылмайтын деңгейде зақымдалған. Дюшене қайтыс болғаннан кейін ол қолжазба жоғалып кетті. 1955 жылы бұл нұсқаны К. Р. Поттер аударды және «Нельсонның ортағасырлық мәтіндері» басып шығарды, доктор А. Л. Пулдің (1889–1963) жазған талдауы қоса берілді. 1976 жылы Оксфорд университетінің баспасы оны қайта басып шығарды, сонымен қатар Р. Х. С. Дэвис (1918–1991) жаңа кіріспе жазды, ал Майнорс та үлес қосты.

Басылымдар

Душене, Андре, ред. (1619). Нормандар тарихының ежелгі жазбалары. Париж. OCLC 461091103. Сеуэлл, Ричард Кларк, ред. (1846). Геста Стефани. Лондон: Ағылшын тарихи қоғамы. OCLC 2200275. Форестер, Томас, ред. (ауд.) (1853). Хантингдондық Генрихтің жылнамасы, сондай-ақ, Стивен патшаның істері. Лондон: Генри Г. Бон. OCLC 16745036. Хаулет, Ричард, ред. (1886). Стивен, Генрих II және Ричард I патшалықтарының жылнамалары. Роллс сериясы, iii. Поттер, К. Р. (ауд.), ред. (1955). Геста Стефани. Лондон: Томас Нельсон және ұлдары. OCLC 504607315. Поттер, К. Р. (ауд.), ред., Дэвис, Р. Х. К. (кіріспе) (1976). Геста Стефани. Оксфорд: Оксфорд университетінің баспасы.