1966 жылғы БҰҰ Бас Ассамблеясы қабылдаған экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық келісімшарт
International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights
Халықаралық экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы келісім (ICESCR) – БҰҰ құжаты, адам құқықтарын қорғайды. Мақұлдау, қағидалар, мониторинг.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясының 1966 жылғы қарарымен қабылданған келісім
Covenant adopted in 1966 by United Nations General Assembly resolution
Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық келісім (ЭӘМҚ) – Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы (БҰҰ) 1966 жылғы 16 желтоқсанда БҰҰ қарары 2200А (XXI) арқылы қабылдаған көпжақты шарт. Ол 1976 жылғы 3 қаңтарда күшіне енді. АҚШ-ты қоса алғанда, тағы төрт ел келісімге қол қойған, бірақ оны ратификацияламаған. ЭӘМҚ (және оның Факультативтік протоколы) Адам құқықтары жөніндегі халықаралық билльге, Адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясына (АЖДД) және Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пактіге (АҚПП), соның ішінде оның бірінші және екінші Факультативтік протоколдарына кіреді. Келісімді БҰҰ Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитеті бақылайды.
The International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESCR) is a multilateral treaty adopted by the United Nations General Assembly (GA) on 16 December 1966 through GA. Resolution 2200A (XXI), and came into force on 3 January 1976. A further four countries, including the United States, have signed but not ratified the Covenant. The ICESCR (and its Optional Protocol) is part of the International Bill of Human Rights, along with the Universal Declaration of Human Rights (UDHR) and the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR), including the latter's first and second Optional Protocols. The Covenant is monitored by the UN Committee on Economic, Social and Cultural Rights.
Жаратылыс
ICESCR адам құқықтарының жалпыға ортақ декларациясын қалыптастырған процестің бастауында тұр. 1945 жылы Сан-Франциско конференциясында "Адамның қажетті құқықтары туралы декларация" ұсынылып, ол Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылуына себеп болды, ал Экономикалық және әлеуметтік кеңеске оны жасау жұмысы тапсырылды. Бұл аталған жұмыс конвенцияның екі жеке келісімге бөлінуіне әкелді, "біреуі азаматтық және саяси құқықтарды, екіншісі экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарды қамтиды". Екі келісімнің де мүмкіндігінше ұқсас қағидаларды қамтуы тиіс болды және олар бірдей уақытта қол қоюға ашық болды. Бірінші құжат Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімге, ал екіншісі Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық келісімге айналды. Бұл жобалар 1954 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясына талқылау үшін ұсынылып, 1966 жылы қабылданды.
The ICESCR has its roots in the same process that led to the Universal Declaration of Human Rights. A "Declaration on the Essential Rights of Man" had been proposed at the 1945 San Francisco Conference which led to the founding of the United Nations, and the Economic and Social Council was given the task of drafting it. These eventually caused the convention to be split into two separate covenants, "one to contain civil and political rights and the other to contain economic, social and cultural rights." The two covenants were to contain as many similar provisions as possible and be opened for signature simultaneously. The first document became the International Covenant on Civil and Political Rights, and the second the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. The drafts were presented to the UN General Assembly for discussion in 1954 and adopted in 1966.
