Кіріспе

Энтони Троллоптың 1875 жылғы сатирикалық романы "Біз қазір қалай өмір сүреміз" – Энтони Троллоптың 1875 жылы Лондонда жарық көрген сатирикалық романы. Бұл Виктория дәуірінде ай сайын бөлім-бөлім жарияланған соңғы маңызды романдардың бірі. Роман Троллоптың ең көлемді туындысы болып табылады, 100 тараудан тұрады және көптеген қосымша сюжеттік желілерге толы. Ол 1870-ші жылдардың басындағы қаржылық дау-дамаздардан шабыттандырылған; Троллоп шетелден Англияға оралғанда, осы дау-дамаздардың ашкөздік пен адалсыздыққа толы екеніне қатты риза болмады. Осы роман – оның наразылығы болды. Ол сол дәуірдегі коммерциялық, саяси, рухани және зияли өмірге ашкөздік пен адалсыздықтың қалай сіңіп кеткенін көрсетеді.

Жазу және жариялау

Троллоп "Біз қазір қалай өмір сүреміз" атты кітапты 1873 жылғы 1 мамырда, Австралия мен Жаңа Зеландияға жасаған ұзақ сапарынан оралғаннан кейін бес ай өткен соң жаза бастады. Ол "Гарри Хиткот Гангуилде" атты қысқа романын жазу үшін жұмысты тоқтатты, бұл романды ол баспасына Рождествоға арналған туынды ретінде уәде берген еді, бірақ шілде айына қарай "Біз қазір қалай өмір сүреміз" жұмысын қайта бастады. Ол 1873 жылғы 22 желтоқсанда аяқталды, ал алғашқы жиырма айлық бөлімі 1874 жылғы ақпаннан бастап Chapman & Hall баспасынан жарық көрді. Chapman & Hall сериалдық және толық романның құқықтарын 3000 фунт стерлингке сатып алды. Дегенмен, сериалдық басылымдар нашар сатылды, сондықтан баспагер толық романды 1875 жылғы маусымда екі томдық түрінде шығаруға мәжбүр болды, сериалдық басылым аяқталуға төрт ай қалғанда. Екі томдық алғашқы басылымдар үлкен октаво форматта шықты және сериялық басылымдардан қалған сатылмаған беттермен толтырылды. Троллоптың жазбаларында көрсетілгендей, "Біз қазір қалай өмір сүреміз" романының бастапқы идеясы Леди Карбери кейіпкеріне негізделген (Троллоп оны "Карбери романы" деп атаған). Мелмоттың тағы бір шабыт көзі – 1840 жылдары теміржол саласында спекуляция жасаған 'King' Хадсон есімді адам. Оның мол байлығы оған Найтсбриджде әсем үй сатып алып, онда ағылшын аристократиясының жоғарғы топтарын тойтастауға мүмкіндік берді. Бірақ ол бизнес іс-әрекеттері үшін сенімсіздік тудырды және 1871 жылы шетелде қайтыс болды, Троллоп "Біз қазір қалай өмір сүреміз" романына кіріспейтін бірнеше жыл бұрын.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Август Мелмот – өткені құпиялы қаржыгер. Ол (немесе оның әйелі) еврей тегінен шыққан және Венада сәтсіз аяқталған бірнеше кәсіпке қатысы бар деген қауесет бар. Ол бизнесі мен отбасын Лондонға көшірген кезде қаланың жоғарғы топтары оның айналасында әртүрлі әңгімелер тарата бастады, ал көптеген адамдар оның өміріне әсер еткенін байқады. Мелмот Лондон Ситиінде кеңсе ашып, Гросвенор скверінде сәнді үй сатып алады. Ол бай және беделді инвесторларды қызықтыру үшін әсем кеш өткізеді. Американдық кәсіпкер Хамильтон К. Фискердің ұсынысымен ол жаңа теміржол желісін салу үшін компания құруға мүмкіндік алады – бұл желі АҚШ-тың Солтүстік Солтүстік қаласынан Мексиканың Веракрус қаласына дейін созылады. Мелмоттың мақсаты – жобаға өзінің қаржатын салмай, акциялардың бағасын көтеру, соның арқасында жол салынса да, салынбаса да өзін байыту. Компания кеңесіндегі аристократтардың арасында Сер Феликс Карбери де бар – ол жесір анасының жинаған ақшасын тез жұмсайтын жас барон. Олардың қарыздары өтеусіз қалғандықтан, анасы Матильда, леди Карбери – жазушылық жолға түскен – оны Мелмоттың жалғыз қызы Маримен, яғни үлкен мұрагермен құдаластыруға тырысады. Сер Феликс Маридің жүрегін жеңеді, бірақ оның жоспарларын Мелмот тоқтатады, өйткені ол қызының осындай кедей аристократқа үйленуіне қарсы. Феликстің жағдайы Руби Рагглзбен қарым-қатынасы арқылы да қиындады – ол оның бай екінші туысы Роджер Карберидің иелігіндегі шаруашылықта әкесімен бірге тұратын сұлу шаруа қызы. Роджер Карбери – Саффолк графтығындағы Карбери Холлде тұратын адал және ізгі адам. Оңтүстік-Орталық Тынық мұхиты және Мексика теміржолы кеңесінің төрағасы және