Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ультрапотазды магмалық тау жыныстары
Ultrapotassic igneous rocks
Лампрофирлер – сирек кездесетін, шағын көлемді ультрапотазды магмалық тау жыныстары, негізінен бөгеттер, лополиттер, лаколиттер, қорлар және кішігірім интрузиялар түрінде кездеседі. Олар сілтілі, кремнийге қанықпаған мафикалық немесе ультрамафикалық тау жыныстары болып табылады, олардың құрамында жоғары магний оксиді, >3% калий оксиді, жоғары натрий оксиді және никель мен хромның жоғары мөлшері бар. Лампрофирлер барлық геологиялық дәуірлерде кездеседі. Архейлік мысалдары көбінесе алтын кен орындарымен байланысты. Кенозойлық мысалдарына Мексика мен Оңтүстік Америкадағы магнийлі тау жыныстары және Австралиядағы Гимпидегі ~250 миллион жыл бұрын пайда болған, 18,5% MgO-ға ие жас ультрамафикалық лампрофирлер жатады.
Lamprophyres are uncommon, small volume ultrapotassic igneous rocks primarily occurring as dikes, lopoliths, laccoliths, stocks, and small intrusions. They are alkaline silica undersaturated mafic or ultramafic rocks with high magnesium oxide, >3% potassium oxide, high sodium oxide, and high nickel and chromium. Lamprophyres occur throughout all geologic eras. Archaean examples are commonly associated with lode gold deposits. Cenozoic examples include magnesian rocks in Mexico and South America, and young ultramafic lamprophyres from Gympie in Australia with 18.5% MgO at ~250 Ma.
Петрология
Қазіргі заманғы ғылым лампрофирлерді амфибол немесе биотиттен тұратын негізгі минералды құрамымен және жер массасында фельдспатпен сипатталатын ультрапотастық мафикалық магмалық тау жыныстарын біріктіретін жалпы термин ретінде қарастырады. Лампрофирлер ерекше минералды құрамына байланысты QAPF жүйесі сияқты модальдық пропорциялар бойынша жіктеуге жарамайды, сондай-ақ ерекше геохимиялық ерекшеліктеріне байланысты TAS сияқты құрамылық ажырату диаграммаларына да сәйкес келмейді. Олар Igneous Rocks (Le Maitre және авторлар, 1989) IUGS номенклатурасында бөлек жіктеледі; мұның басты себебі – олардың сирек кездесуі, ерекше минералды құрамы және классикалық жіктеу схемаларына сәйкес келмеуі. Мысалы, TAS схемасы калийдің, кальцийдің немесе натрийдің емес, минералды құрамды бақылауына байланысты қолданылмайды. Митчелл "лампрофир фациясына" жататын тау жыныстарының мика және/немесе амфиболдың фенокристалдарымен, сондай-ақ аз мөлшерде клинпироксен және/немесе мелилитпен, плагиоклаз, сілтілі фельдспат, фельдспатоидтар, карбонат, монтицеллит, мелит, мика, амфибол, пироксен, перовскит, Fe-Ti оксидтері және шыныдан тұратын жер массасында орналасуымен сипатталатынын ұсынды (жеке немесе әртүрлі комбинацияларда). Лампрофирлерді дұрыс сипаттау үшін генетикалық ақпаратты қамтитын жіктеу схемалары қажет болуы мүмкін (Tappe және авторлар, 2005).