Еңбек құқықтары
Пактың 6-бабында әркімнің өз еркімен таңдаған немесе қабылдаған жұмыс арқылы күнкөріс табу мүмкіндігі ретінде танылған еңбек құқығы бекітілген. Тараптар осы құқықты қорғау үшін «тиісті шаралар» қабылдауы тиіс, соның ішінде техникалық және кәсіптік білім беру, тұрақты экономикалық дамуға бағытталған экономикалық саясат және, әрі қарай, толық жұмыспен қамту. Бұл құқық тараптардың тең мүмкіндікпен жұмысқа орналасуына кепілдік беруді және жұмысшыларды әділетсіз түрде жұмыстан айырудан қорғауды білдіреді. Олар жұмыс орнында дискриминацияға жол бермеуі және әлсіз топтарға қолжетімділікті қамтамасыз етуі керек. Жұмыстың еркін таңдалуы немесе қабылдануы тиіс екендігі, тараптардың мәжбүрлі және бала еңбегін тыйым салуын талап етеді. Пактың 6-бабында көрсетілген жұмыс лайықты жұмыс болуы керек. Бұл Пактың 7-бабында нақты анықталған, онда әркімнің «әділ және жағдайлы» еңбек жағдайларына құқығы бар екені танылады. Бұл жағдайларға әділ жалақы, тең жұмыс үшін тең төлем, жұмысшылар мен олардың күткендеріне лайықты өмір сүруді қамтамасыз етуге жеткілікті мөлшерде болуы; қауіпсіз еңбек жағдайлары; жұмыс орнында тең мүмкіндіктер; жеткілікті демалыс және бос уақыт, соның ішінде шектеулі жұмыс уақыты және тұрақты, ақылы демалыс кіреді. 8-бапта жұмысшылардың кәсіподақтар құруға немесе оларға қосылуға және ереуілге шығу құқығы танылады. Дегенмен, бұл құқықтар қарулы күштердің, полицияның немесе мемлекеттік басқарушылардың мүшелері үшін шектелуі мүмкін. Бірнеше тарап осы бапқа қатысты ескертулер жасады, олардың конституцияларына сәйкес түсіндіруге мүмкіндік берді (мысалы, Қытай, Мексика) немесе кәсіподақ құқықтарын өрт сөндірушілер сияқты топтарға шектеуді кеңейтті (мысалы, Жапония). Тараптар адамдарды ауру, мүгедектік, аналық, еңбекке байланысты жарақаттар, жұмыссыздық немесе қарттық сияқты тәуекелдерден қорғау үшін әлеуметтік сақтандырудың кейбір түрін ұсынуға міндетті; сондай-ақ, аман қалғандарды, жетімдерді және денсаулық сақтауға қолжеткізе алмайтындарды қамтамасыз етуге және отбасыларға жеткілікті көмек көрсетуге міндетті. Мұндай жүйеден алынатын пайдалар жеткілікті болуы керек, барлығына қолжетімді болуы керек және дискриминациясыз ұсынылуы керек. Пактың талаптары схеманың түрін шектемейді, жарналық және жарнасыз жүйелерге, сондай-ақ қоғамдық және өзара көмекке негізделген жүйелерге рұқсат етіледі. Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитет осы құқықты іске асыруда тұрақты проблемалар бар екенін және оған қолжетімділіктің өте төмен деңгейін атап өтті. Франция және Монако сияқты бірнеше тараптар әлеуметтік жәрдемақы алу үшін тұру талаптарын белгілеуге мүмкіндік беретін ескертулер жасады. Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитет мұндай шектеулер пропорционалды және ақылға қонымды болған жағдайда ғана рұқсат етеді.
Article 6 of the Covenant recognizes the right to work as defined by the opportunity of everyone to gain a means of sustenance by means of freely chosen or accepted work. Parties are required to take "appropriate steps" to safeguard this right, including technical and vocational training and economic policies aimed at steady economic development, and ultimately full employment. The right implies parties must guarantee equal access to employment and protect workers from being unfairly deprived of employment. They must prevent discrimination in the workplace and ensure access for the disadvantaged. The fact that work must be freely chosen or accepted means parties must prohibit forced or child labour. The work referred to in Article 6 must be decent work. This is effectively defined by Article 7 of the Covenant, which recognises the right of everyone to "just and favourable" working conditions. These are in turn defined as fair wages with equal pay for equal work, sufficient to provide a decent living for workers and their dependants; safe working conditions; equal opportunity in the workplace; and sufficient rest and leisure, including limited working hours and regular, paid holidays. Article 8 recognises the right of workers to form or join trade unions and protects the right to strike. However, it allows these rights to be restricted for members of the armed forces, police, or government administrators. Several parties have placed reservations on this clause, allowing it to be interpreted in a manner consistent with their constitutions (e. g., China, Mexico), or extending the restriction of union rights to groups such as firefighters (e. g., Japan). It requires parties to provide some form of social insurance scheme to protect people against the risks of sickness, disability, maternity, employment injury, unemployment or old age; to provide for survivors, orphans, and those who cannot afford health care; and to ensure that families are adequately supported. Benefits from such a scheme must be adequate, accessible to all, and provided without discrimination. The Covenant does not restrict the form of the scheme, and both contributory and non contributory schemes are permissible (as are community based and mutual schemes). The Committee on Economic, Social and Cultural Rights has noted persistent problems with the implementation of this right, with very low levels of access. Several parties, including France and Monaco, have reservations allowing them to set residence requirements in order to qualify for social benefits. The Committee on Economic, Social and Cultural Rights permits such restrictions, provided they are proportionate and reasonable.
