Қытайлық монах Джигун: Аңыз бен құдайлық жолы

Кіріспе

Қытай буддалық монах (1130–1209) – телесериал

Даоцзи (22 желтоқсан 1130 – 16 мамыр 1209, Ли Сююань есіммен туған), көбінесе Джи Гонг деп танылады, Оңтүстік Сун дәуірінде өмір сүрген Чан буддалық монах. Ол буддалық тәжірибе арқылы құдайға тән күшке ие болды делінеді, оны кедейлерге көмектесу және әділетсіздікке қарсы тұру үшін пайдаланды. Бірақ, ол өте ерсілі-қарсылы және ерекше мінез-құлқымен де белгілі болды, алкоголь мен ет жеу арқылы буддалық монастырь ережелерін сақтамады. Өлген кезде Даоцзи Қытай мәдениетінде аңызға айналып, Қытай халық дінінде қасиетті тұлғаға айналды. Ол буддистердің халық әңгімелерінде және коандарда еске алынады, ал кейде болжаушылар оны дүниелік істерде көмекке шақырады.

Тарих

Бастапқыда Ли Сююань деп аталған Джигонг (濟公) 1130 жылы бұрынғы әскери кеңесші Ли Маочунь мен оның әйелі Ван ханшайымынан туған (кей деректерде 1148 жыл). 18 жасында ата-анасы қайтыс болғаннан кейін Ли Ханчжоуға жіберілді және Чан (Дзен) мектебінің Лингъин ғибадатханасында монах болып дінге кірді. Оған Виная шебері Хуэйюань тәлімгерлік етті және оған Даожи (道濟, "Жолдағы көмекші" деп түсіндірілуі мүмкін) деген монахтық есім берілді. Даожи дәстүрлі буддистік монахтардан өзгеше, қатаң монахтық ережелерді ұнатпады. Ол ашық түрде ет жеп, шарап ішуге құмар еді, киімдері көбінесе саяхаттап жүргенде жыртылып, кірленіп, мас күйінде ойсырап-құлап жүретін. Дегенмен, Даожи мейірімді жан еді және қарапайым халыққа көмектесуге әрқашан дайын тұратын. Ол жиі ауруларды емдеп, әділетсіздікке қарсы күресті. Монахтар оның осы бейшаралық мінез-құлқына қынжырланып, монастырьдан қуды. Содан бері Даожи көшеде саялап, мүмкіндігінше адамдарға көмектесті. Әңгімелерге сүйенсек, Даожи буддалық тәжірибелерді орындағанда үстімізден келмейтін күшке ие болды. Оның ерекше, бірақ қайырымды және мейірімді болмысын көргендер оны бодисаттваның көрінісі немесе архаттың жаңа өмірге тууы деп ойлай бастады. Ол көптеген адамдар арасында Ажырауды бағындырушы Архаттың (降龍羅漢, Xiánglóng Luóhàn) – Он сегіз Архаттың бірінің жаңа өмірге тууы ретінде танылды. Кейіннен ол өзінің монахтық есімінен шыққан құрметті атауымен – Джигонг (济公, "Құрметті көмекші") деп белгілі болды. Өмірінің соңында ол Цзиньцзи ғибадатханасында тұрып, 5-ші айдың 14-ші күні (1209 жылдың 16 мамыры), шамамен 79 жасында (немесе басқа жылнамалар бойынша 61 жасында) қайтыс болды. Кейіннен синкретикалық даосизм Джигонгты құдай ретінде құрметтеуге басталды. Одан көп ұзамай, Қытайдағы буддистік институттар оның мейірімділікке толы еңбегін мойындап, оны Қытай буддизміне қосты. Ол Чан (Дзен) мектебінің көптеген классикалық коандарында да сұхбаттасушы ретінде кездеседі. Кем дегенде 1869 жылдан бері Қытайдағы медиумдар Джигонгтан рух жазу арқылы хабарлар алатынын мәлімдеді, бұл Фудзи (扶乩/扶箕 fújī) деп аталды. Бұл хабарлар Джигонгқа табынудың одан әрі дамуына әкелді, оны Ханчжоудағы Хипао ғибадатханасындағы монах Фалун (法輪) белсенді түрде насихаттады. Бұл хабарлар біртіндеп моральдық сипатқа ие болып, қайырымдылық шараларын ұсынды. "Рух жазу" арқылы алынған Джигонгтың хабарлары Қайырымдылық көмек қоғамын (救濟善會, Jiùjì Shànhuì) құруда маңызды рөл атқарды, оның басшылары кейіннен Қытайдың Қызыл Крест қоғамын құруға қатысты. Гонконгта орналасқан Буддизмнің жаңа қозғалысы – Тунг Ченг Юэн Буддизм қауымдастығы Джигонгқа табынады. Игуандао да оны өздерінің құдайлар пантеонына қабылдады, ал Игуандаоның қазіргі негізін қалаушы Чжан Тяньранды оның жаңа өмірге тууы деп есептейді.

