Кіріспе

1964 жылы АҚШ-та түсірілген саяси драмалық фильм

"The Best Man" – Франклин Дж. Шаффнер режиссерлік еткен, Гор Видальдің 1960 жылғы осы аттас пьесасы негізінде жазылған сценарий бойынша түсірілген американдық саяси драмалық фильм. Генри Фонда, Клифф Робертсон және Ли Трейси бас рөлдерде ойнаған бұл фильм президенттікке кандидатты ұсынудың қырсықты саяси амалдары мен күресiн көрсетедi. Эди Адамс, Маргарет Лейтон, Энн Сотерн, Шелли Берман, Джин Реймонд және Кевин Маккарти сомдаған актерлер де фильмге ерекше қызмет етті. Ли Трейси осы рөлі үшін "Оскар" сыйлығының "Ең үздік қосалқы актер" номинациясына ие болды және бұл оның соңғы фильмі болды.

Сюжет

1964 жылдың мамыр айында бұрынғы мемлекеттік хатшы Уильям Расселл мен сенатор Джо Кантуэлл аты аталмаған саяси партиясының президенттікке басты үміткерлер болып табылады. Екеуінің де қатерлі кемшіліктері бар. Расселл – принциптері берік интеллектуал, бірақ оның жеке өміріндегі нашарлықтары мен әйелі Элисқа көңіл бөлмеуі оны мүжілтіп жіберді. Оның бұрынғы нервтік ауруы бар, одан арылуы керек. Кантуэлл өзін халықтың адамы, популист және «ракеталық қақтығысты» тоқтатуды мақсат тұтқан патриоттық антикоммунист ретінде көрсетеді. Ол – қатыгез мүмкіндікшіл, кандидатураны алу үшін кез келген жолға баратын адам. Екеуі де бір-бірін қабылдай алмайды, екеуі де қарсыласының президент болуға лайық емес деп санайды. Лос-Анджелестегі ұлттық конвентте олар өліп бара жатқан бұрынғы президент Арт Хокстадердің қолдауын алу үшін күш жібереді. Прагматик Хокстадер Расселлді артық көреді, бірақ оның шешім қабылдаудағы қиындықтары мен принциптеріне алаңдайды; ол Кантуэллдің бейшаралығына жиреншіктейді, бірақ оның қаталдығы мен кез келген нәрсені істеуге дайындығын бағалайды. Хокстадер Кантуэллді кандидат қателескенше қолдауға шешім қабылдайды. Екеуі жеке сөйлескенде, Кантуэлл Расселлге қарсы заңсыз алынған психологиялық есептерді ұсынады, оларды оның інісі және сайлау штабының жетекшісі Дон Кантуэлл әкелген. Кантуэлл Хокстадер Расселлді қолдайды деп жаңылысқан. Бұрынғы президент Кантуэллге «жаман адамды» кешіре алатынын, бірақ ақымаққа төзбейтінін айтады. Ол екеуіне де қолдау көрсетпейді. Үміткерлер шешімін қабылдамаған делегаттарды өз жағына тартуға тырысады, Расселл олардың принциптеріне сүйенеді, ал Кантуэлл шантажға жүгінеді. Расселл Хокстадердің вице-президенттік лауазымын үш кіші үміткерге – сенатор Оскар Андерсонға, губернатор Джон Мервинге және губернатор Т.Т. Клейпулге ұсынғанын біліп, қынжылады. Расселлдің көмекшілерінің бірі Шелдон Баскомбты табады, ол Кантуэллмен бірге әскери қызметте болған және оның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аляскадағы гомосексуалдық әрекеттерімен байланысты екенін көрсетуге дайын. Хокстадер мен Расселлдің жақын кеңесшілері Расселге осы мүмкіндікті пайдалануға кеңес береді, бірақ ол бас тартады. Бірінші дауыс беруден кейін Расселл Кантуэллмен жеке кездесуді ұйымдастырады, бірақ Баскомб Кантуэллмен бетпе-бет кездескенде, Кантуэлл айыптауларға ашуланып қарсы шығады. Расселл бұл айыптауды қолдануға дайын екенін мәлімдейді, бірақ Кантуэлл Расселлдің мұндай қарапайымдыққа бармайтынын біледі. Дауыс беру кезеңдері жалғасқанда, екеуінің де жеңуге жеткілікті дауысы болмайды, бірақ Кантуэлл аздап көш бастап тұр. Кантуэлл Расселге билетіндегі екінші орынды ұсынады, бірақ Расселл оны таң қалдырады, өзінің делегаттарын босатып, олардың қолдауын Мервинге беруді ұсынады, ол кандидатураны қамтамасыз етеді.

Өндіріс

Бұл Эберсолдың жалғыз фильмі болды және ол сөйлемейді. «Гомосексуал» сөзі алғаш рет осы американдық фильмде қолданылды.

Қабылдау

Босли Кроутердің "Нью-Йорк Таймс" газетіндегі фильмге жазған рецензиясында губернатор Джон Мервин рөліндегі Уильям Р. Эберсол "шынайылығымен көзге түсетін актерлік құрамдағы ерекше актерлердің" бірі деп аталады. Фильм Rotten Tomatoes сайтында 6 рецензия негізінде 100% "Таза" рейтингісіне ие, ал орташа сын бағасы 9.0/10 құрайды. "Тайм" журналынан Бен Косгроув былай деді: "Фильмнің кез келген ұлттық саяси жобада қолданылатын аморальдық амалдарды қаншалықты бейсақтықпен талдағанын ескерсек, "Үздік адам" өзінің ашкерелеуі немесе адамдық қасиеттерге деген жеккөруі үшін емес, көзқарасының тепе-теңдігі үшін таңғажайып". Сыншы Джон Саймон "The Best Man" фильмін "саспақ және жалған" деп сипаттады.