Отбасылық өмірге құқық
Пактың 10-бабы отбасыны "қоғамның табиғи және негізгі құрылымдық бірлігі" ретінде мойындайды және тараптарға оған "барынша кең қорғау мен көмек көрсетуді" жүктемелі етеді. Тараптар өз азаматтарының отбасы құруға және некеге ерікті түрде түсуге, мәжбүрлеусіз мүмкіндік беруін қамтамасыз етуі керек. Тараптар аналарға бала туғанға дейін және кейін ақылы демалыс немесе тиісті әлеуметтік қамсыздандыруды ұсынуға міндетті, бұл міндет 9-бапта қарастырылған міндеттермен байланысты. Сонымен қатар, тараптар балаларды экономикалық және әлеуметтік құлдықтан қорғау үшін "арнайы шаралар" қабылдауы тиіс, оның ішінде еңбекке қабылдаудың ең төменгі жасын белгілеу және балаларды қауіпті және денсаулыққа зиян келтіретін жұмыстардан тыю.
Article 10 of the Covenant recognises the family as "the natural and fundamental group unit of society", and requires parties to accord it "the widest possible protection and assistance". Parties must ensure that their citizens are free to establish families and that marriages are freely contracted and not forced. Parties must also provide paid leave or adequate social security to mothers before and after childbirth, an obligation which overlaps with that of Article 9. Finally, parties must take "special measures" to protect children from economic or social exploitation, including setting a minimum age of employment and barring children from dangerous and harmful occupations.
Тиісті өмір сүру деңгейіне құқық
11-бапта лайықты өмір сүру деңгейіне құқық танылған. Бұл жеткілікті тамақ, киім, баспана және «тұру жағдайларын үздіксіз жақсарту» құқығын қамтиды, бірақ олармен шектелмейді. Бұл сондай-ақ тараптарды әлемдік аштықты жою үшін бірлесіп жұмыс істеуге міндеттейді. Тамаққа құқық, сонымен қатар тамақ құқығы деп те аталады, «жеке тұлғалардың диеталық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жеткілікті мөлшерде және сапада, зиянды заттардан бос және белгілі бір мәдениетке сай тамақтың болуы» ретінде түсіндіріледі. Бұл барлығына қолжетімді болуы керек, бұл әсіресе осал топтар үшін арнайы бағдарламалар ұсыну міндетін білдіреді. Сондай-ақ, азық-түлік импорттаушы және экспорттаушы елдердің мәселелерін ескере отырып, қажеттілікке қарай әлемдік азық-түлік қорын тең бөлуді қамтамасыз етуі керек. Тамақ құқығы су құқығын да қамтиды. Баспана құқығы, сонымен қатар тұрғын үй құқығы деп те аталады, – «қауіпсіздік, тыныштық және қадір-қасиетпен бір жерде өмір сүру құқығы». Ол «жеке өмірге қатысты құпиялылықты, кеңістікті, қауіпсіздікті, жеткілікті жарық пен желдетуді, жұмыс және негізгі жабдықтарға қолжетімділік үшін қажетті негізгі инфрақұрылымды және орынды орналасқан жерді – барлығының да қолжетімді бағада болуын» талап етеді. Киімге құқық, сонымен қатар киім құқығы деп те аталады, ресми түрде анықталмаған және академиялық тұрғыдан аз зерттелген, халықаралық деңгейде талқыланбаған. «Лайықты» деп саналатын нәрсе тек қана босқындар, мүгедектер, қарттар немесе жұмысшылар сияқты нақты жағдайларда талқыланды.
