Йоханнес Худде: Амстердам қаласының әкімі, математик және су шаруашылығының дамуына қосқан үлесі
Johannes Hudde
Йоханнес Худде (1628-1704) – Амстердам қаласының мэрі, математик және Голланд Ост-Индія компаниясының басқарушысы. Су тазалығын арттыру, деңгей өлшеу жүйесін құруға үлкен үлес қосты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Йоханнес (ван Ваверен) Худде (23 сәуір 1628 - 15 сәуір 1704) – 1672 – 1703 жылдар аралығында Амстердамның бургомистрі, математик және Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының губернаторы болған. Амстердамның "burgemeesterі" ретінде қала арналарын жоғары толқын кезінде тазартуды және қаланың ластанған суын, "секретен" деп аталатын, арналарға емес, қала сыртындағы шұңқырларға бұруды бұйырды. Ол сондай-ақ қаланың сумен жабдықталуы және оның төңірегіндегі гигиенаны жақсартуға ықпал етті. "Худде тастары" қаладағы бірнеше жерде жазғы су деңгейінің ең жоғары шегін белгілеу үшін қолданылған белгі тастары еді. Кейіннен олар "НАП" – бүкіл Еуропа бойынша су деңгейін өлшеуге қолданылатын жүйеге негіз болды.
Johannes (van Waveren) Hudde (23 April 1628 – 15 April 1704) was a burgomaster (mayor) of Amsterdam between 1672 – 1703, a mathematician and governor of the Dutch East India Company. As a "burgemeester" of Amsterdam he ordered that the city canals should be flushed at high tide and that the polluted water of the town "secreten" should be diverted to pits outside the town instead of into the canals. He also promoted hygiene in and around the town's water supply. "Hudde's stones" were marker stones that were used to mark the summer high water level at several points in the city. They later were the foundation for the "NAP", the now Europe wide system for measuring water levels.
Математикалық жұмыс
Худде Лейден университетінде құқық білімін оқыды, бірақ ұстазы Франс ван Шутеннің ықпалымен математикаға көшті. 1654 жылдан 1663 жылға дейін ван Шутеннің басшылығымен жұмыс істеді. Рене Декарттың "La Géométrie" (1637) еңбегі аналитикалық геометрияға француз тілінде кіріспе берді, ал латын тілі сол кезде ғылымның халықаралық тілі болып табылды. Шутен және оның студенттері, оның ішінде Худде, Йохан де Витт және Хендрик ван Хьюрет 1659 жылы "La Géométrie" еңбегінің латын тіліне аудармасын жариялады. Әрбір студент осы жұмысқа өз үлесін қосты. Худденің үлесі Худде ережелерін сипаттап, максимумдар мен минимумдарды зерттеуге арналды. Худде Барух Спиноза, Кристиан Гюйгенс, Иоганн Бернулли, Исаак Ньютон және Лейбницпен хат алмасты. Ньютон мен Лейбниц Худде туралы көп рет айтты және оның кейбір идеяларын өзінің шексіз кіші есептеулерге қатысты жұмыстарында пайдаланды.
Hudde studied law at the University of Leiden, but turned to mathematics under the influence of his teacher Frans van Schooten. From 1654 to 1663 he worked under van Schooten. La Géométrie (1637) by René Descartes provided an introduction to analytic geometry in French, whereas Latin was still the international language of science. Schooten and his students including Hudde, Johan de Witt and Hendrik van Heuraet published a Latin translation of La Geometrie in 1659. Each of the students added to the work. Hudde's contribution described Hudde's rules and made a study of maxima and minima. Hudde corresponded with Baruch Spinoza and Christiaan Huygens, Johann Bernoulli, Isaac Newton and Leibniz. Newton and Leibniz mention Hudde many times and used some of his ideas in their own work on infinitesimal calculus.