Кіріспе

Аустралия мен Жаңа Зеландияның көршілес елдері арасындағы сыртқы қатынастар, сондай-ақ Транс-Тасман қатынастары деп аталатын бұл қарым-қатынас өте тығыз. Екі ел де антиподтық доминиондар мен отарлаушы колониялар ретінде британдық отаршылдық мұраны бөліседі және екеуі де негізгі Англосфераның құрамына кіреді. Жаңа Зеландия алты австралиялық колонияның бірігуіне әкелген конституциялық конвенцияларға өкілдерін жіберді, бірақ оларға қосылмауды жөн көрді. Бур соғысында және екі дүниежүзілік соғыста Жаңа Зеландия сарбаздары австралиялық сарбаздармен бірге шайқасты. Соңғы жылдарығы Жақын Экономикалық Қатынастар еркін сауда келісімі және оның алдыңғы келісімдері экономикалық интеграцияны одан әрі күшейтуге септігін тигізді. Кейбір ортақ ұқсастықтарға қарамастан, Австралия мен Жаңа Зеландия мәдениеттерінің өзіндік ерекшеліктері бар, сонымен қатар пікірлердің қақтығысы да болады, оны кейбіреулер бауырлас бәсекелестіктің белгісі деп санайды. Мұндай шиеленістер көбінесе спорт және коммерциялық-экономикалық салаларда байқалады, мысалы, Ansett Australia компаниясының банкроттығы және Австралияның Жаңа Зеландиядан алма импортын ұзақ жылдар бойы шектеуі сияқты жағдайлар осыған себеп болады. Екі ел де конституциялық монархия және Ұлт Достастығының құрамына кіретін мемлекеттер болып табылады – екеуі де бірдей егеменді және тәуелсіз мемлекет басшысын бөліседі, және Вестминстер жүйесіне негізделген парламенттік демократияны ұстанады. Олардың жалғыз құрлық шекарасы Росс тәуелділігінің батыс және Австралияның Антарктика аумағының шығыс шектерін анықтайды. 2004 жылғы Австралия-Жаңа Зеландия теңіз шартымен нақты белгіленген екі теңіз шекарасын олар мойындайды. 2017 жылы өткізілген сауалнама көрсеткендей, Жаңа Зеландия Австралияның "ең жақсы досы" деп танылды, бұл мәртебе бұрын АҚШ-қа тиесілі болған.

Тарих

Австралияның түпкі тұрғындарының тарихы кем дегенде 40 000–45 000 жылға созылған бай тарих деп есептеледі, ал Полинезиялық маорилер 1320 және 1350 жылдар аралығында бірнеше толқындарда вакалармен Аотеароа / Жаңа Зеландияға келді. Жаңа Зеландияның түпкі тұрғындары мен Австралияның аборигендері 17 және 18 ғасырларда Австралияны еуропалықтар зерттегенге дейін кездеспегені немесе қарым-қатынаста болғаны туралы жазбалар жоқ. Түпкі халықтарға келсек, маори тілі бар және iwi монархпен ұсынылған біртұтас халық ретінде танылды, бірақ Австралия аборигендерінің тілдері немесе оларға сәйкес келетін халық топтары туралы мұндай айтуға болмайды. Австралия құрлығына еуропалықтардың алғашқы қондырғандары 1605–06 жылдардағы Янссон саяхаты кезінде болды. Абель Тасман 1642–1644 жылдар аралығында екі сапар жасады және Ван Димен жерін қоса алғанда, тиісті жерлердің жағалауын зерттеген алғашқы адам ретінде тарихқа енді. Кейіннен ол Тасмания штаты деп аталды. Джеймс Куктың алғашқы сапары 1769 жылы Жаңа Зеландияны айналып өтуімен және 1770 жылдың сәуірінен тамызына дейін Шығыс Австралияны еуропалықтардың ашқандығымен және жағалау бойымен алғашқы теңіз саяхатымен маңызды оқиға болып саналады. Австралия мен Жаңа Зеландияның еуропалықтармен қоныстануы, сол кезде Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясы деп аталды, 1788 жылы Австралия күнінде Бірінші флоттың Кади / Порт-Джексонға келгенінен басталады. Жаңа Зеландия 1840 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясынан бөлінді, сол кезде оның pākehā халқының саны христиан миссионерлерінен, теріс аңшылары мен кит аулаушылардан тараған шамамен 2000 адамды құрады (Австралия материгіндегі әлдеқайда үлкен жазалау колониясының халқынан өзгеше). Жаңа Зеландияның жазалау колониясы болмағаны рас болғанымен, Австралияның кейбір колониялары да солай болған жоқ. Атап айтқанда, Оңтүстік Австралия Жаңа Зеландияға ұқсас жолмен құрылды және қоныстандырылды, екеуіне де Эдвард Гиббон Уэйкфилдтің идеялары әсер етті. Екі ел де түпкі тұрғындар мен қоныс аударушылар арасындағы қақтығыстарды бастан кешірді, бірақ бұл қақтығыстар өте әртүрлі формаларда өрбіді, ең айқын түрде Жаңа Зеландия соғыстары мен Австралия шекаралық соғыстарында көрінді. Маори iwi 1807–1839 жылдар аралығындағы Мушкет соғыстарында күш көрсете білді, ал Австралияның түпкі тұрғындарының ешқайсысы еуропалық отарлаушылармен болған қақтығыстарына дейін немесе кейін бір-бірімен соғысқан тәжірибесіне ие емес. Жаңа Зеландия 1885 жылдан бастап Австралия Федеративтік Кеңесінің мүшесі ретінде қатысып, 1890 жылғы конференция мен 1891 жылғы конвенцияға толыққанды қатысты, бұл Австралия Федерациясын құруға әкелді. Ақырында ол 1901 жылы құрылған Австралия одақтастығына қосылудан бас тартты, 1907 жылы Жаңа Зеландия доминионы болғанға дейін өзін-өзі басқаратын колония ретінде қалды және басқа аумақтар кейіннен Жаңа Зеландия патшалығын құрады, ол тиімді түрде тәуелсіз ел болды. 1908 жылғы Олимпиада ойындарында, 1911 жылғы Империя фестивалі мен 1912 жылғы Олимпиада ойындарында екі ел кем дегенде спорттық жарыстарда "Австралазия" біртұтас бірлігі ретінде ұсынылды. Екеуі де 20 ғасырда саяси ынтымақтастыққа жалғасты, өйткені әрқайсысы Ұлыбританиямен, әсіресе сауда саласында жақындасуға тырысты. Бұл жағдайға, әсіресе, Жаңа Зеландияға өз экономикасын ет пен сүт өнімдерін экспорттауға мүмкіндік берген тоңазытылған кеме қатынасының дамуы көмектесті. Екі ел 1944 жылдың қаңтарында Екінші дүниежүзілік соғыста Ось державаларына қарсы соғысты табысты жүргізу және оның салдарынан соғыс біту және аумақтық қамқоршылықты қамтамасыз ету мақсатында Канберра келісімін бекітті. Келісім тұрақты Австралия мен Жаңа Зеландия хатшылығын құруды көздеді, ол ортақ мүддедегі мәселелер бойынша консультацияларды қарастырды, ол жеке әскери командаларды ұстап тұруды және "екі елдің көзқарастарын ұсынудағы бірліктің ең жоғары дәрежесін" қарастырды. Тасман арқылы сауда көлемі 1980 жылдардың басынан 2007 жылдың соңына дейін жылына 9%-ға өсті, 1983 жылғы "Экономикалық қатынастарды нығайту" еркін сауда келісімі маңызды бұрылыс болды. Бұл, әсіресе, Ұлыбританияның 1970 жылдардың басында Еуропалық экономикалық қауымдастыққа қосылуымен байланысты, бұл екі елдің де ең ірі экспорттық нарығына кіруін шектеді.