Article 11 recognises the right to an adequate standard of living. This includes, but is not limited to, the right to adequate food, clothing, housing, and "the continuous improvement of living conditions". It also creates an obligation on parties to work together to eliminate world hunger. The right to adequate food, also referred to as the right to food, is interpreted as requiring "the availability of food in a quantity and quality sufficient to satisfy the dietary needs of individuals, free from adverse substances, and acceptable within a given culture". This must be accessible to all, implying an obligation to provide special programmes for the vulnerable. This must also ensure an equitable distribution of world food supplies in relation to need, taking into account the problems of food importing and food exporting countries. The right to adequate food also implies a right to water. The right to adequate housing, also referred to as the right to housing, is "the right to live somewhere in security, peace and dignity." It requires "adequate privacy, adequate space, adequate security, adequate lighting and ventilation, adequate basic infrastructure and adequate location with regard to work and basic facilities – all at a reasonable cost." The right to adequate clothing, also referred to as the right to clothing, has not been authoritatively defined and has received little in the way of academic commentary or international discussion. What is considered "adequate" has only been discussed in specific contexts, such as refugees, the disabled, the elderly, or workers.
Денсаулық сақтау құқығы
Пактінің 12-бабында әр адамның "дене және психикалық денсаулығының ең жоғары мүмкін деңгейіне қол жеткізуі" құқығы мойындалады. "Денсаулық" тек қана сау болу құқығы емес, сонымен қатар өз денсаулығы мен денесін (оның ішінде көбелекке қабілетін) бақылау құқығы және азаптау немесе медициналық тәжірибелер сияқты кез келген араласудан босатылу құқығы ретінде түсініледі. Мемлекеттер бұл құқықты қорғау үшін өз юрисдикциясындағы барлық адамның таза су, санитария, тағам, тамақтану және тұрғын үй сияқты денсаулықты анықтайтын негізгі факторларға қол жеткізуін қамтамасыз етуі керек. Бұл құқық сондай-ақ, кез келген кемсітусіз және экономикалық тұрғыдан қолжетімді жан-жақты денсаулық сақтау жүйесі арқылы да қорғалады. Пактінің 12.2-бабы тараптардан өз азаматтарының денсаулығын жақсарту үшін нақты қадамдар жасауды талап етеді, оның ішінде нәрестелердің өлімін азайту және балалар денсаулығын жақсарту, қоршаған орта мен жұмыс орындарындағы денсаулықты жақсарту, эпидемиялық аурулардың алдын алу, бақылау және емдеу, сондай-ақ барлық адамдарға медициналық қызметтерге тең және уақтылы қол жеткізуді қамтамасыз ететін жағдайлар жасау. Бұл тараптардың міндеттемелерін толыққанды баяндамайтын, "көрнекі, толық емес мысалдар" болып есептеледі. Денсаулық құқығы тараптардан әйелдердің репродуктивтік құқықтарын құрметтеуді, контрацепцияға қол жеткізуді шектемеуді және жыныстық денсаулық туралы ақпаратты "цензуралау, жасыру немесе қасақана бұрмалаудан" аулақ тұруды талап етеді. Олар сондай-ақ әйелдерді әйелдердің генітальдық мүшелерін кесу сияқты зиянды дәстүрлі амалдардан қорғауды қамтамасыз етуі керек. Денсаулық құқығы – бұл тек дер кезінде және тиісті медициналық көмекке ғана емес, сонымен қатар денсаулықты анықтайтын негізгі факторларға, мысалы, қауіпсіз және ішуге жарамды суға, жеткілікті санитарияға, қауіпсіз тағамға, тамақтануға және тұрғын үйге, сондай-ақ денсаулыққа пайдалы еңбек және қоршаған орта жағдайларына қол жеткізуді қамтитын кең ауқымды құқық.