Originally named Li Xiuyuan, Jìgōng (濟公) was born to a former military advisor Li Maochun and his wife Lady Wang in 1130 CE (other accounts say 1148). After the death of his parents at the age of 18, Li was sent to Hangzhou and was ordained as a monk in Lingyin Temple, a temple of the Chán (Zen) school. He was mentored by the Vinaya master Huiyuan and was given the monastic name Dàojì (道濟, which could be interpreted as "Helper on the Way"). Unlike traditional Buddhist monks, Dàojì did not like following traditional monastic codes. He had a penchant for openly eating meat and drinking wine; his robes were often tattered and dirty from traveling from place to place, and he stumbled clumsily as walked from intoxication. However, Dàojì was kindhearted and was always ready to lend a helping hand to ordinary people. He would often treat the sick and fight against injustice. The monks, bewildered and fed up with his behavior, expelled Dàojì from the monastery. From then on, Dàojì roamed the streets and helped people whenever he could. According to legend, while cultivating Buddhist practices, Dàojì attained supernatural powers. Many who noticed his eccentric yet benevolent and compassionate nature began to think that he was the emanation of a bodhisattva, or the incarnation of an arhat. He was widely recognized by people as the incarnation of the Dragon Subduing Arhat (降龍羅漢, Xiánglóng Luóhàn), one of the Eighteen Arhats. Later he became known as Jìgōng (济公, "the Honorable Helper"), a title of respect derived from his monastic name, Dàojì (道济). Toward the end of his life, he stayed at Jingci Temple, and passed away on the 14th day of the 5th lunar month (May 16th, 1209), around the age of 79 (or 61 according to other chronicles). Later syncretic Taoism began to revere Jìgōng as a deity. Not long after that, Chinese Buddhist institutions began to recognize his compassionate efforts, and was incorporated into Chinese Buddhism. He is also featured as an interlocutor in many classic kōans of the Chán (Zen) school. Since at least the 1869s, mediums in China have claimed to receive texts from Jìgōng through spirit writing, later called Fuji (扶乩/扶箕 fújī). These messages led to a further development of Jìgōng worship, which was actively promoted by the monk Fǎlún (法輪) at Hupao Temple (虎跑寺, Hǔpǎo Sì) in Hangzhou, where Jìgōng’s grave is located. The channeled messages gradually acquired a moralistic tone, recommending charitable activities. Jìgōng’s messages received through 'spirit writing' played a role in the establishment of the Benevolent Relief Society (救濟善會, Jiùjì Shànhuì), whose leaders later participated in the foundation of the Red Cross Society of China. A new Buddhist movement, the Hong Kong based Tung Cheng Yuen Buddhist Association , worship Jìgōng. Yiguandao has also adopted him into their pantheon of deities, citing Zhang Tianran, contemporary founder of the Yiguandao, as his reincarnation.

Сурет

Жи Гонгты әдетте жыртылған монахтық киіммен және үлкен мұжұқтан жасалған алқамен күлімсіреп көруге болады. Ол әдетте оң қолында шарап бөтелкесін, сол қолында желдеткішін ұстайды. Басында қытай тіліндегі "Фо" (佛) деген иероглифі бар бас киімі болады, бұл "Будда" деген мағынаны білдіреді. Сонымен қатар, оның аяқ киімін оң қолында ұстап тұрғанын да көруге болады. Оның бейқам мінезінің арқасында, оны ешқашан қабақты қарап тұрған күйде көруге болмайды.

Танымал мәдениетте

Джи Гонг 1939 жылдан бері фильмдер мен телесериалдарда көптеген актерлер тарапынан сомдалып келді.

