Эзра Джек Китс: Балалар әдебиетінің шебері

Кіріспе

Американдық балалар жазушысы және суретшісі

Эзра Джек Китс (туған аты Джейкоб Езра Кац; 11 наурыз 1916 – 6 мамыр 1983) – американдық балалар кітаптарының жазушысы және суретшісі. Ол 1963 жылы «Қарлы күн» суреті үшін «Калдекотт» медалін жеңіп алды, сонымен қатар осы кітаптың авторы да болды. Китс «Аймиге хат» және «Сәлем, мысық!» кітаптарын жазды, бірақ ең бастысы «Қарлы күн» арқылы танымал болды. Китс американдық балалар әдебиетіне көпмәдениеттілікті енгізгенімен әйгілі. Ол өзінің әңгімелері үшін қалалық ортаны қолданған алғашқы балалар кітаптарының авторларының бірі және иллюстрация құралы ретінде коллаж техникасын дамытты.

Өмірбаян

Джек Китс 1916 жылдың 11 наурызында Нью-Йорк штатының шығысындағы Бруклинде поляк еврей иммигранттары Бенджамин Кац пен Аугуста Подгайньидің үшінші баласы ретінде дүниеге келді. Отбасы өте кедей болған. Джек, ол ерте жасынан суретші болған, және ол кез келген ағаш, мата және қағаздан қуана суреттер жасады. Официант болып жұмыс істеген Бенджамин Кац, ұлын өнерден алшақтатуға тырысып, суретшілердің өмірі қорқынышты және кедей екенін айтты. Дегенмен, ол кейде үйге бояу түтікшелерін алып келіп, "Аштықтан өлген суретші осыны бір шұпаға айырбастады" дейтін. Үйде аз қолдау алған Китс мектепте өз дағдыларын растауға тырысып, қоғамдық кітапханада өнер туралы білім алды. 149-шы мектепті бітіргенде сурет салудан медаль алды. Медаль әсерлі болмаса да, оған үлкен мән берді және оны өмірі бойы сақтап қалды. Китс Томас Джефферсон орта мектебінде оқыды, онда Scholastic ұйымдастырған ұлттық байқауда отпен жылынып отырған саяхатшыларды бейнелейтін майлы суретімен жеңіске жетті. 1935 жылғы қаңтарда мектепті бітіргенде өнердегі үздіклігі үшін жоғары сынып медалін алуға тиіс болды. Салтанатты шарадан екі күн бұрын Бенджамин Кац жүрек талмасынан көшеде қайтыс болды. Кейін Китс әкесінің денесін танығанда, "Мен оның құпия сезімдеріне терең үңілдім. Оның әмиянында мен жеңіп алған сыйлықтары туралы хабарламалардың тозған, жыртылған газет үзінділері болды. Ол менің үнсіз құрметтеушім және көмекшім болды, ол менің қиын өмір сүруіме қатысты қорқынышы мен менің жұмысыммен мақтанышы арасында қиналып жүрді" деп жазды. Әкесінің өлімі оның суретшілер мектебіне түсу арманын тоқтатып қойды. Ұлы депрессияның қалған бөлігінде, Екінші дүниежүзілік соғыста әскери қызметке шақырылғанға дейін, Китс мүмкіндігі болғанда өнер сабақтарын алып, көптеген жұмыстарда жұмыс істеді, ең бастысы Жаңа келісім бағдарламасы бойынша қабырға суретшісі ретінде және WPA (Жұмыс прогресі әкімшілігі) бағдарламасы бойынша жұмыс істеді, сондай-ақ комикстер суретшісі ретінде жұмыс істеді. Fawcett Publications баспасында ол Капитан Марвел комиксі үшін фондарды суреттеді. Әскери қызметін (1943-45 жж.) АҚШ Әскери-әуе күштері үшін маскировка үлгілерін жобалауға арнады. 1947 жылы ол сол кездегі антисемиттік көзқарастарға қарсы өзінің атын Езра Джек Китске өзгертуге рұқсат сұрады. Китс 1949 жылдың көп бөлігін Парижде сурет салумен және оқумен өткізді, суретші ретінде жұмыс істеу туралы ұзақ уақытқа созылған арманын орындады. Нью-Йоркқа оралғаннан кейін ол коммерциялық суретші ретінде өмір сүруге көңіл бөлді, оған әкесінің уайымы әсер еткені сөзсіз. Оның суреттері Reader's Digest, The New York Times Book Review, Collier's және Playboy журналдарында, сондай-ақ танымал кітаптардың мұқабаларында пайда бола бастады. Оның жұмыстары Бесінші авенюдегі дүкендердің терезелерінде көрсетілді, ал Нью-Йорктегі Америка суретшілер галереясы оған 1950 және 1954 жылдары көрмелер ұйымдастырды. Китс жарық көрмеген өмірбаянында "Мен тіпті балалар кітаптарына кіруді сұрамадым" деп жазды. Шын мәнінде, оны солай етуді Crowell баспасының Элизабет Райли сұрады, ол 1954 жылы Элизабет Хаббард Лансинг жазған "Мән-жайлы қуаныш" атты алғашқы балалар кітабын шығарды. Тапсырмаға дайындалу үшін Китс оқиғаның өтетін жері - Кентуккидің ауылдық аймағына барып, суреттер салды. Содан кейін көптеген балалар кітаптары жарық көрді, соның ішінде Дэнни Данн оқиғалар сериясы (Джей Уильямс және Реймонд Абрашкин жазған), сондай-ақ Тилли С. Пайн мен Джозеф Левиннің этнографиялық сериясы, "Индейлер білгеннен" басталады. Барлығында Китс басқа авторлардың 70-ке жуық кітабына суреттер салды. Оның соңғы жобаларына "Сапар" кітабының музыкалық нұсқасы үшін декорациялар жасау (кейіннен Капитан Луи сахналық қойылымы болады), "Бруклиннің жаңа театры" үшін плакат жасау және "Жоңғар шайыры" халық ертегісін қайта жазып, суреттеу кірді. Ол ешқашан үйленбеді және кейіпкерлері оның балалары екенін жиі айтқан. Ол қайтыс болғаннан кейін, 1964 жылы құрылған Езра Джек Китс қоры белсенді жұмыс істеді. Оның жақын достары Мартин мен Лили Поуп басқарған қор Китстің кітаптары мен өнер туындыларының сапасын сақтауға, балалардың сауаттылығы мен шығармашылығын дамытуға және балалар әдебиетіндегі сапа мен әртүрлілікті сақтауға арналды. Қордың бағдарламаларының бірі - Езра Джек Китс кітап сыйлығы. Китстің мұрағаты, түпнұсқа суреттері мен хаттарымен бірге, Оңтүстік Миссисипи университетіндегі де Груммонд балалар әдебиеті жинағының бөлігі ретінде сақталады.