Әскери

1834 жылғы Хариет оқиғасында Австралиядан келген 50-ші полк британдық сарбаздарының тобы Жаңа Зеландияның Таранаки қаласына Джон (Джеки) Гардтың әйелі мен балаларын құтқару және ұрлаушыларды жазалау үшін келді. Бұл маори және британ әскерлері арасындағы алғашқы қақтығыс болды. Экспедицияны Сиднейден губернатор Бурк жіберді, кейіннен 1835 жылы британдық Төменгі палатасының есебінде шамадан тыс күш қолданғаны үшін сынға түсті. 1861 жылы Австралияның HMCSS Victoria кемесі Жаңа Зеландияның маориге қарсы соғысына көмектесу үшін жіберілді. Кейіннен Виктория қарауылдау және логистикалық қолдау көрсетуге пайдаланылды, бірақ бірқатар қызметкерлер маори бекіністеріне қарсы іс-қимылға қатысты. 1863 жылдың соңында Жаңа Зеландия үкіметі Уайкатоға шабуыл жасауға көмектесу үшін әскерлер сұрады. Қамтылған жерлерге қоныс аудару уәде етілген, 2500-нен астам австралиялықтар жұмысқа алынды. Басқа австралиялықтар орман рейнджерлері ротасының скауттары болды. Австралиялықтар Матарикорико, Пукекохе-Ист, Тити-Хилл, Оракау және Те-Рангадағы әрекеттерге қатысты. 19-шы және 20-шы ғасырларда екі ел де немесе олардың отарлық алдыңғылары Британ империясының ынталы мүшелері болды және екеуі де Судандағы Махдистік соғысқа, Боксерлер көтерілісін басуға, Екінші Буер соғысына, Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарға және Малайялық төтенше жағдай мен Конфронтацияға әскери еріктілерді жіберді немесе жіберуге рұқсат берді. Империя (немесе Ұлттар Достастығы) сезімінен тәуелсіз, екі ел де 20-шы ғасырдың екінші жартысында Корей соғысында, Вьетнам соғысында және Перс шығанағындағы соғыста АҚШ-тың стратегиялық мақсаттарын қолдауға контингенттерін ұсынды. Екі елдің әскери қызметкерлері UNTSO-ға, Синайдағы көпұлттық күш пен бақылаушыларға, Шығыс Тимордағы INTERFET-ке, Соломон аралдарындағы өңірлік көмек миссиясына, Судандағы UNMIS-ке және Тонгадағы соңғы араласуға қатысқан кезде Жаңа Зеландия үкіметі 2003 жылғы Иракқа шабуылды ресми түрде айыптады және Австралиядан бөлек кез келген жауынгерлік күштерді тартудан бас тартты. 1982 жылы Австралия, тіпті айыптама сөз айтпаса да, Аргентинаға қарсы Фолкленд соғысында Ұлыбританияны қолдауға Жаңа Зеландиямен қосылудың ешқандай мақсатын таппады. Бұл екі елде де жыл сайын Анзак күні атап өтіледі, бірақ 1960 жылдан бастап "жасқа жету" идеясына күмән келтірілді. Екінші дүниежүзілік соғыс екі ел үшін де маңызды бұрылыс болды, өйткені олар енді Ұлыбританияның қорғауына сенуге болмайтынын түсінді. Австралияны бұл жағдай ерекше таң қалдырды, өйткені оны Жапон империясы тікелей нысанаға алды, Дарвин бомбаға түсіп, Брумға шабуыл жасады. Кейін екі ел де АҚШ-пен тығыз қарым-қатынас орнатуға тырысты. Бұл 1951 жылы ANZUS пактісінің нәтижесінде пайда болды, онда Австралия, Жаңа Зеландия және АҚШ жау шабуыл жасаған жағдайда бір-бірін қорғауға келісті. Мұндай шабуыл 2001 жылдың 11 қыркүйегіне дейін болмағанмен, Австралия мен Жаңа Зеландия Корея мен Вьетнам соғыстарына әскерлерін қосты. Австралияның Вьетнам соғысына қосқан үлесі Жаңа Зеландияныкіне қарағанда әлдеқайда көп болды; Австралия әскери міндеттілік енгізген кезде, Жаңа Зеландия тек символдық күш жіберді. Австралия Жаңа Зеландияға қарағанда американдық ANZUS одағына көбірек берілді; екі ел де 1980 жылдары американдық әскери саясаттың айтарлықтай алаңдаушылығын сезінгенмен, Жаңа Зеландия 1985 жылдан бастап ядролық кемелерге өзінің ядролық қарусыз аймағына портқа кіруден бас тартып, АҚШ-ты ашуландырды және АҚШ жаза ретінде одақ шартына сәйкес Жаңа Зеландияға қатысты міндеттемелерін "тоқтатты". Австралия Ирак соғысына елеулі үлес қосты, ал Жаңа Зеландияның әлдеқайда аз әскери үлесі БҰҰ-ның қайта құру тапсырмаларымен шектелді. Сиднейдегі Анзак көпіріне 1998 жылы еске алу күні Бірінші дүниежүзілік соғыста қызмет еткен АНЗАК-тың есіне құрмет көрсету үшін қазіргі атауы берілді. Шығыс бағананың үстінде Австралия, ал батыс бағананың үстінде Жаңа Зеландия туы желбіреді. Көпірдің батыс жағына 2000 жылы Анзак күні Ли Энфилд мылтығын ұстап тұрған қазушының қола ескерткіш мүсіні орнатылды. Жаңа Зеландияның сарбазының мүсіні Австралиялық Digger-ден шығысқа қарай жолдың қарсы жағындағы тұғырға қосылды және Жаңа Зеландияның премьер-министрі Хелен Кларк жаңа Оңтүстік Уэльстің премьер-министрі Морис Иемманың қатысуымен 2008 жылдың 27 сәуірінде ашылды. 2001 жылы Австралия мен Жаңа Зеландияның мемориалды мемориалды екі елдің премьер-министрлері Анзак парадта, Канберра қаласында ашты. Мемориал бейбіт және соғыс кезінде ортақ мақсаттарға жетуге жұмсаған күштерді еске салады. Екі елді де қамтитын бірлескен қорғаныс шараларына Бес елдің қорғаныс шаралары, ANZUS және барлау ақпаратын алмасу үшін АҚШ пен Ұлыбританияның қауіпсіздік келісімі кіреді. 1964 жылдан бастап Австралия, ал 2006 жылдан бастап Жаңа Зеландия ұлттық қорғаныс күштерінің өзара үйлесімділігін қамтамасыз ететін ABCA келісіміне қатысушы болып табылады. ANZUK Австралия, Жаңа Зеландия және Ұлыбританияның Азия-Тынық мұхиты аймағын қорғау үшін 1970 жылдардың басында Ұлыбритания Суэц шығанағының шығысынан күштерін шығарғаннан кейін құрылған үш тарапты күш болды. ANZUK күші 1971 жылы құрылып, 1974 жылы таратылды. SEATO антикоммунистік қорғаныс ұйымы да 1955 жылдан 1977 жылға дейін өмір сүрген кезеңде екі елге де мүшелік ұсынды.