Article 12 of the Covenant recognises the right of everyone to "the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health". "Health" is understood not just as a right to be healthy, but as a right to control one's own health and body (including reproduction), and be free from interference such as torture or medical experimentation. States must protect this right by ensuring that everyone within their jurisdiction has access to the underlying determinants of health, such as clean water, sanitation, food, nutrition and housing, and through a comprehensive system of healthcare, which is available to everyone without discrimination, and economically accessible to all. Article 12.2 requires parties to take specific steps to improve the health of their citizens, including reducing infant mortality and improving child health, improving environmental and workplace health, preventing, controlling and treating epidemic diseases, and creating conditions to ensure equal and timely access to medical services for all. These are considered to be "illustrative, non exhaustive examples", rather than a complete statement of parties' obligations. The right to health is interpreted as requiring parties to respect women's reproductive rights, by not limiting access to contraception or "censoring, withholding or intentionally misrepresenting" information about sexual health. They must also ensure that women are protected from harmful traditional practices such as female genital mutilation. The right to health is an inclusive right extending not only to timely and appropriate health care, but also to the underlying determinants of health, such as access to safe and potable water and adequate sanitation, an adequate supply of safe food, nutrition and housing, healthy occupational and environmental conditions.
Тегін білім алу құқығы
Пактың 13-бабы әрбір адамның тегін білім алу құқығын мойындайды (тек бастауыш деңгейде ғана тегін, ал орта және жоғары деңгейлерде «тегін білім беруді кезең-кезеңмен енгізу»). Бұл «адам тұлғасының толыққанды дамуына және оның қадір-қасиетін сезінуіне» бағытталған.
Article 13 of the Covenant recognises the right of everyone to free education (free for the primary level only, and "the progressive introduction of free education" for the secondary and higher levels). This is to be directed towards "the full development of the human personality and the sense of its dignity",
Пактың 13.2-бабында білім алу құқығын іске асыру үшін тараптар ұмтылуға тиіс нақты қадамдардың тізімі келтірілген. Оларға тегін, барлығына бірдей және міндетті бастауыш білім беру, әртүрлі нысандардағы (техникалық және кәсіптік білім беруді қоса алғанда) «барлығына қолжетімді және қолайлы» орта білім беру, сондай-ақ теңдей қолжетімді жоғары білім беру кіреді. Бұлардың бәрі кемсітусіз барлық адамға қолжетімді болуы керек. Тараптар сонымен қатар мектеп жүйесін (ол мемлекеттік, жеке немесе аралас болуы мүмкін) дамытуға, мүңкісіз топтарға стипендиялар беруге немесе ынталандыруға міндетті. Тараптар білім беруді барлық деңгейде тегін етуге міндетті, бірден немесе кезең-кезеңмен; «бастауыш білім беру міндетті және барлық адамдарға тегін берілуі керек»; орта білім беру «әрбір тиісті құралдармен, әсіресе тегін білім беруді кезең-кезеңмен енгізу арқылы, барлығына қолжетімді және қолайлы болуы керек»; ал «жоғары білім беру барлық адамдарға қабілетіне қарай, барлық тиісті құралдармен, әсіресе тегін білім беруді кезең-кезеңмен енгізу арқылы теңдей қолжетімді болуы керек». Пактың 13.3 және 13.4-баптары тараптардан ата-аналардың білім беру бостандығын құрметтеуді талап етеді, оларға өз балалары үшін жеке білім беру мекемелерін таңдауға және құруға мүмкіндік беруді, бұл білім беру бостандығы деп те аталады. Олар сондай-ақ ата-аналардың «өздерінің сенімдеріне сәйкес балаларына діни және рухани тәрбие беру» құқығын мойындайды. Бұл мемлекеттік мектептердің оқушыларының дін және сана бостандығын құрметтеуді талап етеді және дискриминациясыз босатулар мен баламалар болмаса, нақты бір дін немесе сенім жүйесін оқытуға тыйым салу ретінде түсіндіріледі. Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитет Пакты түсіндіретін болса, мемлекеттер қызметкерлердің және студенттердің академиялық бостандығын құрметтеуге міндетті, өйткені бұл білім беру процесі үшін маңызды. Сонымен қатар, ол мектептердегі дене жазасын адамның қадір-қасиетіне қатысты келісімнің негізгі қағидасына қайшы деп санайды. Пактың 14-бабында әлі күнге дейін тегін міндетті бастауыш білім беру жүйесін құрмаған тараптар «ақылға қонымды мерзім ішінде» оны енгізу үшін егжей-тегжейлі іс-қимыл жоспарын қабылдауға міндетті.