басқарушысы Мелмот, Фискердің серіктесі Пол Монтегю қиын сұрақтар қояды. Полдың жеке өмірі де қиын. Ол леди Карберидің жас қызы Хеттаға ғашық болған, бірақ оның артынан Англияға американдық никелесі, миссис Уинифред Хертл келді. Миссис Хертл Полды өзіне үйлендіруге бекінген. Роджер Полдың кеңесшісі болған, екеуі де Хеттаға деген сезімдерімен келіспейді. Осы арада Феликс Карбери Рубиге деген құштарлығы мен Мари Мелмотты іздеудегі қаржылық қажеттілігі арасында қиналып жүреді (ол екеуіне де сезімсіз). Рубиді жергілікті құрметті диірменші Джон Крамбқа үйленбегені үшін әкесі ұрып-соққаннан кейін, ол Лондонға қашып, әпкесі миссис Пипкиннің пансионатында баспана табады, онда миссис Хертл де тұрады. Феликс Рубиден миссис Хертлдің Полмен қарым-қатынасы туралы біледі және миссис Хертлмен Рубиге деген сезімі туралы дау туғанда, өзінің жаңа білгенін анасы мен әпкесіне айтады. Хетта қатты күйзеліп, Полмен келісімін бұзады. Осы арада Полды кеңес отырыстарынан алыстату үшін Мелмот Полды теміржолды тексеру үшін Мексикаға жіберуге тырысады, бірақ Пол барудан бас тартады. Мелмоттан айнала алмайтынын білген Феликс пен Мари Америкаға қашуға шешім қабылдайды. Мари әкесінен бос чек ұрлап, Ливерпульдегі кемеде Феликспен кездесуді ұйымдастырады. Мариден ақша алған Феликс клубқа барып, барлық ақшасын карта ойынында жоғалтады, өйткені оның достары қарыз қағаздарымен емес, қолма-қол ақшамен ойнайды. Мас және ақшасы қалмаған Феликс ойынның біткенін біліп, анасының үйіне қайтады. Осы арада Мелмоттың банкі хабарлағаннан кейін, Ливерпульдегі кемеде Феликс бар деп сенетін Мари мен оның қызметшісін полиция кемеге кірмей тұтқындап, Мариді Лондонға алып келеді, ал қызметші Дидон кемеге отырып, Нью-Йоркке кетеді. Мелмот, ол осы уақытқа дейін Вестминстерден Парламент мүшесі және Лонгестафф мырзаға тиесілі үлкен елдiк үйді сатып алған, оның қаржылық үйі құлдырауға жақын екенін де біледі. Лонгстафф пен оның ұлы Мелмот сатып алған мүлік үшін сатып алу ақшасын талап еткенде, Мелмот қызының атын оған ақша алуға мүмкіндік беретін құжатқа жасады (Мелмот кредиторлардан қорғау үшін оның атына қойған ақша, ал Мари оны қайтарудан бас тартты). Ол өзінің клеркін, Кроллді, жалған қолтаңбаға куә болуға шақырады. Кролл бұдан бас тартады. Мелмот сонымен қатар Кроллдың қолтаңбасын жасады, бірақ құжаттарды банкир г-н Брегертке қалдыру қателігін жасайды. Брехгерт құжаттарды Мельмотқа емес, Кроллға тағы бір қол қою үшін (Мелмот оны жасалмалауға жол бермеді) алғанда, Кролл жалғандықты тауып, Мельмоттің қызметінен кетеді. Енді оның есігін кредиторлар қағып тұр, теміржол акциялары құнсыз болып қалды, жалған жасау айыптары жақындап келеді және Парламентте мас күйде пайда болғаннан кейін саяси беделі түсіп кетті, Мелмот өзін улайды. Романның қалған бөлігі түйінделген мәселелерді шешеді. Феликс Рубимен бірге кешке шыққанда Джон Крамб оларды кездестіріп, Феликс оған күш көрсетіп жатыр деп ойлап, Феликті жақсылап сабап тастайды. Руби Феликс ешқашан оған үйленбейтінін түсініп, Джонға үйлену үшін үйіне қайтады. Феликс британдық қауымдастықтағы шағын жәрдемақымен өмір сүреуге мәжбүр, оған Англиялық дін қызметкері оларды қызмет ету үшін алып кетеді. Леди Карбери өзіне қиындықтар кезінде көмектескен мистер Браунға үйленеді. Хетта мен Пол миссис Хертл туралы шындықты айтқаннан кейін қайта табысады. Роджер Полды кешіріп, оларға Карбери Манорында тұруға рұқсат береді, оны олардың баласына қалдыруға уәде береді. Мари, енді қаржылық тәуелсіздікке ие болған, Хамильтон К. Фискермен танысып, Сан-Францискоға онымен бірге баруға келіседі, онда ол соңынан оған үйленеді. Оған әкесінің әйелі, мадам Мелмот; Кролл, мадам Мелмотқа үйленеді; және миссис Хертл қосылады.

Бейімделулер

Роман 1969 және 2001 жылдары BBC телеарнасы үшін бейімделді. 2001 жылғы бейімделу американдық PBS тележелісінде де көрсетілді. Сонымен қатар, роман радиоға бейімделіп, 2008 жылы "Әйелдер сағатында" "Қазіргі уақытта біз қалай өмір сүреміз" деген атпен драмалық сериал ретінде жаңартылды.