Барлау

1911–1914 жылдардағы Австралиялық Антарктика экспедициясы Маккуори аралы арқылы Тасманияға радиобайланыс орнатып, Король Георг V жерін зерттеді және Уилкс жерінің тау жыныстары құрылымдарын қарастырды. Экспедиция таңдаған базадағы Дениссон мысығындағы Моусонның үйлері қазірге дейін сақталған. Экспедицияның Батыс базалық тобы көптеген жаңалықтар ашты және Куин-Мэри жерінде алғашқы орналасқаннан бастап Кайзер Вильгельм II жерін зерттеді. 1929–1931 жылдардағы аумақтық мүдделерді қамтитын BANZARE экспедициясы, Ұлыбританиямен де ынтымақтаса отырып, Антарктиканың жағалауын картаға түсірді және Мак-Робертсон және Принцесса Элизабет жерлерін ашты. Екі экспедиция да көп көлемде мәліметтер ұсынды. 1928 жылы Чарльз Кингсфорд Смит, Чарльз Ульм және экипаж кері сапармен әуеден Тасман теңізін алғашқы рет кесіп өтті, осы жылдың басында қаза тапқан Монкрифф пен Худтың бұрынғы сәтсіз әрекеттерін жақсартты. Гай Мензис 1931 жылы жалғыз өзі бұл қашықтықты жүзіп өтті. 1977 жылы Колин Квинси жеке өзі, ал 2007 жылы каякшылар тобы қанатты қайықпен теңізді сәтті кесіп өтті. 2007 жылдың басында Эндрю МакОули Тасманиядан жалғыз каякпен жасаған пионерлік саяхаты Жаңа Зеландия суларында Милфорд Саундыға 30 морлық шақырым жетпей тұрып, теңізде жоғалып, қаза болды деп есептеледі.

Телекоммуникациялар

Жаңа Зеландия жеріне алғашқы халықаралық кабель 1876 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльстің Ла-Перуз қаласынан Жаңа Зеландияның Вакапуака қаласына дейін төселді. Бұл кабельдің басты бөлігі 1895 жылы жаңартылып, 1932 жылы қолданыстан шығарылды. 1890 жылы екінші транс-Тасман су асты кабелі Жаңа Зеландияның Сидней мен Веллингтон қалалары арасында төселді, ал 1901 жылы Норфолк аралынан Тынық мұхитына дейінгі кабель Солтүстік аралдағы Даутлес шығанағына жеткізілді. 1912 жылы Сиднейден Оклендке кабель тартылды. Екі ел 1962 жылдың шілдесінде су астынан төселген коаксиалдық кабель арқылы қосымша байланыс орнатты, содан кейін NZPO OTC бірлескен кәсіпорны 1975 жылы TASMAN кабелін төседі, ол өз кезегінде Жаңа Оңтүстік Уэльстің Паддингтон мен Оклендтің Уэнуапай қалалары арасында төселген TASMAN 2 оптикалық талшықты кабелімен толықтырылып, ақырында ескірді. Оңтүстік Кросс кабелінің транс-Тасман бөлігі 2001 жылдан бері Жаңа Оңтүстік Уэльстің Александрия қаласынан Уэнуапайға дейін пайдаланылуда. 2013 жылы қолданысқа енгізілуі жоспарланған тағы бір жоғары сыйымды тікелей байланыс желісі ұсынылды, ал тағы біреуі 2014 жылдың басында қолданысқа енгізілуге тиіс болды. 2017 жылдың наурыз айында 2288 км оптикалық талшықты кабель іске қосылды: Тасман Глобалдік Қолжетімділік кабелі Рагландағы Нгарунуи жағажайынан Сиднейдегі Наррабин жағажайына дейін.

Көші-қон

2023 жылдан бастап Жаңа Зеландия азаматтарына Австралия азаматтығына өтуге мүмкіндік жеңілдетілді.

Транс-Тасман көші-қоны және байланыстары

Жаңа Зеландиядан Австралияға көшіп келгендер көп, соның ішінде Оңтүстік Австралияның бұрынғы премьер-министрі Майк Ранн, психологқа айналған комик Памела Стивенсон және актер Рассел Кроу бар. Австралиядан Жаңа Зеландияға көшіп келгендердің қатарында Жаңа Зеландияның 17-ші және 23-ші премьер-министрлері сэр Джозеф Уорд және Майкл Джозеф Савидж, Жасыл партияның бұрынғы тең төрағасы Рассел Норман және Прогрессивтік партияның бұрынғы орынбасары Мэтт Робсон бар. 1920 жылдан бері әртүрлі келісімдер арқасында Австралия мен Жаңа Зеландия арасында адамдардың еркін қозғалысы жүзеге асырылуда. 1973 жылдан бері бейресми Транс-Тасмандық саяхат келісімі бір елдің азаматтарының екінші елге еркін өтуіне мүмкіндік берді. Бұл саяхат мүмкіндігіне қатысты жалғыз ерекшелік – көшіп барушы ел мен оның азаматтары үшін қауіпті немесе қолайсыз деп танылған, күші жойылған ордері немесе қылмыстық өтілі бар адамдар. Жаңа Зеландия паспортын ұстағандар Австралияға келген кезде арнайы санаттағы виза алады, ал Австралия паспортын ұстағандар Жаңа Зеландияға келген кезде тұруға рұқсат визасын алады. Соңғы онжылдықтарда көптеген жаңа зеландиялықтар Сидней, Брисбен, Мельбурн және Перт сияқты Австралия қалаларына көшіп кетті. Олардың көптегені – австралиялық маорилер. Бұл келісім өзара болғанымен, Жаңа Зеландиядан Австралияға көшудің айқын артықшылығы байқалды. 2001 жылы Австралияда тұратын жаңа зеландиялықтардың саны Жаңа Зеландияда тұратын австралиялықтардан сегіз есе көп болды, ал 2006 жылы Австралияның жан басына шаққандағы нақты табысы Жаңа Зеландия мен оның аумақтарынан 32 пайызға жоғары екені есептелді. Үй шаруашылығының орташа табысын салыстыру бойынша жүргізілген зерттеулер де Жаңа Зеландиядағы табыстар Австралияның көптеген штаттары мен аумақтарына қарағанда төмен екенін растайды. 2009 жылы екі бағыттағы сапарлар саны бір миллионнан асты, ал Австралияда шамамен жарты миллион жаңа зеландиялық азамат және Жаңа Зеландияда 65 мыңға жуық австралиялық тұрады. Жаңа Зеландияда Австралияға білімді мамандардың ағылып кетуі туралы наразылықтар айтылды.