Article 13.2 lists a number of specific steps parties are required to pursue to realise the right of education. These include the provision of free, universal and compulsory primary education, "generally available and accessible" secondary education in various forms (including technical and vocational training), and equally accessible higher education. All of these must be available to all without discrimination. Parties must also develop a school system (though it may be public, private, or mixed), encourage or provide scholarships for disadvantaged groups. Parties are required to make education free at all levels, either immediately or progressively; "[p]rimary education shall be compulsory and available free to all"; secondary education "shall be made generally available and accessible to all by every appropriate means, and in particular by the progressive introduction of free education"; and "[h]igher education shall be made equally accessible to all, on the basis of capacity, by every appropriate means, and in particular by the progressive introduction of free education". Articles 13.3 and 13.4 require parties to respect the educational freedom of parents by allowing them to choose and establish private educational institutions for their children, also referred to as freedom of education. They also recognise the right of parents to "ensure the religious and moral education of their children in conformity with their own convictions". This is interpreted as requiring public schools to respect the freedom of religion and conscience of their students, and as forbidding instruction in a particular religion or belief system unless non discriminatory exemptions and alternatives are available. The Committee on Economic, Social and Cultural Rights interpret the Covenant as also requiring states to respect the academic freedom of staff and students, as this is vital for the educational process. It also considers corporal punishment in schools to be inconsistent with the Covenant's underlying principle of the dignity of the individual. Article 14 of the Covenant requires those parties which have not yet established a system of free compulsory primary education to rapidly adopt a detailed plan of action for its introduction "within a reasonable number of years".
Мәдени өмірге қатысу құқығы
Пактың 15-бабында әр адамның мәдени өмірге қатысуға, ғылыми прогрестің нәтижелерін пайдалануға және өзі жасаған ғылыми жаңалықтарға немесе көркем шығармаларға қатысты моральдық және материалдық құқықтарды қорғауға құқығы бар екендігі мойындалады. Соңғы талап кейде интеллектуалдық меншікті қорғауды талап ету ретінде қарастырылса да, Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитет оны негізінен авторлардың моральдық құқықтарын қорғау және "адам ақылының әрбір туындысының өзіндік ерекшелігін және оның авторы мен туындысы арасындағы берік байланысты жариялау" деп түсіндіреді. Осыған байланысты, ол мемлекеттерді авторлардың өздері жасаған шығарманың авторы ретінде танылу құқығын құрметтеуге міндеттейді. Материалдық құқықтар лайықты тұрмыс деңгейіне құқықтың бір бөлігі ретінде қарастырылады және "автордың өмірінің соңына дейін сақталуы міндетті емес". Мемлекеттер сондай-ақ ғылым мен мәдениетті сақтауға, дамытуға және таратуға, "ғылыми зерттеулер мен шығармашылық қызмет үшін қажетті бостандықты құрметтеуге" және осы салалардағы халықаралық байланыстар мен ынтымақтастықты ынталандыруға жұмылуы тиіс.
Article 15 of the Covenant recognises the right of everyone to participate in cultural life, enjoy the benefits of scientific progress, and to benefit from the protection of the moral and material rights to any scientific discovery or artistic work they have created. The latter clause is sometimes seen as requiring the protection of intellectual property, but the Committee on Economic, Social and Cultural Rights interprets it as primarily protecting the moral rights of authors and "proclaim[ing] the intrinsically personal character of every creation of the human mind and the ensuing durable link between creators and their creations". It thus requires parties to respect the right of authors to be recognised as the creator of a work. The material rights are interpreted as being part of the right to an adequate standard of living, and "need not extend over the entire lifespan of an author." Parties must also work to promote the conservation, development and diffusion of science and culture, "respect the freedom indispensable for scientific research and creative activity", and encourage international contacts and cooperation in these fields.