Фильмдер

Тірі Будда (濟公活佛), 1939 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Йи Чау Суй ойнады. Джи Гонг, қайта туылған Будда (濟公活佛), 1949 жылы Гонконгта түсірілген фильм, басты рөлді Йи Чау Суй ойнады. Чай-кунг монахының Уа Ван Лунгты (濟公三氣華雲龍) үш рет қорлағаны, 1950 жылы Гонконгта түсірілген фильм, басты рөлді Йи Чау Суй ойнады. Жаман сиқырлы монах (濟公傳), 1954 жылы Гонконгта түсірілген фильм, Хан Бо басты рөлді ойнады. Монах Жигонның жаңа әңгімесі (A New Tale of the Monk Jigong) - 1954 жылы Гонконгта түсірілген, Леунг Синг Бо басты рөлді ойнаған фильм. Джи Гонг отқа түспейтін Пи па рухын өртейді (濟公火燒琵琶精) - 1958 жылы Гонконгта түсірілген, Леунг Синг Бо басты рөлді ойнаған фильм. Жи Гонг, тірі Будда (濟公活佛) - 1964 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Сун Ма Сзе Цанг ойнады. Қазіргі заманғы Джи Гонг (摩登濟公), 1965 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Сун Ма Сзе Цанг ойнады. Джи Гонг сотты шабуылдайды (濟公大鬧公堂) - 1965 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Сун Ма Сзе Цанг ойнады. Джи Гонг жынды қуалайды (濟公捉妖) - 1965 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Сун Ма Сзе Цанг ойнады. Джи Гонг және 8 бейімдеуші (濟公鬥八仙), 1966 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Сун Ма Сзе Цанг ойнады. Керемет монах (濟公活佛), 1969 жылы Гонконгта түсірілген фильм, басты рөлін Чхунг Квонг Чиу ойнады. Тірі Будда Чикунг (濟公活佛), 1975 жылы Гонконгта түсірілген, басты рөлді Юэ Ян ойнады. "Ақымақ монах" (佛跳牆) - 1977 жылы Шоу ағалары студиясы түсірген Гонконг фильмі, Жюли Йе Фенг басты рөлді ойнады. "Ақымақ монах қайтадан шабуылдайды" (烏龍濟公) - 1978 жылы Шоу ағайындылар студиясы түсірген Гонконг фильмі, Жюли Йе Фенг басты рөлді ойнады. Xin Ji Gong Huo Fo (新濟公活佛) - 1982 жылы Тайваньда түсірілген, басты рөлді Хсу Пу Ляо ойнады. "Ақымақ монах" (濟公) - 1993 жылы Гонконгта түсірілген, Стивен Чоу басты рөлді ойнаған фильм. Джи Гонг: Гу Ча Фэн Юнь (濟公·古剎風雲) - 2010 жылы шыққан, басты рөлді Ю Бенчань ойнаған қытайлық фильм. Джи Гонг: Ча Йи Ю Дао (濟公·茶亦有道), 2010 жылы Ю Бенчань басты рөлді ойнаған қытайлық фильм.