Jack Keats was born Jacob Ezra Katz on March 11, 1916, in East New York, Brooklyn, the third child of Polish Jewish immigrants Benjamin Katz and Augusta Podgainy. The family was very poor. Jack, as he was known, was artistic from an early age, and joyfully made pictures out of whatever scraps of wood, cloth and paper that he could collect. Benjamin Katz, who worked as a waiter, tried to discourage his son, insisting that artists lived terrible, impoverished lives. Nevertheless, he sometimes brought home tubes of paint, claiming, "A starving artist swapped this for a bowl of soup." With little encouragement at home, Keats sought validation for his skills at school and learned about art at the public library. He received a medal for drawing on graduating from Junior High School 149. Although unimpressive looking, the medal meant a great deal to him, and he kept it his entire life. Keats attended Thomas Jefferson High School, where he won a national contest run by Scholastic for an oil painting depicting hobos warming themselves around a fire. At his graduation, in January 1935, he was to receive the senior class medal for excellence in art. Two days before the ceremony, Benjamin Katz died in the street of a heart attack. When Keats identified his father's body, he later wrote, "I found myself staring deep into his secret feelings. There in his wallet were worn and tattered newspaper clippings of the notices of the awards I had won. My silent admirer and supplier, he had been torn between his dread of my leading a life of hardship and his real pride in my work.". His father's death curtailed his dream of attending art school. For the remainder of the Great Depression until he was drafted for military service in World War II, Keats took art classes when he could and worked at a number of jobs, most notably as a mural painter under the New Deal program the Works Progress Administration (WPA) and as a comic book illustrator. At Fawcett Publications, he illustrated backgrounds for the Captain Marvel comic strip. He spent his military service (1943 45) designing camouflage patterns for the U. S. Army Air Force. In 1947, he petitioned to legally change his name to Ezra Jack Keats, in reaction to the anti Semitic prejudice of the time. Keats spent most of 1949 painting and studying in Paris, realizing a long deferred dream of working as an artist. After returning to New York, he focused on earning a living as a commercial artist, undoubtedly influenced by his father's anxieties. His illustrations began to appear in Reader's Digest, The New York Times Book Review, Collier's and Playboy, and on the jackets of popular books. His work was displayed in Fifth Avenue store windows, and the Associated American Artists Gallery, in New York City, gave him exhibitions in 1950 and 1954. In his unpublished autobiography, Keats wrote, "I didn't even ask to get into children's books." In fact, he was asked to do so by Elizabeth Riley of Crowell, which brought out his first children's title, Jubilant for Sure, written by Elisabeth Hubbard Lansing, in 1954. To prepare for the assignment, Keats went to rural Kentucky, where the story takes place, to sketch. Many children's books followed, including the Danny Dunn adventure series, by Jay Williams and Raymond Abrashkin, and an ethnographic series by Tillie S. Pine and Joseph Levine, beginning with The Indians Knew. All told, Keats illustrated nearly 70 books written by other authors. His last projects included designing the sets for a musical version of his book The Trip (which would later become the stage production Captain Louie), designing a poster for The New Theater of Brooklyn, and writing and illustrating a retelling of the folktale "The Giant Turnip." He never married and often said that his characters were his children. After his death, the Ezra Jack Keats Foundation, which he had established in 1964, became active. Under the administration of his close friends Martin and Lillie Pope, the foundation was dedicated to preserving the quality of Keats' books and artworks, promoting children's literacy and creativity, and maintaining quality and diversity in children's literature. One of the Foundation's program is the Ezra Jack Keats Book Award. The Keats Archive, which includes original artwork and correspondence, is housed at the University of Southern Mississippi as part of the de Grummond Children's Literature Collection.