Қорытындылар
Бірқатар мемлекеттер Пактты қолдануға қатысты ескертулер мен түсіндірмелік мәлімдемелер жасады. Алжир 13-баптың кейбір бөліктерін, атап айтқанда, ата-аналардың қолайлы білім беру мекемелерін еркін таңдау немесе құру бостандығын қорғайтын бөліктерін, өз білім беру жүйесін еркін ұйымдастыру құқығына нұқсан келтірмес үшін түсіндіреді. Жаңа Зеландия 8-бапты (кәсіподақтар құру және оларға қосылу құқығы) қолданылмауға құқылы екенін мәлімдеді, себебі қолданыстағы шаралар (сол кезде міндетті кәсіподақ мүшелігі және дауларды төрелікпен шешуді ынталандыру) осы баппен үйлесімсіз болды. Обама әкімшілігі Пактқа қатысты "қазіргі уақытта ешқандай шара қолданбайтынын" мәлімдеді. Консервативті саясатты зерттеу орталығы Heritage Foundation оған қол қою жалпыға ортақ денсаулық сақтау сияқты оларға қарсы келетін саясатты енгізуге міндеттейді деп санайды.
A number of parties have made reservations and interpretative declarations to their application of the Covenant. Algeria interprets parts of Article 13, protecting the liberty of parents to freely choose or establish suitable educational institutions, so as not to "impair its right freely to organize its educational system." New Zealand reserved the right not to apply Article 8 (the right to form and join trade unions) insofar as existing measures (which at the time included compulsory unionism and encouraged arbitration of disputes) were incompatible with it. The Obama Administration stated "The Administration does not seek action at this time" on the Covenant. The Heritage Foundation, a conservative think tank, argues that signing it would oblige the introduction of policies that it opposes such as universal health care.
Факультативтік хаттама
Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактінің Факультативтік хаттамасы – бұл пактіге қосымша келісім, ол оның қатысушы мемлекеттеріне жеке тұлғалардан келіп түсетін шағымдарды қарау құзыретін Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитетке беруге мүмкіндік береді. Факультативтік хаттама БҰҰ Бас Ассамблеясы 10 желтоқсан 2008 жылы қабылдады. Ол 24 қыркүйек 2009 жылы қол қоюға ашылды және 2023 жылдың шілдесіне дейін 46 мемлекет қол қойды, ал 27 мемлекет ратификациялады. Қажетті ратификациялардың саны жиналғаннан кейін, ол 5 мамыр 2013 жылы күшіне енді.
The Optional Protocol to the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights is a side agreement to the Covenant which allows its parties to recognise the competence of the Committee on Economic Social and Cultural Rights to consider complaints from individuals. The Optional Protocol was adopted by the UN General Assembly on 10 December 2008. It was opened for signature on 24 September 2009, and as of July 2023 has been signed by 46 parties and ratified by 27. Having passed the threshold of required ratifications, it has entered into force on 5 May 2013.
Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар комитеті
Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар жөніндегі комитет – адам құқықтары саласындағы сарапшылар тобы болып табылады, оның міндеті – Конвенцияның іске асырылуын қадағалау. Ол төрт жылдық мерзімге сайланатын 18 тәуелсіз адам құқықтары сарапшысынан тұрады, мүшелерінің жартысы екі жылда бір рет жаңадан сайланады. Басқа адам құқықтарын қадағалайтын органдардан өзгешелігі, комитет өзі бақылайтын шартты жасау арқылы құрылмаған. Керісінше, ол Экономикалық және әлеуметтік кеңес тарапынан бұрынғы екі қадағалау органының нәтижесіз аяқталуынан кейін құрылды. Комитет әрбір есепті қарастырып, мемлекет-қатысушыға өз алаңдаушылықтары мен ұсынымдарын «қорытынды байламдар» нысанында жеткізеді. Комитет әдетте жыл сайын мамыр және қараша айларында Женева қаласында жиналады.
The Committee on Economic, Social and Cultural Rights is a body of human rights experts tasked with monitoring the implementation of the Covenant. It consists of 18 independent human rights experts, elected for four year terms, with half the members elected every two years. Unlike other human rights monitoring bodies, the committee was not established by the treaty it oversees. Rather, it was established by the Economic and Social Council following the failure of two previous monitoring bodies. The Committee examines each report and addresses its concerns and recommendations to the State party in the form of "concluding observations". The Committee typically meets every May and November in Geneva.