Жорген Моэ: Норвегиялық халық ертегілерінің жинаушысы және ақыны
Jørgen Moe
Жорген Моэ: Норвеж халық ертегілерін жинаған фольклоршы, ақын, епископ (1813-1882). «Норвеж халық ертегілері» еңбегімен танымал. Биографиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиялық фольклоршы, ақын және епископ (1813–1882)
Norwegian folklorist, poet and bishop (1813–1882)
Йорген Энгебретсен Мое (22 сәуір 1813 – 27 наурыз 1882) – норвегиялық фольклоршы, епископ, ақын және жазушы. Ол ең көп танымал «Норвегиялық халық ертегілері» (Norske Folkeeventyr) жинағымен, оны Петер Кристиан Асбьёрнсенмен бірлесіп редакциялаған. Сондай-ақ, 1874 жылдан 1882 жылы қайтыс болғанға дейін Кристиансанд епархиясының епископы қызметін атқарды.
Jørgen Engebretsen Moe (22 April 1813–27 March 1882) was a Norwegian folklorist, bishop, poet, and author. He is best known for the Norske Folkeeventyr, a collection of Norwegian folk tales which he edited in collaboration with Peter Christen Asbjørnsen. He also served as the Bishop of the Diocese of Kristianssand from 1874 until his death in 1882.
Өмірбаян
Йорген Энгебретсен Мое Рингерике ауданындағы Холе коммунасындағы Øvre Moe шаруашылығында дүниеге келген. Ол жергілікті шаруа және саясаткер Энгебрет Олсен Моның ұлы болды. Ол Асбьёрнсенмен алғаш рет Нордерхов пасторлығында емтиханға дайындалып жатқанда танысты және олардың фольклорға ортақ қызығушылығы бар екенін білді. 1841 жылдан бастап Мо әр жазда Норвегияның оңтүстік бөлігін аралап, таулы аймақтарда тұратын халықтан дәстүрлер мен әңгімелер жинады. 1845 жылы ол Норвегия әскери академиясының теология профессоры болып тағайындалды. Алайда Мо ұзақ уақыттан бері дін қызметкері болуға ниеттенген еді және 1853 жылы ол осы қадамды жасады. Ол Кродшерадтағы Ольберг шіркеуі мен Сигдалдағы Холмен шіркеуінің тұрақты шапаланы болды, бұл лауазымды 10 жыл бойы атқарды. Мо лирикалық өлеңдеріне қатысты сыншылардың назарына лайық, олардың кішкентай жинағы 1850 жылы жарық көрді. Мо жазудың "объективті" болуын, яғни эгоны баяндаудан шығаруын маңызды деп есептеді. Дегенмен, ол өзінің шығармаларында әдеби эстетиканы құруға және сақтауға тырысты. Ол көптеген түпнұсқа өлеңдер жазбады, бірақ оның кішкентай кітабында көптеген нәзік және жаңа туындыларды табуға болады. Мо сонымен қатар балаларға арналған әдемі прозалық әңгімелер жинағын жариялады: I Brønden og i Tjernet (Құдық пен Кіршіксіз көлде), 1851; және En liden Julegave (Шағын Рождестволық сыйлық), 1860. Асбьёрнсен мен Мо көркем прозаның ұсынысқа лайық стиліне ие болды. Көбінесе күш-қуат Асбьёрнсеннен, ал сүйкімділік Модан келді, бірақ олардың бірге жазудың ұзақ тәжірибесінен олар дерлік бірдей әдеби өрнектерді қабылдады. Мо 1873 жылы Святого Олафа орденінің рыцарі болып тағайындалды және 1881 жылы 1-ші дәрежелі крест командирі болды. 1882 жылдың қаңтар айында денсаулығының нашарлауына байланысты ол епархиясынан кетіп, келесі наурыз айында қайтыс болды. Оның ұлы Мольтке Мо әкесінің фольклор және ертегілер саласындағы жұмысын жалғастырып, Христиания университетіндегі бұл пәннің алғашқы профессоры болды.