Иммиграция және азаматтандыру саясаты

Жаңа Зеландиялықтардың Австралияда бұрын Австралияның әлеуметтік жәрдемақыларына тікелей қол жетімділігі болды және кейде олар "тегіншілер" ретінде сипатталды. 2001 жылы Жаңа Зеландияның премьер-министрі Хелен Кларк мұны "қазіргі заманғы миф" деп сипаттады. 2001 жылы ережелер өзгеріп, Жаңа Зеландиялықтар мұндай төлемдерді алу үшін екі жыл күтуге міндетті болды. 2001 жылдың ақпан айынан кейін Австралияға көшіп келген барлық Жаңа Зеландиялықтар арнайы санаттағы визаға ие болып, Австралияда негізінен уақытша тұрғындар ретінде қарастырылады, олар қанша уақыт тұрса да. Бұл виза олардың балаларына да беріледі. Уақытша тұрғындар ретінде олар Австралияда мемлекеттік қолдау, студенттік несиелер, көмек, шұғыл бағдарламалар, әлеуметтік жәрдемақы, қоғамдық тұрғын үй және мүгедектерге арналған қолдауға құқылы емес. 2001 жылы иммиграциялық ережелердің қатаңдауына байланысты, Жаңа Зеландиялықтар Австралия азаматтығына өтініш беру үшін тұрақты тұруға рұқсат алуы керек. Иммиграция талаптарының қатаң болуы Жаңа Зеландиялықтардың Австралия азаматтығын алуының азаюына әкелді. 2016 жылға қарай, 2002-2011 жылдар аралығында Австралияға келген 146 000 Жаңа Зеландияда туған көшіп келушілердің тек 8,4 пайызы ғана Австралия азаматтығын алды. Осылардың ішінде Жаңа Зеландияда туған маорилердің тек 3 пайызы ғана Австралия азаматтығын алды. Веллингтонның Виктория университетінің зерттеушісі Пол Хамер 2001 жылғы өзгерістердің Жаңа Зеландия азаматтығын алған және Австралияға "екінші жолмен" кіруге тырысқан Пасифика мигранттарын сүзгілеу мақсатын көздеген Австралия саясатының бір бөлігі болғанын мәлімдеді. 2009-2016 жылдар аралығында Австралия түрмелерінде Жаңа Зеландияда туған тұтқындардың саны 42 пайызға өсті. Жаңа Зеландияда австралиялықтардың балалары туғаннан бастап Жаңа Зеландия азаматтығын және австралиялық азаматтықты тегі бойынша алады. Жаңа Зеландия Білім министрлігінің мәліметтері бойынша, Жаңа Зеландияның жоғары оқу орындарында австралиялық студенттердің саны 1999 жылы 1978-ден 2003 жылы 3916-ға дейін екі есеге жуық өсті. 2004 жылы 2700-ден астам австралиялық студенттер студенттік несие алды, ал 1220-сы студенттік жәрдемақы алды. Басқа шетелдік студенттерден айырмашылығы, австралиялықтар жоғары білім үшін Жаңа Зеландиялықтармен бірдей төлем төлейді және Жаңа Зеландияда екі жыл тұрғаннан кейін студенттік несиелер мен жәрдемақы алуға құқылы. Жаңа Зеландия студенттері Австралияда австралиялық студенттермен бірдей қарастырылмайды. Жаңа Зеландияда туған адамдар Австралияға иммиграцияның екінші ірі көзі болып табылады, 2005-2006 жылдары тұрақты иммигранттардың 11 пайызын құрайды және 2006 жылдың маусымында Австралия халқының 2,3 пайызын құрады. 2010 жылдың 30 маусымында Австралияда 566 815 Жаңа Зеландия азаматы болды. Сонымен қатар, 2023 жылдың 1 шілдесінен бастап Австралияда Жаңа Зеландиядан туған балалар автоматты түрде Австралия азаматтығына ие болады. Бұл жаңалықты Жаңа Зеландияның премьер-министрі Крис Хипкинс және "Oz Kiwi" төрағасы Джоан Кокс Жаңа Зеландиялықтардың Австралия азаматтығына, денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру қызметтеріне қолжетімділігін жақсарту үшін құптады.

501-бап "тұлғалық сынақ"