Телехикая

Xianglong Luohan (降龍羅漢), 1984 жылы CTV шығарған Тайваньдық телесериал, оның басты рөлін Хсу Пу Ляо ойнады. Ji Gong (濟公), 1985 жылы Шанхай телеарнасы мен Ханчжоу телеарнасы шығарған, You Benchang басты рөлді ойнаған қытай телесериалы. Hutu Shenxian (糊塗神仙), 1986 жылы TTV шығарған Тайваньдық телесериал, Лунг Куан Ву басты рөлді сомдаған. Buddha Jih (濟公), 1986 жылы Гонконг телесериалы, 2 бөлімнен тұратын серия, ATV шығарған, Лам Квок Хунг басты рөлді ойнады. Daxiao Ji Gong (大小濟公), 1987 жылы CTS шығарған Тайваньдық телесериал, Shih Ying басты рөлді ойнады. Kuaile Shenxian (快樂神仙), 1987 жылы TTV шығарған Тайваньдық телесериал, Чен Пинг Чун басты рөлді ойнады. Ji Gong (濟公), 1988 жылы Шанхай телеарнасы мен Ханчжоу телеарнасы шығарған, You Benchang және Lü Liang басты рөлдерде ойнаған қытай телесериалы. Ji Gong Huo Fo (濟公活佛), 1989 жылы CTPC және Ningbo Film Company шығарған, You Benchang басты рөлді ойнаған қытай телесериалы. Ji Gong Xin Zhuan (濟公新傳), 1991 жылы CTV шығарған Тайваньдық телесериал, Ku Pao ming басты рөлді ойнады. Ji Gong (濟公), 1995 жылы TTV шығарған Тайваньдық телесериал, Чжоу Мин Цзэн басты рөлді ойнады. The Legends of Jigong (濟公活佛), 1996 жылы Сингапурдың TCS (қазіргі Mediacorp) шығарған телесериалы, оның басты рөлін Xie Shaoguang ойнады. Ji Gong Huo Fo (濟公活佛), 1997 жылы CTV шығарған Тайваньдық телесериал, Чжоу Мин Цзэн және Лин Юй Синь ойнады. The Legend of Master Chai (濟公), 1997 жылы Гонконг телеарнасы TVB шығарған, Joey Leung басты рөлде. Ji Gong You Ji (濟公游記), 1998 жылы Zhejiang TV шығарған қытай телесериалы, You Benchang басты рөлді ойнады. Zen Master (濟公傳奇), 2001 жылы Гонконг телесериалы, 1986 жылғы Buddha Jih сериалынан алынған, ATV шығарған, Karl Maka басты рөлде. Ji Gong (濟公), 2007 жылы Formosa Television шығарған Тайваньдық телесериал, Лун Шао Хуа басты рөлді ойнады. The Legend of Crazy Monk (活佛濟公), Шанхай Chongyuan Cultural Company және Hangzhou Baicheng Media Company шығарған үш маусымдық қытай телесериалы, басты рөлді Benny Chan ойнады. Үш маусым 2009 және 2011 жылдар аралығында шығарылды. New Mad Monk (濟公活佛), 2013 жылы Stephen Chow-дың The Mad Monk сериалынан кейін шыққан қытай телесериалы, Lafeng Entertainment шығарған, басты рөлді Benny Chan ойнады. American Born Chinese, 2023 жылы Disney+ үшін түсірілген американдық телесериал, сол аттас графикалық роман негізінде түсірілген, Ронни Чиенг басты рөлде.

Xianglong Luohan (降龍羅漢), a 1984 Taiwanese television series produced by CTV, starring Hsu Pu liao. Ji Gong (濟公), a 1985 Chinese television series produced by Shanghai TV and Hangzhou TV, starring You Benchang. Hutu Shenxian (糊塗神仙), a 1986 Taiwanese television series produced by TTV, starring Lung Kuan wu. Buddha Jih (濟公), a 1986 Hong Kong television series divided into a 2 part series, produced by ATV, starring Lam Kwok hung. Daxiao Ji Gong (大小濟公), a 1987 Taiwanese television series produced by CTS, starring Shih Ying. Kuaile Shenxian (快樂神仙), a 1987 Taiwanese television series produced by TTV, starring Cheng Ping chun. Ji Gong (濟公), a 1988 Chinese television series produced by Shanghai TV and Hangzhou TV, starring You Benchang and Lü Liang. Ji Gong Huo Fo (濟公活佛), a 1989 Chinese television series produced by CTPC and Ningbo Film Company, starring You Benchang. Ji Gong Xin Zhuan (濟公新傳), a 1991 Taiwanese television series produced by CTV, starring Ku Pao ming. Ji Gong (濟公), a 1995 Taiwanese television series produced by TTV, starring Chou Ming tseng. The Legends of Jigong (濟公活佛), a 1996 Singaporean television series produced by TCS (now Mediacorp), starring Xie Shaoguang. Ji Gong Huo Fo (濟公活佛), a 1997 Taiwanese television series produced by CTV, starring Chou Ming tseng and Lin You hsing. The Legend of Master Chai (濟公), a 1997 Hong Kong television series produced by TVB, starring Joey Leung. Ji Gong You Ji (濟公游記), a 1998 Chinese television series produced by Zhejiang TV, starring You Benchang. Zen Master (濟公傳奇), a 2001 Hong Kong television series attributed from the 1986 series: Buddha Jih. produced by ATV, starring Karl Maka. Ji Gong (濟公), a 2007 Taiwanese television series produced by Formosa Television, starring Lung Shao hua. The Legend of Crazy Monk (活佛濟公), a three season Chinese television series produced by Shanghai Chongyuan Cultural Company and Hangzhou Baicheng Media Company, starring Benny Chan. The three seasons were released between 2009 and 2011. New Mad Monk (濟公活佛), a 2013 Chinese television series after Stephen Chow's The Mad Monk. produced by Lafeng Entertainment, starring Benny Chan. American Born Chinese, a 2023 American television series based on the graphic novel of the same name produced for Disney+, starring Ronny Chieng.