Jørgen Engebretsen Moe was born at the farm of Øvre Moe in the municipality of Hole in the traditional district of Ringerike. He was the son of local farmer and politician Engebret Olsen Moe. He first met Asbjørnsen while the two were preparing for exams at Norderhov Rectory and soon found they had a shared interest in folklore. Starting in 1841, Moe traveled almost every summer through the southern parts of Norway, collecting traditions and stories from the people living in the mountainous areas. In 1845, he was appointed professor of theology in the Norwegian Military Academy. However, Moe had long intended to take holy orders, and in 1853 he did so. He became a resident chaplain in Krødsherad at Olberg Church and Holmen Church in Sigdal, positions that he held for 10 years. Moe has a special claim on critical attention in regard to his lyrical poems, of which a small collection appeared in 1850. Moe felt strongly that writing should be "objective," in the sense that it removed the ego from the narrative. Still, he strove to build and maintain a literary aesthetic in his work. He wrote little original verse, but in his slender volume are to be found many pieces of exquisite delicacy and freshness. Moe also published a delightful collection of prose stories for children, I Brønden og i Tjernet (In the Well and in the Tarn), 1851; and En liden Julegave (A Little Christmas Present), 1860. Asbjørnsen and Moe had the advantage of an admirable style of narrative prose. It was usual that the vigor came from Asbjørnsen and the charm from Moe, but it seems that from the long habit of writing in unison they had come to adopt almost precisely identical modes of literary expression. Moe was appointed Knight of the Order of St. Olav in 1873 and was made commander of the 1st cross class in 1881. During January 1882, he resigned his diocese due to failing health, and he died the following March. His son, Moltke Moe, continued his father's work in folklore and fairy tales and became the first professor of the subject at Christiania University.
Норвегия мәдениетінің әсері
Питер Кристен Асбьорнсенмен бірге Йорген Моның норвегия мәдениетіне тигізген әсері зор болды. Норвегиялықтар үшін Асбьорнсен мен Мо есімдері дәстүрлі халық ертегілерімен астасып кеткен, дәл Гримм ағайындыларының есімі неміс ертегілерімен байланысты болғандай. Олар тек норвегия ертегілерінің байлығын жинап қана қоймай, оларды сақтап, жалпы оқырмандарға бейімдеп берді, сонымен қатар норвегия тілінің дамуына да үлес қосты. Басқа елдерде де бай халық әдебиеті болғанымен, норвегиялықтар өздерінікінің, Асбьорнсен мен Моның еңбегінің арқасында, ең түпнұсқа және бай әдебиеттердің бірі екенін жиі айтады. Олардың еңбегі норвегиялықтардың ұлттық ерекшелігінің маңызды бөлігін құрайды. Аскеладден (Күлбай), өзінің шығармашылығы мен тапқырлығы арқасында әрқашан ханшайым мен патшалықтың жартысын жеңіп алатын кейіпкер, норвегиялықтардың типикалық бейнесі саналады. Оның кейбір өлеңдері әлі де құрметпен еске алынады, әсіресе оларға жазылған әндердің әуені үшін. Ал оның шіркеудегі жетістіктері қазір көбінесе ұмытылған, тек жергілікті жерлерде ғана еске алынады.
Together with Peter Christen Asbjørnsen, the impact of Jørgen Moe on Norwegian culture was enormous. To Norwegians, the names Asbjørnsen and Moe have become synonymous with traditional folk tales, the way the name Brothers Grimm is associated with German tales. Not only did they collect and secure parts of the wealth of Norwegian fairy tales and edit them for common readers, but in doing this, they also contributed to the development of the Norwegian language. Even if other countries have a rich folk literature, Norwegians will normally claim that theirs, through the work of Asbjørnsen and Moe, is one of the most original and rich. Their work constitutes a very important part of Norwegian identity. Askeladden (Ash Boy), a character whose creativity and resourcefulness always wins him the Princess and half the Kingdom, is seen as something typically Norwegian. Some of his works of poetry are still cherished, not least because of the tunes set to them. His achievements in the Church are now mostly forgotten, except locally.
Рингеррайт музейі
Рингерикс мұражайы – Бускеруд округінің Холе және Рингерике муниципалитеттерінің аймақтық мұражайы. Рингерикс мұражайы Хонефосс қаласында бұрынғы Нордерхов пасторханасы орналасқан жерде орналасқан, осы жерде Асбьёрнсен мен Мое алғаш рет кездескен. Қазіргі таңда бұл Рингерике аймағының жергілікті мұражайы болып табылады және Асбьёрнсен мен Моеге қатысты естеліктер жинағын қамтиды. Мұражай Йорген Моеге тиесілі жеке заттардың жинағымен де белгілі. 1930 жылдары Йорген Моенің қызы Мари Мо Йорген Моенің жеке үйінен бірнеше жүз заттан тұратын сыйлық жасады.
Ringerikes Museum is the regional museum for the municipalities of Hole and Ringerike in Buskerud county. Ringerikes Museum is located in Hønefoss at the site of the former Norderhov rectory where Asbjørnsen and Moe first met. It is now the local museum for the Ringerike region and contains a collection of Asbjørnsen and Moe memorabilia. The museum is also noted for its collection of the private belongings of Jørgen Moe. In the 1930s, Marie Moe, Jørgen Moe's daughter, provided a gift consisting of several hundred objects from Jorgen Moe's private home.