2014 жылдың желтоқсанында Питер Даттон кабинеттік қайта құрудан кейін Австралияның иммиграция және шекараны қорғау министрі лауазымын иеленді. Сол айда Австралия үкіметі 1958 жылғы Көші-қон заңына өзгеріс енгізді, ол Австралия түрмесінде он екі айдан астам уақыт өткізген немесе иммиграциялық органдар елге қауіп төндіреді деп санайтын азамат емес адамдардың визаларын жоюға мүмкіндік береді. Бұл қатаң мінез-құлық тестісі өмірінің көп бөлігін Австралияда өткізген және онда отбасы бар азамат емес адамдарға да бағытталған. 2018 жылдың шілде айына дейін 2015 жылдың қаңтарынан бастап жаңа 501-баптың «мінез-құлық тестісі» бойынша шамамен 1300 жаңа зеландиялық депортацияланды. Депортацияланған жаңа зеландиялықтардың кем дегенде 60 пайызы маори және Тынық мұхиты аймақтарының этникалық тобына жатқан. Австралиялық шенеуніктер депортацияны құқықтық тәртіп негіздерімен ақтаса, Жаңа Зеландия шенеуліктері мұндай шаралар екі ел арасындағы «тарихи достық байланыстарға» зиян келтіреді деп мәлімдеді. Бесінші Ұлттық үкімет 2015 жылдың қарашасында «Қайтып келген қылмыскерлерді басқару және ақпарат беру» заңын қабылдады, ол 501-бап бойынша қайтып келгендерге қатысты қатаң бақылауды орнатты. Заң бойынша, Түзету департаментінің бас директоры тұтқындарды қайтару кезінде арнайы шарттарға, соның ішінде фотосуреттер мен саусақ іздері сияқты «анықтамалық мәліметтерді» ұсыну үшін аудандық сотқа өтініш беруге құқылы. «Қайтып келген қылмыскерлер» заңының қатаң бақылау режимі 2015 жылдың қарашасындағы қайталап қылмыс жасау көрсеткішін 58 пайыздан 2018 жылдың наурызына дейін 38 пайызға дейін төмендетті, бірақ Жаңа Зеландия заңгерлер қауымдастығы заң бұрынғы қылмыскерлерге «кері күшпен жазалар мен қос қылмыс жасау» енгізу арқылы 1990 жылғы Жаңа Зеландияның құқықтары туралы заңын бұзуы мүмкін екеніне алаңдаушылық білдірді. Бұған қоса, жаңа визалық схеманы «Ozkiwi лоббисі» сынға алды, себебі Австралияда тұратын жаңа зеландиялықтардың үштен екісі біліктілік деңгейінен төмен табыс тапқан. Тернбулл үкіметі кейіннен 2017 жылы білікті тәуелсіз визаны жойды. Литтл Австралияның депортация заңдарын «адамгершілік идеалдарынан» айырылған деп сынады. Оған жауап ретінде Даттон азамат емес қылмыскерлерді депортациялауды жалғастыра беретінін және Жаңа Зеландияның «адам контрабандасын тоқтатуға» жәрдемдеспегенін сынады. Бұл деректі фильмнің шығуы Австралиядағы ұстау орталығынан 17 жасар жаңа зеландиялық жасөспірімнің депортацияға қарсы шағымын қабылдауымен бірге болды. 2020 жылдың ақпан айының соңында премьер-министр Ардерн Австралияның жаңа зеландиялықтарды депортациялау саясатын «ұлыстануға» ұшырататын және екі ел арасындағы қарым-қатынасты сынап жатқанын айтып сынады. Оған жауап ретінде Австралияның премьер-министрі Скотт Моррисон Австралияның азамат емес адамдарды депортациялау құқығын қорғады. Даттон да Австралия үкіметінің депортация саясатын қорғады, Ардерн Жаңа Зеландия сайлау циклына ойнап жатқанын айтты. Ардерн Даттонның саясатын өкінішті деп сипаттап, оның мәлімдемелерін Жаңа Зеландияның «принципті ұстанымын» қорғау ретінде бағалады. 2021 жылдың ақпан айының ортасында Ардерн Австралия үкіметінің жаңа зеландиялық-австралиялық азамат Сухайра Аденнің австралиялық азаматтығын жою туралы шешімін сынады. Аден ИСИЛ қалыңдығы, ол 6 жасында Жаңа Зеландиядан Австралияға көшіп, Австралия азаматтығын алған. Кейін ол Сирияға Ислам мемлекетіне көшіп барды. 2021 жылдың 15 ақпанында Аден және оның екі баласы түрік билігі тарапынан шекараны заңсыз кесіп өткені үшін ұсталды. Моррисон Аденнің азаматтығын жою туралы шешімді қорғап, террористік қызметпен айналысса, екі азаматтығы бар адамдардан Австралия азаматтығын алуға мүмкіндік беретін заңға сілтеме жасады. Ардерн мен Моррисон телефон арқылы сөйлескеннен кейін «қарым-қатынас рухында» бірлесіп жұмыс істеуге келісті, бұл «өте күрделі құқықтық жағдай» деп сипатталды. 2021 жылдың мамыр айының соңында Моррисон Аденнің азаматтығын жоюды қорғады, бірақ Канберра оның балаларына Австралияда қоныстануға рұқсат беруге дайын екенін көрсетті. 2021 жылдың тамыз айының ортасында Аден мен оның балалары Жаңа Зеландияға қайтарылды. Австралияда визасын жою қаупі бар азамат емес адамдар Австралияның Әкімшілік шағымдар трибуналына (AAT) шағымдана алады, ол визаны жою туралы шағымдарды тыңдайды. Алайда, Ішкі істер министрі AAT шешімдерін күшін жоюға құқылы. 2019 жылдың желтоқсанында Жаңа Зеландияның медиа компаниясы Stuff AAT-қа түскен шағымдардың 80 пайызы қабылданбағанын немесе Австралия үкіметінің визаны жою туралы бұйрықтарын күшінде қалдырғанын хабарлады. 501-баптың мінез-құлық тестісі бойынша Жаңа Зеландиялықтардың қайтарылуы Жаңа Зеландиядағы қылмыстық белсенділіктің өсуіне әкелді. 2019 жылдың желтоқсанында Stuff Австралияның Comanchero және Mongols сияқты байкерлік топтарының бірнеше қайтарылған жетекші мүшелері Жаңа Зеландиядағы өздерінің қызметін кеңейткенін, бұл топ мүшелігінің өсуіне және метамфетамин қара нарығына ықпал еткенін хабарлады. 2022 жылдың наурыз айының басына дейін 2544 жаңа зеландиялық Австралиядан депортацияланды, бұл 2015 жылдан бергі Жаңа Зеландияға жасалған депортациялардың 96 пайызын құрады. Newshub мәліметінше, бұрынғы 501 депортацияланғандар 2015 жылдан бері 8000-нан астам қылмыс жасады. Олардың ішінде 2000-нан астам адалдыққа қатысты сотталғандар, 1387 зорлық қылмыстары, 861 есірткі және қоғамға қарсы әрекеттер және 57 жыныстық қылмыстар болды. Полиция комиссары Эндрю Костер және Жаңа Зеландия Ұлттық партиясының жетекшісі Кристофер Лаксон 2018 мен 2022 жылдар арасындағы топ мүшелігінің және ұйымдасқан қылмыстың күрт өсуін 501 депортацияланғандарға байланыстырды. 2022 жылдың 21 мамырында өткен Австралия федералды сайлауынан кейін Ардерн жаңа сайланған премьер-министр Энтони Албанестің үкіметіне 501 депортация саясаты мәселесін көтеруге уәде берді. Албанестің 501 депортация саясаты күшінде қалатынын айтқанмен, ол адам Австралияда өткізген уақытын ескеретіндей саясатты өзгертуге дайын екенін білдірді. 10 маусымда Ардерн Канберраға жасаған мемлекеттік сапарында Жаңа Зеландияның алаңдаушылықтарын көтерді. Оған жауап ретінде Албанестің саясаттың оның азаматтарына тигізетін әсері туралы Жаңа Зеландияның алаңдаушылықтарын қарастыратынын қайталады. 8 шілдеде Албанестің Ардернмен өткізген кездесуде оның үкіметі Австралиямен ұзақ мерзімді байланысы бар депортацияға ұшырауға тиіс адамдарды ескеретіндей 501-бапты өзгертуге міндеттенедінін мәлімдеді. Бұған қоса, Албанестің Австралияда тұратын жаңа зеландиялықтарға дауыс беру құқығын кеңейту және Австралия азаматтығын алу жолдарын қарастыратынын айтты. Оған жауап ретінде, Ішкі істер министрінің орынбасары Карен Эндрюс 501-бапты өзгерту шетелдік қылмыскерлердің Австралияда қалуына мүмкіндік беретініне және қоғамдық қауіпсіздік пен қауіпсіздікке қауіп төндіретініне алаңдаушылық білдірді.