Modern science treats lamprophyres as a catch all term for ultrapotassic mafic igneous rocks which have primary mineralogy consisting of amphibole or biotite, and with feldspar in the groundmass. Lamprophyres are not amenable to classification according to modal proportions, such as the system QAPF due to peculiar mineralogy, nor compositional discrimination diagrams, such as TAS because of their peculiar geochemistry. They are classified under the IUGS Nomenclature for Igneous Rocks (Le Maitre et al., 1989) separately; this is primarily because they are rare, have peculiar mineralogy and do not fit classical classification schemes. For example, the TAS scheme is inappropriate due to the control of mineralogy by potassium, not by calcium or sodium. Mitchell has suggested that rocks belonging to the "lamprophyre facies" are characterized by the presence of phenocrysts of mica and/or amphibole together with lesser clinopyroxene and/or melilite set in a groundmass which may consist (either singly or in various combinations) of plagioclase, alkali feldspar, feldspathoids, carbonate, monticellite, melilite, mica, amphibole, pyroxene, perovskite, Fe Ti oxides and glass. Classification schemes which include genetic information, may be required to properly describe lamprophyres (Tappe et al., 2005).
Номенклатура
Лампрофирлердің атауы мен жіктелуі бірнеше рет қайта қаралып, геологтар қауымдастығында көптеген пікірталас тудырды. Николас Рок және оның әріптестері лампрофирлердің өте алуан түрлі минералдық құрамына негізделген номенклатуралар сериясынан кейін пайда болған, күрделі сипаттамалық номенклатура жүйесіне көп уақыт арнады. Бұл жүйе француз ауылдарының атын атаудың шамалы провинциалдық, қарапайым жүйесіне негізделген, олардың жанында лампрофирдің түрлі түрлерінің алғашқы сипатталған үлгілері табылды (Vosges – басты мысал). Қазіргі заманғы номенклатура лампрофирдің пайда болуының кейбір генетикалық параметрлерін анықтау әрекетінен туындады. Бұл, көбінесе, лампрофир түрлерінің бұрынғы провинциалдық атауларын минералдық атауларға алмастырды. Ескі атаулар әлі де қолданысқа ие, себебі олар ыңғайлы.
The naming and classification of lamprophyres has had several revisions, and much argument within the geological community. Nicholas Rock and colleagues devoted much time to a complicated descriptive system of nomenclature which took after a series of nomenclature based on regional examples of the very diverse mineralogical expression of lamprophyres. This system was based on a somewhat provincial, rustic system of naming after French villages nearby were found the first described examples of various species of lamprophyre (Vosges being the prime example). Modern nomenclature has been derived from an attempt to constrain some genetic parameters of lamprophyre genesis. This has, by and large, dispensed with the previous provincial names of lamprophyre species, in favor of a mineralogical name. The old names are still used for convenience.
Вогезиті
Вогезит алғаш рет Франциядағы Вогез тауларынан сипатталған, онда осы типтегі тау жыныстары (нақтырақ айтқанда, минет) 20 ғасырдың басында зерттелген.
Vogesite was first described from the Vosges mountains, France, where rocks of this type (actually, minette) were described in the early 20th century.
Минет
Иоганнсен (1937) минетке тарихи шолу жасады. Ол бұл атаудың «Вогез тауларындағы кеншілер көрінеу оолитті немесе дөңгелек ұсақ темір кенін атау үшін қолданған, және бұл атау Минкетт аңғарынан шыққан болуы мүмкін» деп жазды. Мысалдарға Колорадо үстіртінің Навахо жанартаулық өңіріндегі (мысалы, Шипрок және Миттен Рок жанындағы жарылымдар, Нью-Мексико штаты) және Мексиканың жанартаулық белдеуіндегі минеткелер кіреді.
A historical view of minette was provided by Johannsen (1937). He wrote that the name was " used by the miners in the Vosges apparently for oolitic or granular iron ore, and possibly derived from the valley of Minkette, where it occurs "
Examples include minettes in the Navajo Volcanic Field (e. g. dikes near Shiprock and Mitten Rock, NM) of the Colorado Plateau and in the Mexican Volcanic Belt.
Керсантит
Керсантит Францияның Бретань аймағындағы Керсантон ауылының атымен аталады, осы ауданда осы тау жынысы алғаш рет анықталған. Керсантиттің ескі атауы – керсантон.
Kersantite is named after the village of Kersanton, Brittany, France, where the rock was first identified. An obsolete name for kersantite is kersanton.