COVID-19 пандемиясы

2020 жылдың 30 наурызында Австралия Премьер-Министрі Моррисон Австралияда тұратын Жаңа Зеландия азаматтарына, арнайы категориялы виза (444-ші сынып) бойынша, Жаңа Зеландия әріптесі Премьер-Министрі Ардернмен келіссөздер жүргізілгеннен кейін, екі апта сайын 1500 австралиялық доллары төленетінін мәлімдеді. COVID-19 пандемиясы салдарынан жұмыссыз қалған мыңдаған жаңа зеландиялықтар Centrelink төлемдеріне құқықсыз екенін анықтағаннан кейін Австралиядан кетуге мәжбүр болды. 5 мамырда Австралия Федералдық Үкіметі, Жаңа Зеландия Үкіметі және бірнеше Австралия штаттары мен аумақтарының үкіметтері коронавирустың шектеулерін жеңілдету мақсатында екі елдің тұрғындарына саяхат шектеулерісіз еркін саяхаттауға мүмкіндік беретін, транс-Тасман COVID-қауіпсіз аймағын әзірлеу үшін бірлесіп жұмыс істейтіндерін мәлімдеді. 2020 жылдың 2 қазанында Премьер-Министр Моррисон Австралия Үкіметінің Жаңа Зеландия азаматтарына 16 қазаннан бастап Жаңа Оңтүстік Уэльс және Солтүстік Территорияға "бір жақты карантинсіз саяхатқа" рұқсат беретін келісімді ресмилендіргенін мәлімдеді, бұл екі ел арасында "саяхат көпіршігін" құруға жасалған алғашқы қадамдардың бөлігі болды. Алайда, Жаңа Зеландия Премьер-Министрі Жасинда Ардерн COVID-19-дың Жаңа Зеландияға таралуын болдырмау үшін австралиялықтарға "карантинсіз саяхат" жасауға рұқсат бермеді. 16 қазанда транс-Тасман саяхат көпіршігі күшіне енді, осыған орай Жаңа Зеландиядан келген саяхатшылар Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия Астаналық Аумағы және Солтүстік Территорияға келген кезде карантинге түспейтін болды. Бірақ, бұл шара өзара емес еді – Австралиялық саяхатшылар Жаңа Зеландияға келгеннен кейін 14 күн карантинде болуға міндетті болды. Транс-Тасман көпіршігі 2020 жылдың 12 желтоқсанында Квинслендке дейін кеңейтілді. 2020 жылдың 14 желтоқсанында Жаңа Зеландия Премьер-Министрі Ардерн Жаңа Зеландия Үкіметінің 2021 жылдың бірінші тоқсанында Австралиямен карантинсіз саяхат көпіршігін құру жоспарларын мақұлдағанын мәлімдеді. Австралияның Денсаулық сақтау министрі Грег Хант бұл қадамды халықаралық саяхатты қалыпқа келтірудегі "алғашқы қадам" деп атап, саяхат көпіршігін құру шараларын қолдауда Австралия Үкіметінің позициясын қайталады.

Босқындарды қоныс аудару

2013 жылдың ақпан айында Жаңа Зеландияның премьер-министрі Джон Кей және Австралияның премьер-министрі Джулия Гиллард теңіз арқылы Австралияға келген бірнеше пана іздеушілерді қабылдау туралы келісімге қол қойды. Келісімнің аясында 2014 жылдан бастап Жаңа Зеландияға жылына 150 босқын қоныстандырылады. Бұл пана іздеушілер Австралиядан, сондай-ақ Папуа-Жаңа Гвинея мен Наурудағы офшорлық өңдеу орталықтарынан келеді. 2017 жылдың қараша айының басында Австралия премьер-министрі Малкольм Тернбулл Жаңа Зеландияның премьер-министрі Жасинда Ардерннің Науру мен Манус аралынан 150 пана іздеушіні Жаңа Зеландияға қоныстандыру ұсынысын қабылдамады, себебі Австралия АҚШ-пен босқындарды орналастыру туралы келісімге қол қойып жатқан болатын. Австралияның иммиграция министрі Питер Даттон Жаңа Зеландияның ұсынысы адам контрабандасын көбейтіп, Жаңа Зеландиядан Австралияға саяхаттарды ынталандырады деп мәлімдеді. Бұл ұсыныс Австралияның Манус аймақтық өңдеу орталығын жабу жөніндегі күш-жігерімен бірге жүрді. Даттон сондай-ақ, Жаңа Зеландияның ұсынысы екі ел арасындағы екіжақты қарым-қатынасқа нұқсан келтіруі мүмкін екенін ескертті. 2022 жылдың 24 наурызында Жаңа Зеландия мен Австралия үкіметтері Жаңа Зеландияның 2013 жылғы ұсынысын қабылдауға келісімге келді, ол Науру аймақтық өңдеу орталығында орналасқан немесе «өңдеу» үшін уақытша түрде Австралияда тұратын пана іздеушілерді қабылдауға қатысты. Жаңа Зеландияға қоныс аударатын босқындар Біріккен Ұлттар Ұйымының босқындар жөніндегі жоғарғы комиссары (БҰҰЖК) арқылы өтіп, Жаңа Зеландияның босқын квотасының талаптарына сай болуы керек. Келісім бойынша үш жыл ішінде Жаңа Зеландияға 450 босқын қоныстандырылмақ. Келесі Австралия үкіметтері бұл ұсынысты қабылдаудан бас тартты, себебі бұл көбірек пана іздеушілерді қайықпен Австралияға саяхаттауға итермелейді және бұрынғы пана іздеушілер Жаңа Зеландияның азаматтығын алып, Австралияға көшіп кетуі мүмкін деген алаңдаушылықтар болды.

Адам капиталының қашуы

2023 жылдың қазан айының соңында RNZ Австралия полициясының Жаңа Зеландия полициясының қызметкерлерін Австралияға көшіп келу үшін жомарт жалақы және тұрғын үй пакеттерін ұсынып, тарту ете бастағанын хабарлады. 30 қазанға дейін Австралия полициясы жариялаған деректер бойынша, 77 бұрынғы Жаңа Зеландия полиция қызметкері Квинсленд штатына, ал шамамен 20-ы Солтүстік территорияға көшіп кеткен. Жаңа Зеландия полиция қауымдастығының президенті Крис Кахилл соңғы алты жылда 3000-ға жуық Жаңа Зеландия полиция қызметкерінің Австралияға көшіп кеткенін баяндады. 2024 жылдың наурыз айының ортасында The New Zealand Herald 2023 жылы Жаңа Зеландия полициясынан кеткен 200 полиция қызметкерінің 50-і қазірдің өзінде Австралияда полиция қызметкері болып жұмыс істеп жатқанын хабарлады. Herald сонымен қатар тағы 70 полиция қызметкері салықтан босатылған жұмысқа орналасу сыйлығы мен 25 000 долларға дейін көшіру шығындарына қызығып, Жаңа Зеландиядан көшіп кетуді жоспарлап отырғанын жазды. 2023 жылдың тамызында Жаңа Зеландия полициясының орынбасар комиссары Уолли Хаумаха, Жаңа Зеландия көптеген маори полиция қызметкерлерін Австралияға жоғалтуы мүмкін деген алаңдаушылықты басып тастауға тырысты, көптеген Жаңа Зеландия эмигранттарының "үйге сағынып (mokemoke), отбасысы үшін (whānau) аңсап, Жаңа Зеландия полициясына қайта оралатынын" айтты. 2024 жылдың сәуірінде Полиция министрі Марк Митчелл Жаңа Зеландияның Австралия полициясының жұмыс орындарымен бәсекелесе алмайтынын мойындады, "біз олармен бәсекелесе алмаймыз. Австралия бізден әлдеқайда үлкен, сау және күшті, жоғары жалақылы экономикаға ие, және кіріп келе жатқан үкімет ретіндегі біздің басты міндеттеріміздің бірі – экономикамызды нығайту және кем дегенде Австралиямен бәсекелесе алатын жоғары жалақылы экономикаға қадам басқаннан кейін".

Ақшалай

1815 жылы Ватерлоо шайқасынан кейінгі саяси жағдайлар Жаңа Оңтүстік Уэльсте британ фунт стерлингін бейресми түрде қабылдауды салыстырмалы түрде жеңілдетті, және осы қабылдау уақыт өте келе Жаңа Зеландия мен Океанияның басқа да аймақтарына тарады. 1821 жылы сәтті алтын стандартын қабылдағаннан кейін, британ үкіметі 1825 жылы барлық колонияларына стерлинг монетасын енгізуді саясат ретінде шешті. 19 ғасырдың екінші жартысынан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, британдық алтын фунт негізінде Британ империясының бір бөлігінде, оған екі елдің де және олардың тәуелділіктерінің барлығы кірді, ақша одағы құрылды. 1910 жылы Австралия стерлинг валютасына ұқсас өзінің валютасын енгізді. Ұлы депрессия әртүрлі фунт түрлері арасындағы айырбас бағамдарындағы күрт өзгерістерге себеп болды, соның салдарынан 1933 жылы Жаңа Зеландия фунты енгізілді. Екі ұлттық валюта да 1939 жылдан бастап 1972 жылы оның тоқтатылуына дейін стерлинг аймағының мүшесі болды. 1971 жылы екеуі де АҚШ долларына шағылыстыруын өзгертті, алдымен Австралия, содан кейін Жаңа Зеландия тиісінше 1966 жылдың 14 ақпанында және 1967 жылдың 10 шілдесінде ақша бірліктерін ондық жүйеге көшірді, екеуі де фунтты доллармен 1 фунтқа 2 доллар есебімен алмастырды. Австралия доллары 1983 жылдың желтоқсанында, ал Жаңа Зеландия доллары 1985 жылдың наурыз айында еркін жүзуге көшті. Қазіргі кезде екі елдің де бір-бірінің валютасына долларлануы немесе екі елдің орталық банктері мен экономикалық реттеу жүйелерін біріктіретін валюталық одақ құру ұсынылып, талқыланды, бірақ іске асырылмады.

Жаңа Зеландия Австралияның бір штаты ретінде

1901 жылғы Австралия Конституциясына Жаңа Зеландия үкіметі осындай қадамға қарсы шешім қабылдағаннан кейін де, Жаңа Зеландияның Австралияға жетінші штат ретінде қосылуына мүмкіндік беретін ережелер енгізілді. Бастапқы анықтамалық және қамтушы баптардың алтыншысында: «Штаттар» деп Жаңа Оңтүстік Уэльс, Жаңа Зеландия, Квинсленд, Тасмания, Виктория, Батыс Австралия және Оңтүстік Австралия, соның ішінде Оңтүстік Австралияның Солтүстік территориясы, қазіргі уақытта Ұлттық бірлік құрамына кіретін және Ұлттық бірлікке штаттар ретінде қабылдануы немесе құрылуы мүмкін колониялар немесе аумақтар; және Ұлттық бірліктің осындай бөліктерінің әрқайсысы «Штат» деп аталады. Жаңа Зеландияның Австралияға қосылмауының себептерінің бірі – ондағы жергілікті маори халқының зиян көруі мүмкін деген қауселену болды. Федерация құрылған кезде, жергілікті австралиялықтарға бұрынғысынан өз штаттарында дауыс беруге рұқсат болған жағдайда ғана дауыс беруге рұқсат етілді, ал Жаңа Зеландиядағы маорилер колония құрылғаннан бастап тең дауыс беру құқығына ие болды. Сонымен қатар, ең қызығы, 1902 және 1962 жылдар аралығында Маори халқы Австралиядағы белгілі бір юрисдикцияларда дауыс беру құқығына ие болды. Бұл 1902 жылғы Ұлттық сайлау құқығы заңының нәтижесінде болды, ол Жаңа Зеландияның Федерацияға қосылуына қатысты алаңдаушылықты басуға бағытталған шара еді. 1962 жылға дейін барлық жергілікті австралиялықтарға жалпы сайлау құқығы берілген жоқ. Заң бойынша парламенттік пікірталстар кезінде король О’Мэлли маорилерді және австралиялық аборигендерді сайлау құқығына қосуды қолдады, оның пікірінше: «Уақыт-уақытпен Австралияға қосылу идеясы талқыланады, бірақ кейбір жаңа зеландиялықтар оны қысыммен күлдіреді». 2000 жылы Австралияның бұрынғы оппозициялық көшбасшысы Джон Хьюсон бұл мәселені көтергенде, Жаңа Зеландияның премьер-министрі Хелен Кларк «оның арманына жете беруі мүмкін» деді. Австралиялық ғалым Боб Кэтлидің 2001 жылы Отаго университетінде жазған «Матильдамен вальс: Жаңа Зеландия Австралияға қосылуы керек пе?» атты кітабы Жаңа Зеландияның саяси комментаторы Колин Джеймс «австралиялықтарға арналған кітап» деп сипаттады. Австралия мен Жаңа Зеландияны Тасман теңізі 1200 шақырымнан астам қашықтыққа бөліп тұр. Австралия штаты болуға қарсы пікір білдірген Жаңа Зеландияның премьер-министрі сэр Джон Холл: «Табиғат біз бен Австралиядағы біздің туысқандарымыздың арасындағы 1200 шақырымдық дауылды теңіз арқылы Жаңа Зеландияны осындай федерацияға қосуға 1200 кедергі жасады» деді. Екі ел де Тынық мұхиты одағы туралы үдемелі талқылауға үлес қосты, бірақ бұл ұсынысқа Австралия мен Жаңа Зеландиядан гөрі көптеген мүше мемлекеттер кіретін болар еді. 1999 жылғы Австралиядағы республикалық референдумның нәтижесі австралиялықтардың Жаңа Зеландиямен ортақ мемлекет басшысын сақтап қалды. Жаңа Зеландиядағы негізгі саяси партиялардың ешқайсысының республикашылдықты қолдау саясаты жоқ, ал Австралияның Еңбек партиясы ұзақ жылдардан бері республиканы жақтады, сондай-ақ Либералды партияның кейбір саясаткерлері де, бірақ Ұлттық партияның премьер-министрі Джим Болгер 1994 жылы республиканы жақтады. Қазіргі уақытта саяси одақ құру перспективасы аз болса да, 2006 жылы Австралияның федералды парламенттік комитеті толық одақ құруды немесе Австралия мен Жаңа Зеландияда кем дегенде бірыңғай валюта мен ортақ нарықтарды құруды ұсынды. Жаңа Зеландия үкіметі осы комитетке заң жүйелерін үйлестіруге қатысты ұсынған ұсыныстарында:

Дипломатиялық

Екі ел мен олардың отарлаушылары XIX ғасырдың басынан бастап қазіргі уақытқа дейін барлық өмір сүрген кезеңде достық дипломатиялық қарым-қатынастарды үзбей келді. Олар Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылтайшы және жалғастырушы мүшелері болып табылады және бұрын Ұлттар Лигасының құрылтайшы мүшелері болды, ол таратылғанға дейін барлық кезеңді жалғастырды. Австралияның халықаралық ұйымдарға мүшелігі мен Жаңа Зеландияның арасында үлкен ортақтық бар. Олардың халықаралық ұйымдарға мүшелік етуі мен маңызды көпжақты келісімдерге бірлесіп қол қоюлары ортақ. Олар бірқатар ықпалды сауда блоктарының, форумдардың, әскери одақтардың, өзара пайдалану және үйлесімділік келісімдерінің және өңірлік қауымдастықтардың бірлескен мүшелері болып табылады. Екеуі де Дүниежүзілік сауда ұйымының, АТЭК-тің, МАГАТЭ-нің, Шығыс Азия саммитінің, Тынық мұхит аймағындағы экономикалық ынтымақтастық кеңесінің, Тынық мұхит аралдары форумының, АСЕАН-ның, Австралия-Жаңа Зеландия еркін сауда аймағының, қарусыздандыру жөніндегі конференцияның, Халықаралық қылмыстық соттың, Химиялық қаруды тыйым салу жөніндегі ұйымның, Интерполдың, WIPO-ның, Халықаралық валюталық қордың, Дүниежүзілік банк тобының, ядролық терроризмге қарсы күрес жөніндегі әлемдік бастаманың, Кэрнс тобының, ядролық қаруды таратпау жөніндегі қауіпсіздік бастамасының, Халықаралық гидрографиялық ұйымның, Халықаралық теңіз ұйымының, Халықаралық кит аулау комиссиясының, Халықаралық көші-қон ұйымының, Халықаралық теңіз қойнауы жөніндегі органның, Халықаралық ауыл шаруашылығы дамуы жөніндегі қордың, ЭЫДҰ-ның, Коломбо жоспарының, Азия даму банкінің, Тынық мұхит аймағындағы қауымдастықтың хатшылығының, Тынық мұхит аймағындағы қоршаған ортаны қорғау бағдарламасының және Дүниежүзілік жануарлар денсаулығы жөніндегі ұйымның мүшелері болып табылады. Екеуі де АСЕАН-да кездейсоқ бақылаушы болып қызмет етеді. Екеуі де Адам құқықтары жөніндегі халықаралық келісімге (ICCPR) және оның бірінші және екінші факультативтік хаттамаларына, Азаптауға қарсы конвенцияға, Әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық түрлерін жою жөніндегі конвенцияға және оның факультативтік хаттамасына, бірінші Гаага конвенциясына қол қойды және ратификациялады, Австралия екінші Гаага конвенциясына қосымша қосылды, БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі конвенциясына, Дипломатиялық қатынастар жөніндегі Вена конвенциясына, Женева конвенцияларына, Антарктика туралы келісім жүйесіне, Ғарыш туралы келісімге, азаматсыздықты азайту туралы конвенцияға, геноцид туралы конвенцияға, ядролық қаруды таратпау туралы келісімге, химиялық қару туралы конвенцияға, биологиялық қару туралы конвенцияға, КТБ-ға, Ронгаро келісіміне, темекіге қарсы келісімге, UNCLOS-қа, шөлділікке қарсы күрес жөніндегі конвенцияға, Берн конвенциясына, Әлемдік авторлық құқық туралы конвенцияға, ТРИПС келісіміне, Уассенар келісіміне, нәсілдік кемсітушіліктің барлық түрлерін жою жөніндегі конвенцияға (Австралия осы конвенцияның жеке шағымдарды қарау құзыретын қабылдады), Климаттық өзгерістер жөніндегі негізгі конвенцияға және Киото протоколына, Оттава келісіміне, Альбатростар мен қанағаттарды сақтау жөніндегі келісімге, ENMOD конвенциясына, Лондон конвенциясына, Рамсар конвенциясына, өнеркәсіптік меншікті қорғау жөніндегі Париж конвенциясына, патенттік ынтымақтастық шартына, есірткі құралдары жөніндегі жалғыз конвенцияға және психотроптық заттар жөніндегі конвенцияға қол қойды. Екеуі де Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясында Түпкі халықтардың құқықтары туралы декларацияны қабылдауға қарсы дауыс берді және екеуі де мүгедектердің құқықтары туралы конвенцияның Факультативтік хаттамасына қол қоюдан бас тартты. Жаңа Зеландия, азаптау мен басқа да қатыгез, адамгершілікке жатпайтын немесе қорлаушылықты әкеп соғатын іс-әрекеттерге немесе жазалауға қарсы конвенцияның Факультативтік хаттамасына қол қойды және ратификациялады; Австралия Факультативтік хаттамаға қол қойды, бірақ оны ратификацияламады. Австралия, бірақ Жаңа Зеландия, Ядролық энергия агенттігінің және UNIDROIT-тың мүшесі және патенттік құқық туралы шартқа, Будапешт шартқа, WIPO авторлық құқығы туралы шартқа, IPC келісіміне, азаматсыздық мәртебесі туралы конвенцияға және Ай шартқа қатысушы болып табылады. Австралия Антарктика мөрлерін сақтау жөніндегі конвенцияға қол қойды және ратификациялады, ал Жаңа Зеландия 2003 жылға дейін оны ратификацияламады. 1923 жылдан 1968 жылға дейін екі ел де Ұлыбританиямен бірге Науру аралы келісіміне сәйкес Науруға сеншілікпен басшылық етті. 2001 жылдан 2007 жылға дейін Жаңа Зеландия Австралияға көшіп келуді ниеттенген кемемен келген адамдарды көші-қон процесі үшін қабылдады, бұл Тынық мұхитындағы шешімнің бір бөлігі болды, ол Папуа Жаңа Гвинеяның Манус аралында құрылған ұстау орталығына бағытталған. Екі ел де 2003 жылдан бастап Соломон аралдарына көмек көрсету миссиясына жетекшілік етті. 2021 жылдың мамыр айының соңында Ардерн мен Моррисон Жаңа Зеландияның Куинстаунында COVID-19 мәселелері, екітаралы қарым-қатынастар және Үнді-Тынық мұхитындағы қауіпсіздік мәселелері бойынша екітаралы ынтымақтастықты растайтын бірлескен мәлімдеме жасады. Моррисон мен Ардерн де Оңтүстік Қытай теңізі дауы мен Гонконгтағы және Синьцзяндағы адам құқықтары туралы алаңдаушылықтарын білдірді. Бірлескен мәлімдемеге жауап ретінде Қытай Сыртқы істер министрлігінің өкілі Ван Вэньбинь Канберра мен Веллингтонды қытайдың ішкі істеріне араласуға тырысқандары үшін сынады. Lowy институтының 2022 жылғы сауалнамасында Жаңа Зеландия тағы да австралиялықтардың ең жақсы бағалаған елі болып саналды, 86% рейтингпен, оны Канада, Ұлыбритания және Жапониядан жоғары қойды. Сол сауалнамада басқа көршілес Тынық мұхит аралдық мемлекеті (Тонга) 67% рейтингпен ең жағымды бағаланған алтыншы ел болып саналды, осылайша ол АҚШ-тан жоғары тұрды, ал Индонезия мен Папуа Жаңа Гвинея да 57% және 61% рейтингтерді алды.